Trước xu thế đô thị hóa, đặc biệt là tại các khu đô thị mới, mật độ dân cư ngày càng đông đúc, không gian sống dường như bị “nén” lại. Tại nhiều nơi, không chỉ người dân mà ngay cả các kiến trúc sư cũng hướng tới kiến trúc không gian đô thị theo chiều thẳng đứng…

Khi kiến trúc xuống cấp, không gian chật chội hoặc không còn đáp ứng nhu cầu sinh hoạt, nhiều gia chủ băn khoăn không biết nên sửa nhà hay xây mới? Sửa nhà là giải pháp phù hợp khi kết cấu ngôi nhà còn chắc chắn, chỉ hư hại ở mức độ vừa phải. Ngoài ra, nếu muốn thay đổi phong cách nội thất mở rộng thêm phòng hoặc cải thiện ánh sáng và thông gió mà không phá bỏ toàn bộ công trình, việc sửa chữa sẽ tiết kiệm chi phí đáng kể.

Trước khi quyết định, gia chủ đánh giá hiện trạng nhà bằng cách mời kiến trúc sư hoặc đơn vị xây dựng đến kiểm tra. Đôi khi, các kiến trúc sư sẽ giúp gia chủ tìm ra một giải pháp thông minh: xây mới trên cơ sở cải tạo, mở rộng không gian theo chiều thẳng đứng. Đây vừa là giải pháp bền vững vừa đem đến những công trình độc đáo, ấn tượng.

THE SUMMER PATH HOUSE – KHÔNG GIAN SỐNG TRỞ THÀNH TRẢI NGHIỆM

"Con đường mùa hè" là một dự án cải tạo và mở rộng nhà ở, biến ngôi nhà trước đó thành một không gian sống mới, tạo sự kết nối giữa các giá trị hiện hữu và một lối sống đang dần thay đổi. Tọa lạc tại khu đô thị thương mại Thổ Tang, Phú Thọ, các kiến trúc sư đến từ Gieo Architecture đã không lựa chọn phá dỡ ngôi nhà hiện có mà thay vào đó bảo tồn cấu trúc của nó như một lớp ký ức gia đình, đồng thời tạo thêm không gian sống mới ở phía trên.

Dự án bắt đầu với một câu hỏi đơn giản: Điều gì sẽ xảy ra nếu mái nhà của một ngôi nhà cũ có thể trở thành nền móng cho một ngôi nhà mới? Từ ý tưởng này, mái nhà hiện có được biến đổi thành một khu vườn trên cao — một không gian mới nằm giữa cấu trúc cũ và khối nhà ở mở rộng. Các tầng thương mại bên dưới vẫn giữ sự kết nối với đường phố, trong khi không gian sinh hoạt được bố trí theo chiều dọc ở phía trên.

Khu vườn trung gian này đóng vai trò như một lớp chuyển tiếp, nơi thảm thực vật, ánh sáng tự nhiên và sự thông gió kết nối môi trường đô thị với cuộc sống gia đình. Thay vì xây dựng chồng lên hoặc thay thế cấu trúc hiện có, khối kiến ​​trúc mới phát triển song song và tiếp nối công trình ban đầu. Mối quan hệ giữa ngôi nhà cũ, khu vườn và không gian sống mới nhờ đó đã tạo nên sự đối thoại giữa các lớp thời gian khác nhau: ngôi nhà hiện có trở thành nền móng, khu vườn trở thành cầu nối, và ngôi nhà mới trở thành sự mở rộng của cuộc sống gia đình.

Một cầu thang thép màu cam nằm trong khu vườn trên mái nhà trở thành yếu tố kết nối hai không gian này của dự án. Không giống như cầu thang chính bên trong nhà, phục vụ việc đi lại hàng ngày, cầu thang ngoài trời này tạo ra một hành trình chậm rãi hơn, xuyên qua cây xanh, ánh nắng mặt trời và không khí trong lành trước khi dẫn đến các không gian sinh hoạt.

Theo thời gian, cầu thang này trở thành một phần nhịp sống thường nhật của gia đình. Mỗi mùa hè, khi trẻ em về thăm ông bà, chúng có thể chọn con đường quen thuộc trong nhà hoặc trải nghiệm một hành trình khác qua khu vườn trên mái nhà bằng cầu thang thép màu cam. Lặp đi lặp lại năm này qua năm khác, chuyển động đơn giản này biến một yếu tố di chuyển thành một kỷ niệm chung của gia đình.

Ngoài việc tái cấu trúc mối quan hệ giữa các công trình hiện có và công trình mới, dự án còn tích hợp các chiến lược ứng phó với khí hậu nhiệt đới. Sự kết hợp giữa không gian đặc và không gian rỗng, hệ thống che nắng, thông gió tự nhiên và thảm thực vật tạo ra một môi trường sống thoải mái, giảm thiểu sự hấp thụ nhiệt đồng thời duy trì sự kết nối liên tục giữa con người và thiên nhiên.

