Chuyên gia ADB gợi mở cách đón dòng vốn FDI tỷ USD đang rút mạnh khỏi nhiều quốc gia
Ánh Tuyết
16/07/2024, 10:08
Chuyên gia kinh tế trưởng ADB cho biết dòng vốn FDI đang rút mạnh khỏi Trung Quốc, tính riêng năm 2023 là 150 tỷ USD/năm. Để tận dụng sự chuyển dịch vốn đầu tư toàn cầu và tranh thủ cơ hội hơn nữa, chuyên gia từ ADB lưu ý hai điểm...
Lượng vốn đầu tư toàn cầu lượng vốn chạy vào nước đang phát triển đều có xu hướng giảm sút.
Chia sẻ về xu hướng chuyển dịch dòng vốn FDI tại Diễn đàn Kinh tế mùa Hè 2024 với chủ đề: “Mở rộng không gian tăng trưởng trong bối cảnh mới” do Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy tổ chức, ông Nguyễn Bá Hùng, Chuyên gia kinh tế trưởng tại Việt Nam của Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), cho rằng trong vài năm gần đây, tổng lượng vốn FDI trên toàn thế giới tiếp tục suy giảm. Trong đó, xu hướng dòng vốn FDI chảy rất mạnh vào các nền kinh tế thu nhập cao và giảm với các nền kinh tế đang phát triển.
VIỆT NAM "GIỮ NHỊP" TỐT DÙ ĐẦU TƯ TOÀN CẦU SỤT GIẢM
Dù nằm trong nhóm các nền kinh tế đang phát triển song theo Chuyên gia kinh tế trưởng ADB, Việt Nam vẫn "giữ nhịp" thu hút được vốn FDI khá tốt trong bối cảnh sụt giảm toàn thế giới cũng như lượng vốn chạy vào nước đang phát triển có xu hướng giảm sút.
Thống kê cho thấy vốn FDI đăng ký vào Việt Nam 6 tháng đầu năm 2024 đạt gần 15,2 tỷ USD, tăng 13,1% so với cùng kỳ năm 2023, thể hiện Việt Nam vẫn là điểm đến hàng đầu cho những nhà sản xuất đang rút ra khỏi Trung Quốc nhờ vị thế chiến lược trong chuỗi cung ứng và độ mở trong cả kinh tế và chính trị.
Cùng với đó, Việt Nam vẫn duy trì được một lượng vốn FDI giải ngân tốt, khoảng 1,8 tỷ USD/tháng. Lũy kế 6 tháng đầu năm, vốn FDI thực hiện tại Việt Nam duy trì được mức cao nhất trong 5 năm liền kề.
Vốn FDI thực hiện tập trung chủ yếu ở nhóm công nghiệp chế biến chế tạo với tỷ trọng hơn 80%. Việt Nam đang dần trở thành một trung tâm sản xuất quan trọng của nhiều doanh nghiệp điện tử toàn cầu.
Theo ông Hùng, vốn FDI chạy vào các nước có thu nhập cao cũng là một dấu hiệu để cho thấy xu hướng "Friend-shoring", tức là việc kéo theo các chuỗi sản xuất về các nước thân thiện hơn, được coi là an toàn về chính trị và kinh tế hoặc có rủi ro thấp.
Soi kỹ các điểm đến của dòng vốn FDI trong năm 2023, Chuyên gia kinh tế trưởng ADB cho rằng có một điểm rất quan trọng, đó là sụt giảm dòng vốn vào Trung Quốc, khoảng 150 tỷ USD/năm.
"Vậy luồng vốn này chạy đi đâu?", ông Hùng đặt câu hỏi và cho rằng vốn FDI có thể chảy vào các quốc gia xung quanh, trong đó có Việt Nam.
Cùng chung quan điểm, ông Phạm Quang Vinh, nguyên Thứ trưởng Bộ Ngoại giao, cho rằng sự cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn làm dịch chuyển về dòng vốn đầu tư và kéo theo dịch chuyển các chuỗi cung ứng sản xuất và thương mại.
"Chúng ta đang ở một vị thế thuận lợi, có thể tranh thủ được những luồng đầu tư từ các bên, dù giữa họ đang có sự cạnh tranh chiến lược với nhau, điển hình là Mỹ và Trung Quốc", ông Vinh đánh giá.
