Hoạt động xuất nhập khẩu tại Thanh Hóa tăng trưởng 20-30% trong 10 tháng đầu năm 2026, mang về hơn 23.500 tỷ đồng thu ngân sách. Tuy nhiên, để cảng biển Nghi Sơn phát huy tối đa lợi thế, địa phương cần giải bài toán thu hút nguồn hàng, kết nối doanh nghiệp và hoàn thiện hệ sinh thái logistics...

Theo báo cáo của Chi cục Hải quan khu vực 10, trong 10 tháng đầu năm 2026, hoạt động xuất nhập khẩu trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực. Số lượng tờ khai hải quan và kim ngạch hàng hóa xuất nhập khẩu đều tăng trung bình 20-30% so với cùng kỳ năm 2025.

Đáng chú ý, số thu ngân sách nhà nước từ hoạt động xuất nhập khẩu tại các hải quan cửa khẩu trên địa bàn đạt 23,56 nghìn tỷ đồng, bằng 86% chỉ tiêu UBND tỉnh giao. Kết quả này cho thấy hoạt động thương mại quốc tế đang đóng góp ngày càng lớn vào nguồn thu ngân sách, đồng thời phản ánh dư địa phát triển của lĩnh vực xuất nhập khẩu tại địa phương.

Một trong những giải pháp được ngành hải quan triển khai là mở rộng mạng lưới doanh nghiệp thực hiện thủ tục xuất nhập khẩu tại Thanh Hóa. Trong 10 tháng, có 151 doanh nghiệp phát sinh mới hoặc quay lại đăng ký tờ khai tại đơn vị, gồm 82 doanh nghiệp có trụ sở trong tỉnh và 69 doanh nghiệp ngoài tỉnh. Số thu ngân sách tăng thêm từ nhóm doanh nghiệp này đạt hơn 290 tỷ đồng.

Việc thu hút thêm doanh nghiệp ngoài tỉnh về làm thủ tục hải quan không chỉ tạo nguồn thu mới mà còn mở rộng mạng lưới khách hàng, tăng khả năng kết nối hàng hóa với hệ thống cảng biển và dịch vụ hậu cần. Đây là cơ sở quan trọng để Thanh Hóa từng bước phát huy lợi thế của Khu kinh tế Nghi Sơn, nhất là trong bối cảnh nhu cầu vận chuyển hàng hóa phục vụ sản xuất, kinh doanh ngày càng tăng.

Tuy nhiên, tăng trưởng xuất nhập khẩu chưa đồng nghĩa với việc lợi thế cảng biển đã được khai thác tương xứng. Bài toán đặt ra hiện nay là làm thế nào thu hút được nguồn hàng đủ lớn, ổn định, tạo cơ sở duy trì các tuyến vận tải biển và nâng cao hiệu quả khai thác cảng Nghi Sơn.

Theo Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Thanh Hóa Mai Xuân Liêm, phát triển logistics phải xuất phát từ nhu cầu thị trường và nguồn hàng thực tế, không chỉ dựa trên quy hoạch hay định hướng chủ quan. Việc đầu tư hạ tầng cần căn cứ vào nhu cầu vận chuyển của doanh nghiệp, lưu lượng hàng hóa và khả năng khai thác thực tế để tránh đầu tư thiếu đồng bộ, không phát huy hết công năng.

Một trong những yêu cầu quan trọng là tăng cường kết nối giữa chủ hàng, doanh nghiệp vận tải, hãng tàu, cảng biển và các đơn vị cung cấp dịch vụ hậu cần. Khi các mắt xích trong chuỗi cung ứng được liên kết chặt chẽ, doanh nghiệp sẽ có thêm lựa chọn về phương thức vận chuyển, giảm chi phí logistics và nâng cao hiệu quả hoạt động xuất nhập khẩu.

Đối với việc thu hút doanh nghiệp đưa hàng qua cảng Nghi Sơn, chất lượng phục vụ, chi phí hợp lý, thời gian xử lý và tính ổn định của dịch vụ được xác định là những yếu tố quyết định. Việc vận động doanh nghiệp cần dựa trên lợi ích kinh tế thực tế, bảo đảm quyền lựa chọn hợp pháp, không áp đặt hoặc can thiệp vào hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.

Đây cũng là yêu cầu đặt ra trong quá trình cạnh tranh thu hút nguồn hàng với các cảng biển trong khu vực. Bởi doanh nghiệp sẽ ưu tiên lựa chọn cảng có khả năng đáp ứng tốt nhu cầu vận chuyển, tối ưu chi phí và bảo đảm tiến độ giao nhận hàng hóa.

Trong giai đoạn từ nay đến quý 1/2027, Thanh Hóa tập trung duy trì các tuyến tàu, vận động nhóm doanh nghiệp ưu tiên và chuẩn bị nguồn hàng cho bến container chuyên dụng. Đây là những nhiệm vụ trước mắt nhằm duy trì hoạt động vận tải biển, tạo nguồn hàng thường xuyên và từng bước nâng cao hiệu quả khai thác cảng.

Về lâu dài, tỉnh Thanh Hóa định hướng hoàn thiện đồng bộ các điều kiện nền tảng cho phát triển logistics, gồm cảng cạn, địa điểm kiểm tra hàng hóa tập trung, hệ thống giao thông kết nối, mạng lưới doanh nghiệp logistics và nguồn nhân lực chuyên ngành.

Việc phát triển các hạ tầng này có ý nghĩa quan trọng trong việc rút ngắn thời gian lưu chuyển hàng hóa, giảm chi phí vận tải và tăng khả năng kết nối giữa cảng biển với các khu công nghiệp, khu kinh tế và vùng sản xuất trong khu vực.

Với lợi thế cảng biển nước sâu Nghi Sơn cùng hệ thống công nghiệp đang phát triển, Thanh Hóa có nhiều điều kiện để mở rộng hoạt động xuất nhập khẩu và trở thành đầu mối giao thương hàng hóa của khu vực Bắc Trung Bộ. Tuy nhiên, để lợi thế này chuyển hóa thành động lực tăng trưởng thực chất, địa phương cần giải quyết đồng bộ bài toán nguồn hàng, chất lượng dịch vụ và kết nối logistics.

Khi nguồn hàng được duy trì ổn định, các tuyến vận tải được mở rộng và hệ thống hậu cần được hoàn thiện, cảng Nghi Sơn sẽ có thêm điều kiện nâng cao năng lực cạnh tranh, không chỉ phục vụ nhu cầu của doanh nghiệp trong tỉnh mà còn thu hút hàng hóa từ các địa phương lân cận.