Chính phủ nới lỏng thủ tục khai và nơi quyết toán thuế thu nhập cá nhân

Nghị định số 373/2025/NĐ-CP vừa được Chính phủ ban hành đã sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 126/2020/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Quản lý thuế, trong đó nổi bật là thay đổi tiêu chí khai thuế thu nhập cá nhân theo quý và địa điểm nộp hồ sơ quyết toán thuế nhằm tháo gỡ vướng mắc trong thực tiễn và giảm gánh nặng thủ tục cho người nộp thuế.

Thứ nhất, liên quan đến tiêu chí khai thuế thu nhập cá nhân theo quý. Theo quy định cũ, người nộp thuế thuộc diện khai thuế thu nhập cá nhân theo tháng nhưng đủ điều kiện khai thuế giá trị gia tăng theo quý được lựa chọn hình thức khai thuế thuế thu nhập cá nhân theo quý.

Việc kê khai này phải được xác định một lần kể từ quý đầu tiên phát sinh nghĩa vụ khai thuế cũng như áp dụng ổn định trong cả năm dương lịch, Nghị định số 126/2020/NĐ-CP nêu rõ.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy nhiều trường hợp doanh thu, quy mô hoạt động hoặc điều kiện kinh doanh có sự thay đổi trong năm, khiến người nộp thuế không còn đáp ứng điều kiện khai theo quý, dẫn đến lúng túng khi chuyển đổi kỳ khai thuế và tiềm ẩn rủi ro bị xử phạt hành chính.

Nhằm khắc phục tình trạng này, Nghị định số 373/2025/NĐ-CP sửa đổi theo hướng ngắn gọn hơn và bổ sung cơ chế xử lý cụ thể đối với trường hợp người nộp thuế không còn đủ điều kiện khai theo quý. 

Trong trường hợp người nộp thuế tự phát hiện mình không đáp ứng điều kiện, họ phải chuyển sang khai theo tháng kể từ tháng đầu của quý tiếp theo; đồng thời thực hiện nộp lại hồ sơ khai thuế theo tháng của các quý trước và tính tiền chậm nộp theo quy định của pháp luật thuế.

Nếu cơ quan thuế qua rà soát, đối chiếu dữ liệu phát hiện người nộp thuế không đủ điều kiện khai theo quý, cơ quan quản lý thuế sẽ ban hành văn bản yêu cầu người nộp thuế thực hiện chuyển sang khai theo tháng từ tháng đầu của quý tiếp theo, đồng thời nộp lại hồ sơ khai thuế theo tháng của các quý trước đó và tính tiên chậm nộp theo quy định. 

Riêng trường hợp phát hiện thông qua hoạt động kiểm tra tại trụ sở người nộp thuế thì người nộp thuể phải thực hiện khai thuế theo tháng và nộp lại hồ sơ khai thuế theo tháng theo văn bản đề nghị của cơ quan thuế. 

Đáng chú ý, Nghị định mới nêu rõ, người nộp thuế không bị xử phạt vi phạm hành chính về chậm nộp hồ sơ khai thuế đối với hồ sơ khai thuế của các kỳ tính thuế phải nộp lại do thay đổi kỳ tính thuế.

Thứ hai, về địa điểm nộp hồ sơ quyết toán thuế thu nhập cá nhân của cá nhân có thu nhập từ tiền lương, tiền công tại từ hai nơi trở lên.

Trước đây, đối với cá nhân trực tiếp khai quyết toán thuế theo quy định tại khoản 6 Điều 8 Nghị định này có thu nhập tiền lương, tiền công thuộc diện tổ chức chi trả khấu trừ tại nguồn từ hai nơi trở lên, việc xác định nơi nộp hồ sơ tương đối phức tạp.

Việc xác định nơi nộp hồ sơ phụ thuộc vào nhiều tiêu chí như đã hay chưa tính giảm trừ gia cảnh tại tổ chức chi trả thu nhập, tình trạng làm việc tại thời điểm quyết toán, hoặc loại hợp đồng lao động, khiến không ít người nộp thuế gặp khó khăn trong việc xác định đúng cơ quan thuế tiếp nhận hồ sơ.

Một điểm mới khác là cơ chế hỗ trợ chuyển hồ sơ giữa các cơ quan thuế trong trường hợp cá nhân nộp hồ sơ quyết toán không đúng nơi quy định. 

Thay vì yêu cầu người nộp thuế rút hồ sơ và nộp lại từ đầu, cơ quan thuế đã tiếp nhận hồ sơ sẽ căn cứ dữ liệu trên hệ thống quản lý thuế để chuyển hồ sơ đến đúng cơ quan thuế quản lý trực tiếp tổ chức trả thu nhập để thực hiện quyết toán thuế thu nhập cá nhân.

Cách tiếp cận này không chỉ giúp người nộp thuế dễ dàng xác định cơ quan tiếp nhận hồ sơ quyết toán mà còn giúp tiết kiệm thời gian, chi phí tuân thủ. Đồng thời tạo thuận lợi cho cơ quan thuế trong công tác tổng hợp, đối chiếu dữ liệu thu nhập và khấu trừ thuế.