Căng thẳng thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc nóng dần trở lại và với vị thế địa chính trị của mình, giới phân tích cho rằng Việt Nam sẽ tiếp tục hưởng lợi từ xu thế đầu tư “Friend-shoring” và chiến lược “Trung Quốc 1”.
Chính các doanh nghiệp Trung Quốc cũng chuyển dịch hoạt động sản xuất của họ sang Việt Nam để tránh sự trừng phạt từ các chính sách của Mỹ. Do đó, vốn đầu tư FDI vào thị trường Việt Nam luôn ghi nhận được mức tăng trưởng tốt so với các nước trong khu vực.
TỒN TẠI HAI NỀN KINH TẾ TRONG MỘT QUỐC GIA
Nhìn vào kinh nghiệm thành công của nhiều "con hổ" châu Á như: Hồng Kông và Singapore trong việc tận dụng thành công dòng vốn từ FDI, Chuyên gia kinh tế trưởng ADB nhấn mạnh rằng FDI là một công cụ nhưng không nhất thiết là công cụ bắt buộc.
Ông Nguyễn Bá Hùng phân tích đầu tiên, mỗi quốc gia đều cần định vị vị thế của mình và có thể có quyền lựa chọn dòng vốn FDI phù hợp, tức chất lượng FDI rất quan trọng. Chúng ta không nhất thiết phải theo đuổi những con số tăng trưởng về FDI, vì FDI không hẳn là mục tiêu cuối cùng mà chỉ là công cụ.
Thứ hai,về xu hướng, dòng vốn FDI thường do các tập đoàn đa quốc gia điều phối.
Theo ông Hùng, trước đây, chúng ta dùng khái niệm những ngành có giá trị thấp, các ngành di động là "foot-loose" hay mô hình "đàn sếu bay" ám chỉ cứ một vài năm phát triển tốt, các "ông lớn" FDI lại tìm cách chuyển dịch sang nước khác. Các ngành này có chi phí chuyển dịch từ nước nọ sang nước kia rất thấp và thường chạy theo lợi ích của địa phương hoặc của các quốc gia. Theo đó, "foot-loose" trước đây là ngành như dệt may, còn nay có thể là ngành lắp ráp điện tử...
"Họ chỉ tận dụng lợi thế về đất đai, nhà xưởng, điện, lao động và cơ sở hạ tầng như: đường cao tốc, cảng biển... của mỗi quốc gia. Nếu tình hình kinh doanh bớt thuận lợi hơn hoặc các nước khác có trợ cấp, có lợi ích tốt hơn, các ngành này rất dễ chuyển dịch từ nước nọ sang nước kia. Đó là xu hướng của FDI", ông Hùng phân tích.
Ông Nguyễn Bá Hùng, Chuyên gia kinh tế trưởng ADB, phân tích về xu hướng dịch chuyển dòng vốn FDI toàn cầu.
Vậy đối với nền kinh tế Việt Nam, làm thế nào để khai thác được công cụ FDI để phục vụ cho mục tiêu tăng trưởng dựa vào xuất khẩu và nâng cao chất lượng tăng trưởng của nền kinh tế?
Nhìn vào thực tế của Việt Nam hiện nay, Chuyên gia kinh tế trưởng ADB cho rằng mối liên kết giữa doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp nước ngoài hiện tương đối yếu. Điều này dẫn đến trên lãnh thổ Việt Nam có hai nền kinh tế nhỏ.
Một, nền kinh tế nhỏ là nền kinh tế nội địa; hai là, nền kinh tế xuất khẩu. Tức họ đến mượn đất, mượn đường, mượn điện của ta, thuê người của ta nhưng về cơ bản là quản tất cả, từ đầu vào và đầu ra. Điều này cũng thể hiện ở con số hơn 70% xuất khẩu của Việt Nam phụ thuộc vào khối FDI.
LÀM SAO ĐỂ TẬN DỤNG CƠ HỘI TỪ DÒNG VỐN FDI?
Chuyên gia kinh tế trưởng ADB cho rằng Việt Nam có thể tăng cường hơn nữa lợi ích của dòng vốn FDI đối với tiến trình tăng trưởng, phát triển kinh tế bằng hai việc.
