Dữ liệu thống kê cho thấy cả nước hiện có khoảng 1,6 triệu thanh niên không có việc làm, không tham gia học tập hoặc đào tạo, dẫn đến nguy cơ lãng phí về nguồn nhân lực trẻ, cũng như áp lực cho hệ thống an sinh xã hội, theo lãnh đạo Bộ Nội vụ...

Chiều 15/10, Chương trình Thủ tướng Chính phủ đối thoại với thanh niên năm 2026 đã diễn ra tại Hà Nội, với chủ đề “Phát huy vai trò thanh niên Việt Nam trong khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo, góp phần thúc đẩy tăng trưởng và tạo việc làm”.

Đặt câu hỏi với Bộ trưởng Bộ Nội vụ, đại biểu Nguyễn Thị Như Quỳnh, kỹ sư Công ty Cổ phần nghiên cứu, phát triển và ứng dụng robot hình người Vindynamics, cho biết từ thực tế công việc, cô nhận thấy thị trường lao động đang thay đổi rất nhanh dưới tác động của AI, tự động hóa và chuyển đổi số. Nhiều công việc truyền thống thay đổi hoặc mất đi, trong khi những việc làm mới lại đòi hỏi kỹ năng cao hơn.

Đại biểu đề nghị Bộ trưởng cho biết thời gian tới cần tập trung vào những giải pháp trọng tâm nào để hỗ trợ tạo việc làm cho thanh niên?

Trả lời ngay sau đó, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải thừa nhận thị trường lao động hiện nay biến đổi rất nhanh và sâu sắc từ khoa học công nghệ. Việt Nam đang tăng tốc mạnh trong ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số. Đặc biệt AI đã tác động rất mạnh mẽ đến lao động, việc làm.

Theo các nghiên cứu, phát triển của AI hiện nay đang thay đổi trình độ của người lao động, tạo ra những việc làm mới, nhưng bên cạnh đó cũng làm khó khăn cho một bộ phận người lao động, nhất là những người lao động chưa qua đào tạo, không theo kịp tiến bộ khoa học công nghệ.

Ông cũng dẫn lại số liệu báo cáo của Cục Thống kê, cho thấy trong quý 3/2026, tỉ lệ thất nghiệp của thanh niên Việt Nam trong độ tuổi từ 15-24 tuổi chiếm 9,07%, cao hơn 4 lần so với tỉ lệ thất nghiệp chung của cả nước hiện nay (2,22%).

Trong số đó, thanh niên "ba không", tức là số thanh niên không có việc làm, không tham gia học tập, không tham gia đào tạo, có tới 1,6 triệu người và chiếm 11,2%. Mặc dù cao như vậy, nhưng nếu so sánh với mức bình quân của toàn cầu thì vẫn thấp hơn. Mức bình quân của toàn cầu hiện nay với đối tượng này là tới 20%, đối với khu vực Đông Nam Á là 16%.

Về nguyên nhân, Bộ trưởng cho rằng trước hết là do cơ cấu, chất lượng đào tạo thời gian qua còn có những hạn chế. Đặc biệt là còn "lệch pha" rất lớn giữa đào tạo với nhu cầu lao động của thị trường.

Bên cạnh đó, cơ hội tiếp cận giáo dục, tiếp cận thông tin về việc làm, nghề nghiệp của thanh niên cũng còn hạn chế, nhất là với thanh niên vùng sâu, vùng xa, vùng dân tộc thiểu số.

Một bộ phận thanh niên hiện nay còn thiếu kinh nghiệm, thiếu kỹ năng trong tiếp cận nghề nghiệp, việc làm và chưa nỗ lực trong tìm kiếm việc làm. Thậm chí trong số đó, có một bộ phận thanh niên còn tâm lý không muốn tìm việc làm, không muốn làm việc do bao bọc từ gia đình. “Đó là nguy cơ lãng phí về nguồn nhân lực trẻ, tạo áp lực cho hệ thống an sinh xã hội của chúng ta trong một thời gian dài”, Bộ trưởng Nguyễn Tiến Hải lo ngại.

Giải quyết những thực trạng nêu trên, Bộ trưởng Bộ Nội vụ nhấn mạnh, cần nâng cao nhận thức về học tập, đào tạo, nhất là học nghề và xác định việc làm, đặc biệt cho chính bản thân thanh niên.

Cùng với đó, tiếp tục thực hiện đồng bộ và hiệu quả các giải pháp để phát triển kinh tế - xã hội, qua đó tạo thêm nhiều việc làm mới cho người lao động, trong đó có thanh niên. Từ đó, để phát triển kinh tế xã hội nhanh hơn, bền vững hơn.

Giải pháp nữa cũng cần chú trọng là tiếp tục đẩy mạnh đào tạo bồi dưỡng nâng cao trình độ và kỹ năng nghề cho người lao động, trong đó có thanh niên, nhất là về công nghệ thông tin gắn với nhu cầu của thị trường lao động theo chuyển đổi số hiện nay.

Về phía Bộ Nội vụ, theo chức năng nhiệm vụ của mình, Bộ đang tiếp tục tổ chức thực hiện đồng bộ, hiệu quả các quy định, chính sách, pháp luật của Nhà nước về vấn đề lao động, việc làm.

Trọng tâm là việc chủ động nắm bắt, theo dõi diễn biến của thị trường lao động cả trong nước, ngoài nước để nâng cao chất lượng phân tích thông tin, dự báo thị trường lao động. Xây dựng cơ sở dữ liệu về người lao động, kết nối với các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành và sàn giao dịch việc làm quốc gia để nâng cao hiệu quả kết nối cung - cầu lao động.

Các giải pháp khác cũng được tính đến là nâng cao chất lượng lao động thanh niên làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng; chỉ đạo các tổ chức dịch vụ việc làm công phối hợp với các cơ sở giáo dục, doanh nghiệp, chính quyền địa phương đẩy mạnh việc tư vấn định hướng nghề nghiệp, giới thiệu việc làm cho thanh niên, nhất là đối với học sinh sinh viên mới ra trường.