Một công ty khởi nghiệp chăm sóc sức khỏe ứng dụng AI vừa bắt đầu kê đơn thuốc cho bệnh nhân tại bang Utah, Mỹ mà không có sự giám sát trực tiếp của con người. Đây là lần đầu tiên một bang tại Mỹ cho phép công nghệ AI thay thế vai trò của bác sĩ...

Hiện chỉ đơn thuốc được kê chỉ giới hạn ở thuốc trị mụn, nhưng mở ra một kỷ nguyên y tế mới, nơi AI đảm nhận vai trò lớn hơn trong chăm sóc y tế thường quy. Việc này diễn ra chỉ vài tháng sau khi chương trình thí điểm AI y tế của bang vấp phải sự giám sát chặt chẽ và phản ứng giận dữ từ giới bác sĩ.

CÁCH AI HOẠT ĐỘNG TRONG VIỆC KÊ ĐƠN THUỐC DA LIỄU

Khi đăng ký ứng dụng của Nolla Health, bệnh nhân sẽ quét khuôn mặt và tự điền tiền sử bệnh cùng thông tin cá nhân, thay vì được bác sĩ thăm khám. Phần mềm AI của ứng dụng này sẽ phân tích làn da, xác định vấn đề mụn, đánh giá độ nhờn và tạo ra "điểm số mức độ nghiêm trọng của mụn" trải dài từ da sạch đến mụn nặng.

Sau khi kết hợp điểm số này với thông tin y tế cá nhân, ứng dụng sẽ đề xuất thuốc cho bệnh nhân từ danh sách 8 phương pháp điều trị đã được phê duyệt, vốn thông thường do bác sĩ lâm sàng xem xét và kê đơn.

Tại Utah, chương trình thí điểm nhắm đến khoảng 5.500 đến 11.000 bệnh nhân mụn tìm đến chăm sóc da liễu mỗi năm. Đơn thuốc do AI tạo ra sẽ được gửi thẳng đến bất kỳ hiệu thuốc nào, lách qua quy định yêu cầu chuyên gia có giấy phép phải là người kê đơn.

Chương trình vận hành theo 3 giai đoạn: đơn thuốc của 100 bệnh nhân đầu tiên được bác sĩ xem xét trước khi gửi đi; 400 bệnh nhân tiếp theo được AI gửi thẳng đến hiệu thuốc và bác sĩ xem xét lại hằng tuần; sau đó bác sĩ xem xét ít nhất 10% tổng số đơn thuốc mỗi tháng.

Công ty khởi nghiệp Nolla Health được phê duyệt thông qua một bộ phận thuộc Bộ Thương mại Utah, đơn vị đã bắt đầu cấp phép cho các công ty thử nghiệm sản phẩm AI theo quy định nới lỏng. Theo Tổng giám đốc điều hành Luis Wenus, đơn thuốc sẽ mang tên một bác sĩ lâm sàng dù không có chuyên gia nào trực tiếp viết đơn.

RỦI RO THẤP, CHI PHÍ RẺ

Ông Luis Wenus cho rằng rủi ro của các loại thuốc được AI kê đơn là thấp. Tác dụng phụ của 8 loại thuốc, một số đã được bán không cần đơn, chỉ giới hạn ở kích ứng hoặc khô da cục bộ. Chương trình cũng chỉ gồm thuốc bôi ngoài da, không có thuốc uống hay liệu pháp hormone vốn đòi hỏi theo dõi chặt chẽ hơn.

"Với các loại thuốc bôi da, điều có thể xảy ra rõ ràng là da bị đỏ hoặc bắt đầu bong tróc," ông nói. "Các phản ứng bất lợi có thể xảy ra có mức rủi ro thấp hơn rất nhiều so với nhiều loại thuốc khác."

Động lực chính của ông là giúp chăm sóc da liễu rẻ hơn và dễ tiếp cận hơn. Ứng dụng có giá khoảng 5 USD mỗi tháng, thuốc pha chế riêng khoảng 50 USD mỗi tháng, thấp hơn nhiều so với một lần khám da liễu thông thường từ 150 đến 300 USD tại Mỹ.

Theo công ty, điều này giúp giảm thời gian chờ đợi, bớt phiền hà đi lại, và giải phóng thời gian để bác sĩ xử lý các vấn đề nghiêm trọng hơn như ung thư da hay các bệnh viêm phức tạp. Về lâu dài, Nolla Health muốn mở rộng ra ngoài thuốc trị mụn để trở thành một "bác sĩ riêng toàn diện cho gia đình bạn, vận hành bằng AI".

NHỮNG LO NGẠI VÀ TRANH CÃI

Việc ra mắt diễn ra giữa lúc có nhiều lo ngại về nguy cơ của các tác nhân AI đối với ngành y tế. Hồi tháng 9, ông John Whyte, Tổng giám đốc điều hành Hiệp hội Y khoa Hoa Kỳ, đã tham gia một cuộc tranh luận công khai về vị trí của AI trong y khoa. "Những công cụ này có thể đóng vai trò rất hiệu quả, nhưng chúng không nên tự động hành nghề y, và nếu có thì phải được đặt dưới những tiêu chuẩn rất cao, giống như con người," ông nói. "Và tôi không nghĩ chúng có thể đáp ứng được gánh nặng đó".

Quyền kê đơn trong lịch sử chỉ giới hạn ở bác sĩ, một số y tá thực hành và trợ lý bác sĩ. Bang đã miễn áp dụng luật yêu cầu người kê đơn phải là bác sĩ có giấy phép, trao cho Nolla Health một "ngoại lệ hẹp", theo ông Zachary Boyd, Giám đốc Văn phòng Chính sách Trí tuệ Nhân tạo của Utah (OAIP).

Chương trình của OAIP từng bị giám sát chặt chẽ sau khi phê duyệt thí điểm của Doctronic, công ty dùng AI để phê duyệt việc cấp lại các loại thuốc đã được bác sĩ kê trước đó. Hội đồng Cấp phép Y khoa Utah đã viết thư ngỏ nói rằng họ không được hỏi ý kiến và quyết định này "đặt người dân Utah vào rủi ro". Thay vì dừng chương trình, OAIP đã loại hai loại thuốc khỏi danh sách được phê duyệt của Doctronic sau khi tham vấn hội đồng.

KHUNG PHÁP LÝ CHO "BÁC SĨ AI"

Sự mơ hồ về pháp lý đã tạo ra một hệ sinh thái thay thế. Theo ông Boyd, OAIP luôn yêu cầu một loại bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp đặc biệt bao gồm cả đơn thuốc do AI tạo ra. Với Nolla Health, hợp đồng còn có những điều khoản "nghĩa vụ chăm sóc" xác định trách nhiệm của công ty với bệnh nhân, giúp tòa án có căn cứ phân xử các vụ việc liên quan.

Ông Boyd không kỳ vọng sẽ có tranh cãi tương tự với Nolla Health. Chương trình của Doctronic được phê duyệt cấp lại đơn cho mọi loại thuốc, từ thuốc giảm đau đến thuốc trầm cảm, trong khi Nolla Health chỉ giới hạn ở thuốc trị mụn, tức phạm vi hẹp hơn và ít rủi ro hơn.

Công ty cũng là đơn vị đầu tiên trao đổi với Hội đồng Cấp phép Y khoa Utah trước khi được cấp phép. Sau các cuộc thảo luận, chương trình được điều chỉnh để bổ sung một bác sĩ bên thứ ba do hội đồng chỉ định giám sát việc xem xét đơn thuốc. Chương trình sẽ vận hành trong một năm, có thể gia hạn thêm hai năm, tùy theo quyết định của OAIP.