"Không nhận được lợi ích xa hơn từ việc chuyển giao công nghệ, doanh nghiệp trong nước sẽ phải cạnh tranh gay gắt hơn về nguồn lực, cạnh tranh về đất đai, cạnh tranh về nguồn nhân lực. Đồng thời, vô hình chung sẽ gây ảp lực cho doanh nghiệp trong nước, nếu doanh nghiệp FDI vào Việt Nam thuần tuý chỉ là mượn đất, mượn đường hay mượn điện của ta".
Ông Nguyễn Bá Hùng, Chuyên gia kinh tế trưởng ADB.
Thứ nhất, kết nối chặt chẽ hơn giữa doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp xuất khẩu.
Thứ hai, hiện doanh nghiệp trong nước phần lớn là vừa và nhỏ, còn doanh nghiệp Việt Nam đủ lớn thì hơi ít; doanh nghiệp đủ lớn để có thể điều khiển được chuỗi thậm chí còn ít hơn.
"Do đó, cần tạo ra môi trường để doanh nghiệp nội địa lớn lên và khi lớn lên sẽ tham gia sâu hơn vào các chuỗi xuất nhập khẩu của khu vực FDI", ông Hùng khuyến nghị.
Đưa ra những lưu ý nhằm tận dụng được sự chuyển dịch luồng vốn đầu tư, ông Phạm Quang Vinh nêu rõ một là, chúng ta lựa chọn đối tác thuận lợi nhất cho mình và hướng tới các mục tiêu nâng cao năng lực quốc gia.
Hai là, chúng ta cần phải đề phòng sự chuyển dịch ngược trong các luồng đầu tư.
"Khi cạnh tranh nước lớn gia tăng, chúng ta có thể tranh thủ được cả hai bên nhưng có nguy cơ có quá nhiều sản phẩm chuyển dịch sang Việt Nam, dẫn đến tình trạng sản xuất quá mức, làm thao túng thị trường", ông Vinh lưu ý.
Do đó, trong thời gian gần đây, Indonesia phải đánh thuế vào cả hàng hóa Trung Quốc vì lo ngại những mặt hàng này tràn vào thị trường. Đây cũng là một vấn đề cần phải chú ý.
Thứ ba, do Việt Nam nằm trong khu vực tăng trưởng kinh tế năng động và có sự cạnh tranh gay gắt để tận dụng các sự dịch chuyển chuỗi cung ứng, đầu tư nên chúng ta cần phải tìm cách vượt qua các nước khác trong khu vực trong thu hút FDI.
Cuối cùng,cần phải đề cập tới khung chính sách và giải quyết những "điểm nghẽn" nội tại. Những "điểm nghẽn" này ảnh hưởng đến các dự án đang được tiến hành và cả các dự án trong tương lai.
[Phóng sự ảnh]: Những sắc thái “kinh tế mùa Hè 2024” qua góc nhìn của các chuyên gia
17:24, 15/07/2024
Phát huy các nguồn lực mới để thúc đẩy tăng trưởng bền vững
Hành trình 40 năm từ công cuộc Đổi mới đến Kỷ nguyên vươn mình: Những trăn trở tìm đường trong “Đêm trước Đổi mới”
Năm 1988, ký sự “Cái đêm hôm ấy… đêm gì?” của cố nhà văn Phùng Gia Lộc viết về cuộc sống ngột ngạt ở một làng quê xứ Thanh đã gây tiếng vang lớn trong dư luận xã hội lúc bấy giờ. Đó là những ngày tháng âm ỉ mà sục sôi của “Đêm trước Đổi mới”, Thanh Hóa là một trong những điểm nóng nhất. Ở đó, cuộc đấu tranh giữa các lực lượng bảo thủ và các lực lượng đòi hỏi Đổi mới có thể nói đã đến mức cao trào, phía sau sự bình yên nhưng tiêu điều của một làng quê nằm bên sông Chu hiền hòa.
Đón đọc Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 35+36-2025
Mời quý độc giả đón đọc Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 35+36-2025 phát hành ngày 01-14/09/2025 với nhiều chuyên mục hấp dẫn...
