Dự thảo sửa đổi Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp đề xuất mở rộng diện miễn thuế đối với các cơ sở giáo dục, trong đó có cơ sở giáo dục tư thục hoạt động không vì lợi nhuận. Đề xuất này được kỳ vọng tạo thêm nguồn lực cho giáo dục, song cũng đặt ra yêu cầu xác định rõ tiêu chí để ưu đãi thuế không bị lợi dụng và bảo đảm nguồn lực được sử dụng đúng mục tiêu…

Chiều ngày 22/9, tiếp tục Phiên họp thứ 6, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp và Luật Thuế thu nhập cá nhân. Một trong những nội dung nhận được nhiều ý kiến là đề xuất ưu đãi thuế đối với hoạt động cung cấp suất ăn cho cơ sở giáo dục, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh.

Theo Thứ trưởng Bộ Tài chính Lê Tấn Cận, hoạt động cung cấp suất ăn cho cơ sở giáo dục, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh hiện chưa được hưởng chính sách ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp. Đề xuất này được đặt trong bối cảnh chính sách miễn học phí đang được triển khai, cùng với chủ trương tăng cường hỗ trợ bữa ăn học đường.

Theo Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh, mục tiêu khuyến khích doanh nghiệp tham gia cung cấp thực phẩm, suất ăn cho trường học là phù hợp. Tuy nhiên, thay vì ưu đãi thông qua doanh nghiệp cung cấp, cần nghiên cứu cơ chế hỗ trợ trực tiếp vào bữa ăn học đường để nguồn lực chính sách đến đúng đối tượng thụ hưởng và thuận lợi hơn trong quản lý.

Vấn đề không chỉ nằm ở việc xác định phần doanh thu được ưu đãi mà còn ở khả năng bảo đảm lợi ích thuế thực sự chuyển thành chất lượng bữa ăn. Nếu doanh nghiệp được giảm nghĩa vụ thuế nhưng không có cơ chế ràng buộc về giá, chất lượng hoặc tiêu chuẩn suất ăn, khoản ưu đãi có thể không trực tiếp mang lại lợi ích cho học sinh và người bệnh.

Đây cũng là một trong những lý do khiến Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính chưa nhất trí với đề xuất miễn thuế thu nhập doanh nghiệp đối với doanh nghiệp cung cấp suất ăn cho cơ sở giáo dục, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh.

Theo Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi, chưa có đủ căn cứ pháp lý và thực tiễn để bổ sung chính sách này. Miễn thuế không phải là công cụ trực tiếp bảo đảm an toàn thực phẩm, trong khi cũng chưa có cơ sở khẳng định khoản lợi ích từ miễn thuế sẽ được doanh nghiệp sử dụng để giảm giá hoặc nâng cao chất lượng suất ăn.

Một số ý kiến tại phiên họp cũng cho rằng việc phân tách doanh thu từ hoạt động cung cấp suất ăn cho giáo dục, y tế với các hoạt động kinh doanh khác sẽ làm phát sinh thêm thủ tục hành chính và tạo áp lực cho công tác quản lý thuế. Nếu thiết kế không chặt chẽ, chính sách có thể vừa làm giảm thu ngân sách vừa chưa đạt được mục tiêu hỗ trợ người thụ hưởng.

Ở nhóm chính sách khác, dự thảo đề xuất mở rộng diện miễn thuế thu nhập doanh nghiệp đối với cơ sở giáo dục. Luật hiện hành quy định miễn thuế đối với cơ sở giáo dục đại học công lập hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận.

Tuy nhiên, qua rà soát quy định của Luật Viên chức năm 2025, Bộ Tài chính cho rằng cơ sở giáo dục công lập và các đơn vị sự nghiệp công lập nói chung đã có bản chất là tổ chức hoạt động không vì lợi nhuận, do đó việc tiếp tục đặt điều kiện này đối với các đơn vị công lập là không cần thiết.

Bên cạnh đó, hệ thống giáo dục quốc dân hiện bao gồm nhiều cấp học và trình độ đào tạo, trong khi chính sách miễn thuế hiện hành chưa bao quát đầy đủ các loại hình cơ sở giáo dục. Việc sửa đổi cũng nhằm thể hiện đầy đủ hơn chủ trương tại Nghị quyết số 71-NQ/TW về không áp dụng thuế thu nhập doanh nghiệp đối với cơ sở giáo dục công lập và cơ sở giáo dục tư thục hoạt động không vì lợi nhuận.

Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính tán thành việc sửa đổi theo hướng miễn thuế thu nhập doanh nghiệp đối với cơ sở giáo dục công lập. Tuy nhiên, với cơ sở giáo dục tư thục hoạt động không vì lợi nhuận, đa số ý kiến đề nghị tiếp tục đánh giá kỹ chính sách, nhất là trong điều kiện nguồn lực ngân sách nhà nước còn hạn chế.

Phát biểu tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn yêu cầu các chính sách ưu đãi thuế phải được đặt cùng với bài toán đánh giá hiệu quả và tác động tới thu ngân sách nhà nước. Đối với cơ sở giáo dục công lập và tư thục hoạt động không vì lợi nhuận, cần làm rõ những bất cập của pháp luật thuế hiện hành, đồng thời xác định chặt chẽ điều kiện để chứng minh hoạt động “không vì lợi nhuận”.

Chủ tịch Quốc hội đồng thời lưu ý việc sửa đổi các luật thuế phải hướng tới tính ổn định dài hạn và nâng cao năng lực thực thi dựa trên dữ liệu. Theo đó, cần đánh giá định kỳ hiệu quả của các chính sách ưu đãi thuế, xây dựng cơ chế liên thông dữ liệu giữa các cơ quan quản lý và có công cụ kiểm soát hành vi lách thuế thông qua quan hệ liên kết hoặc chia nhỏ quy mô doanh nghiệp.