Chính phủ đặt mục tiêu xây dựng Chương trình quốc gia phát triển công nghiệp hàng hải và cơ khí biển đến năm 2035, tầm nhìn 2050, đồng thời rà soát năng lực doanh nghiệp, hoàn thiện cơ chế tài chính và hình thành các cụm liên kết công nghiệp trọng điểm...

Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc vừa ký Quyết định số 2089/QĐ-TTg ban hành kế hoạch triển khai thực hiện Thông báo số 125-TB/VPTW ngày 18/7/2026 của Văn phòng Trung ương Đảng về kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về phát triển công nghiệp hàng hải quốc gia.

Kế hoạch đặt mục tiêu cụ thể hóa đầy đủ các quan điểm, nhiệm vụ và giải pháp đã được nêu trong thông báo kết luận; tạo sự thống nhất trong nhận thức và hành động của các bộ, ngành, địa phương, cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp. Trọng tâm là tháo gỡ những điểm nghẽn về thể chế, cơ chế, chính sách, thị trường, khoa học công nghệ, nhân lực, tài chính và tổ chức thực hiện; khơi thông nguồn lực, nâng cao hiệu quả khai thác năng lực hiện có của ngành.

Để thực hiện mục tiêu này, Kế hoạch đề ra 10 nhóm nhiệm vụ, giải pháp. Trong đó, đáng chú ý là xây dựng Chương trình quốc gia phát triển công nghiệp hàng hải và cơ khí biển đến năm 2035, tầm nhìn 2050; rà soát, đánh giá và phân loại năng lực công nghiệp hàng hải; hoàn thiện thể chế, cơ chế tài chính, tín dụng, bảo lãnh, bảo hiểm; tổ chức lại thị trường và phát triển hệ sinh thái công nghiệp hàng hải hiện đại, xanh, số.

Các nhiệm vụ khác tập trung vào thúc đẩy hợp tác quốc tế, thu hút đầu tư, phát triển doanh nghiệp và tham gia chuỗi giá trị toàn cầu; phát triển công nghiệp quốc phòng, an ninh lưỡng dụng; hình thành các trung tâm, cụm liên kết công nghiệp hàng hải và cơ khí biển trọng điểm.

RÀ SOÁT NĂNG LỰC, TRÁNH ĐẦU TƯ DÀN TRẢI

Một trong những nhiệm vụ được đặt ra là tổ chức rà soát, đánh giá và phân loại toàn diện thực trạng, năng lực công nghiệp hàng hải quốc gia. Phạm vi đánh giá bao gồm năng lực thiết kế, đóng mới, sửa chữa, hoán cải phương tiện thủy; công nghiệp cơ khí biển, công nghiệp hỗ trợ; hệ thống cơ sở sản xuất, hạ tầng kỹ thuật; năng lực nghiên cứu và phát triển, đăng kiểm, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, nguồn nhân lực, khoa học công nghệ, thị trường và tài chính.

Kế hoạch cũng yêu cầu xây dựng bộ tiêu chí đánh giá thống nhất, tổ chức điều tra, cập nhật và hình thành cơ sở dữ liệu quốc gia về công nghiệp hàng hải. Cơ sở dữ liệu này sẽ phản ánh năng lực của doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, hạ tầng, công nghệ, thiết bị, nhân lực và các nguồn lực liên quan, phục vụ quản lý nhà nước, hoạch định chính sách và triển khai Chương trình quốc gia.

Trên cơ sở kết quả rà soát, cơ quan chức năng sẽ xác định rõ những năng lực cần bảo toàn, đầu tư nâng cấp, liên kết phát triển, chuyển đổi hoặc sắp xếp lại. Các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, tài sản, công nghệ, dữ liệu và nguồn nhân lực có ý nghĩa chiến lược cũng sẽ được nhận diện để có phương án quản lý, khai thác phù hợp.

Việc đánh giá này nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực, tránh đầu tư dàn trải, trùng lặp và cải thiện năng lực cạnh tranh của ngành công nghiệp hàng hải.

TÌM CƠ CHẾ VỐN PHÙ HỢP VỚI ĐẶC THÙ ĐÓNG TÀU

Về tài chính, tín dụng, bảo lãnh và bảo hiểm, Kế hoạch đặt ra yêu cầu nghiên cứu, hoàn thiện cơ chế phù hợp với đặc thù ngành công nghiệp đóng tàu. Đây là lĩnh vực có các hợp đồng đóng mới, sửa chữa và hoán cải phương tiện quy mô lớn, thời gian thực hiện dài, nhu cầu vốn đầu tư cao và tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Các chính sách hỗ trợ phát triển công nghiệp hàng hải sẽ được nghiên cứu theo nguyên tắc công khai, minh bạch, đúng đối tượng, đúng mục tiêu, phù hợp với quy định pháp luật và các cam kết quốc tế mà Việt Nam là thành viên. Việc hỗ trợ cần gắn với năng lực doanh nghiệp, hiệu quả dự án, khả năng hoàn trả vốn, kết quả sản xuất kinh doanh và mức độ đóng góp vào năng lực công nghiệp quốc gia.

Kế hoạch đồng thời yêu cầu hoàn thiện cơ chế huy động và sử dụng các nguồn lực từ ngân sách nhà nước, vốn doanh nghiệp, tín dụng, thị trường vốn, hợp tác công tư và các nguồn hợp pháp khác. Nguồn lực sẽ được ưu tiên cho lĩnh vực then chốt, dự án có tính lan tỏa, khả năng làm chủ công nghệ, nâng cao tỷ lệ giá trị gia tăng trong nước và phát triển công nghiệp hỗ trợ.

Các tổ chức tín dụng, tổ chức tài chính và doanh nghiệp bảo hiểm được khuyến khích phát triển sản phẩm tín dụng, bảo lãnh, bảo hiểm phù hợp với đặc thù ngành đóng tàu và các lĩnh vực liên quan, trên cơ sở tuân thủ quy định pháp luật và bảo đảm an toàn hoạt động.

Một định hướng khác là hình thành một số trung tâm, cụm liên kết công nghiệp hàng hải và cơ khí biển trọng điểm, dựa trên lợi thế về vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên, kết cấu hạ tầng, nguồn nhân lực và năng lực doanh nghiệp.

Các trung tâm, cụm liên kết này được định hướng chuyên môn hóa, phân công hợp lý và gắn kết với hệ thống cảng biển, cảng thủy nội địa, logistics, công nghiệp hỗ trợ cùng các ngành công nghiệp liên quan. Kế hoạch nhấn mạnh yêu cầu tránh đầu tư dàn trải, phân tán nguồn lực và trùng lặp trong đầu tư.

Đáng chú ý, việc phát triển các trung tâm sửa chữa, hoán cải, tháo dỡ và tái chế phương tiện thủy theo mô hình kinh tế tuần hoàn cũng được đặt ra. Các cơ sở này cần thúc đẩy ứng dụng công nghệ tiên tiến, sử dụng hiệu quả tài nguyên, giảm phát thải, đồng thời đáp ứng quy định pháp luật và tiêu chuẩn quốc tế về lao động, an toàn, bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

Kế hoạch yêu cầu tăng cường phối hợp giữa các bộ, ngành và địa phương trong quy hoạch, đầu tư, quản lý, phát triển các trung tâm và cụm liên kết công nghiệp hàng hải, đường thủy; phát huy liên kết vùng và huy động nguồn lực từ Nhà nước, doanh nghiệp và xã hội để phát triển đồng bộ hệ sinh thái công nghiệp hàng hải quốc gia.