Dự án The Summer Path House đã gợi ý một cách tiếp cận khác đối với việc cải tạo: chuyển đổi những gì đã có thay vì thay thế nó. Bằng cách bảo tồn các lớp kiến ​​trúc hiện có và bổ sung thêm các không gian mới, dự án chứng minh cách một công trình cũ có thể tiếp tục tạo ra những cách sống mới trong khi vẫn giữ được mối liên hệ với lịch sử, địa điểm và các thành viên trong gia đình.

TH+ HOUSE - KHÔNG GIAN DI CHUYỂN THEO CHIỀU DỌC

Nằm nép mình trong cấu trúc đô thị dày đặc của Hà Nội , TH+ House tọa lạc trên một khu đất cực kỳ hạn chế, mặt tiền chỉ rộng 2,5 mét. Ngôi nhà nằm giữa một mạng lưới các con hẻm nhỏ dành cho người đi bộ và được bao quanh bởi những dãy nhà cao tầng đặc trưng của thành phố.

Trong các ngõ phố của Hà Nội, mật độ dân cư không chỉ là điều kiện vật chất mà còn là điều kiện xã hội. Những buổi uống trà chung, các cửa hàng nhỏ, trẻ em chơi đùa trên đường phố và những cuộc gặp gỡ tự phát tạo nên một cảm giác cộng đồng mạnh mẽ trong một môi trường vốn dĩ rất chật hẹp.

Tuy nhiên, mật độ xây dựng cao mang đến những thách thức quen thuộc: ánh sáng ban ngày hạn chế, thông gió kém và bố cục phân chia không gian có thể chia cắt các thành viên trong gia đình ngay trong cùng một ngôi nhà. Thay vì cố gắng khắc phục những điều kiện này bằng cách tăng diện tích sàn, các kiến trúc sư đến từ ODDO architects đã tạo nên một chuỗi các không gian với quy mô, bầu không khí và mức độ riêng tư khác nhau, cho phép các thành viên trong gia đình lựa chọn nơi và cách họ dành thời gian trong ngày.

TH+ House được hình thành như một phần mở rộng của TH House ban đầu, trên khu đất liền kề cho cùng một gia đình. Hai tòa nhà hiện hoạt động như một ngôi nhà thẳng đứng kết hợp, cho phép gia đình mở rộng mà không cần thay thế cấu trúc hiện có. Ngôi nhà mới phát triển các nguyên tắc của ngôi nhà ban đầu đồng thời giới thiệu một bản sắc không gian khác biệt, tạo ra hai ngôi nhà riêng biệt được kết nối bởi cuộc sống gia đình.

Ngôi nhà được thiết kế xung quanh một cột thép màu đỏ duy nhất chạy liên tục từ tầng trệt đến tầng bốn. Cột này vừa là xương sống của kết cấu, vừa là yếu tố kiến ​​trúc nổi bật, nâng đỡ các không gian chính bao gồm phòng trà, phòng khách, phòng sinh hoạt chung và phòng trẻ em.

Bằng cách tập trung kết cấu vào một yếu tố duy nhất này, ngôi nhà có thể sử dụng tường mỏng hơn, nhịp rộng hơn và bố cục nội thất mở hơn. Chiến lược kết cấu này cho phép tạo ra các ô cửa mặt tiền lớn hơn, các khoảng không gian tràn ngập ánh sáng và thông gió chéo bất chấp diện tích mặt bằng hẹp.

Nội thất được bố trí theo chiều dọc thành một chuỗi các không gian đa dạng: phòng trà, phòng đọc sách, khu vực sinh hoạt, sân thượng nhỏ, quầy bar và các phòng riêng. Giếng trời, các khoảng không gian thẳng đứng và các khe hở giữa các tầng đưa ánh sáng ban ngày vào sâu bên trong nhà đồng thời hỗ trợ thông gió tự nhiên. Mặt tiền hướng Nam cung cấp thêm ánh sáng ban ngày khuếch tán cho toàn bộ nội thất.

Bảng màu vật liệu đa dạng được lựa chọn kỹ lưỡng tạo ra sự thay đổi về kết cấu, màu sắc và không khí theo chiều dọc trong ngôi nhà, mang đến cho mỗi phần không gian một cá tính riêng biệt. Sân thượng và khu vực trồng cây được phân bố khắp tòa nhà, đưa cây xanh vào một khu phố vốn rất đông đúc. Bên cạnh việc cải thiện vi khí hậu, cây xanh trở thành một phần trải nghiệm hàng ngày của gia đình và tạo ra những khoảnh khắc thư giãn trong không gian di chuyển theo chiều dọc.

TH+ House từ đó đã gợi ý một cách hiểu khác về nhà ở đô thị nhỏ gọn: không phải là sự thỏa hiệp do diện tích đất hạn chế, mà là cơ hội để phát triển một môi trường sống phong phú và linh hoạt hơn.