Việc xây dựng bộ tiêu chuẩn, quy chuẩn về đường sắt tốc độ cao chậm tiến độ
Việc xây dựng, ban hành, công bố bộ tiêu chuẩn, quy chuẩn, quy trình, quy định về đường sắt tốc độ cao vẫn còn chậm, mặc dù Thủ tướng Chính phủ đã có 4 thông báo ý kiến chỉ đạo về nội dung này…
Bố trí nhiều trạm dừng nghỉ, trạm tạm trên cao tốc Bắc Nam phía Đông phục vụ dịp lễ
Nhằm bảo đảm trật tự, an toàn giao thông và tạo điều kiện thuận lợi cho nhân dân đi lại trong dịp nghỉ lễ Quốc khánh 02/9/2025, Bộ Xây dựng vừa cung cấp thông tin chi tiết về vị trí các trạm dừng nghỉ, trạm tạm, trạm cấp xăng dầu cũng như các nút giao ra vào tuyến cao tốc Bắc Nam phía Đông, trên các đoạn tuyến đã và sẽ được đưa vào khai thác dịp lễ.
Phó Thủ tướng giao hai bộ xem xét hỗ trợ vốn cho dự án hạ tầng tại Đồng Nai
Phó Thủ tướng giao các bộ, ngành xem xét đề xuất của tỉnh Đồng Nai về hỗ trợ vốn cho các dự án giao thông liên kết vùng và kinh phí sửa chữa, nâng cấp các tuyến quốc lộ xuống cấp…
Sáu giải pháp phát triển nhanh và bền vững ngành năng lượng
Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để phát triển năng lượng xanh, sạch nhằm đảm bảo an ninh năng lượng và phát triển bền vững. Ông Nguyễn Ngọc Trung chia sẻ với Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy về sáu giải pháp để phát triển nhanh và bền vững ngành năng lượng nói chung và các nguồn năng lượng tái tạo, năng lượng mới nói riêng…
Nhân lực là “chìa khóa” phát triển điện hạt nhân thành công và hiệu quả
Trao đổi với Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy, TS. Trần Chí Thành, Viện trưởng Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam, nhấn mạnh vấn đề quan trọng nhất khi phát triển điện hạt nhân ở Việt Nam là nguồn nhân lực, xây dựng năng lực, đào tạo nhân lực giỏi để tham gia vào triển khai, vận hành dự án...
Phát triển năng lượng tái tạo, xanh, sạch: Nền tảng cho tăng trưởng kinh tế trong dài hạn
Quốc hội đã chốt chỉ tiêu tăng trưởng kinh tế 8% cho năm 2025 và tăng trưởng hai chữ số cho giai đoạn 2026 – 2030. Để đạt được mục tiêu này, một trong những nguồn lực có tính nền tảng và huyết mạch chính là điện năng và các nguồn năng lượng xanh, sạch…
Nhà đầu tư điện gió ngoài khơi tại Việt Nam vẫn đang ‘mò mẫm trong bóng tối’
Trả lời VnEconomy bên lề Diễn đàn năng lượng xanh Việt Nam 2025, đại diện doanh nghiệp đầu tư năng lượng tái tạo nhận định rằng Chính phủ cần nhanh chóng ban hành các thủ tục và quy trình pháp lý nếu muốn nhà đầu tư nước ngoài rót vốn vào các dự án điện gió ngoài khơi của Việt Nam...
Tìm lộ trình hợp lý nhất cho năng lượng xanh tại Việt Nam
Chiều 31/3, tại Hà Nội, Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam, Hiệp hội Năng lượng sạch Việt Nam chủ trì, phối hợp với Tạp chí Kinh tế Việt Nam tổ chức Diễn đàn Năng lượng Việt Nam 2025 với chủ đề: “Năng lượng xanh, sạch kiến tạo kỷ nguyên kinh tế mới - Giải pháp thúc đẩy phát triển nhanh các nguồn năng lượng mới”...
Thuế đối ứng của Mỹ có ảnh hướng thế nào đến chứng khoán?
Chính sách thuế quan mới của Mỹ, đặc biệt với mức thuế đối ứng 20% áp dụng từ ngày 7/8/2025 (giảm từ 46% sau đàm phán),
có tác động đáng kể đến kinh tế Việt Nam do sự phụ thuộc lớn vào xuất khẩu sang Mỹ (chiếm ~30% kim ngạch xuất khẩu).
Dưới đây là phân tích ngắn gọn về các ảnh hưởng chính: