Nhiều ý kiến đại biểu Quốc hội đề nghị nâng độ tuổi được mua thuốc lá lên 21 tuổi; bổ sung trách nhiệm của các nền tảng thương mại điện tử, mạng xã hội và các đơn vị cung cấp dịch vụ trong việc phát hiện, ngăn chặn, gỡ bỏ các nội dung quảng cáo, tiếp thị và giao dịch mua bán thuốc lá trái phép...

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, chiều 9/11, Quốc hội họp phiên toàn thể tại hội trường cho ý kiến dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá.

QUẢN CHẶT THUỐC LÁ ĐỂ BẢO VỆ SỨC KHỎE NHÂN DÂN

Bày tỏ đồng tình đưa chính sách cấm thuốc lá theo thế hệ vào luật sửa đổi lần này, đại biểu Lê Hoàng Anh, đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Gia Lai đề nghị bổ sung vào Điều 9 hành vi bị cấm, bổ sung một khoản: “Bán, cung cấp thuốc lá cho người sinh từ ngày 01/01/2010 trở về sau; người sinh từ ngày 01/01/2010 trở về sau mua, sử dụng thuốc lá”, hiệu lực từ ngày 01/01/2028, khi người sinh ngày 01/01/2010 vừa tròn 18 tuổi.

Theo đại biểu, cấm theo công năng thay vì danh mục, giảm sản lượng có mốc sàn, giữ lá chắn tuổi 18 trọn đời cho thế hệ trẻ: đó là bảo vệ sức khỏe Nhân dân, cũng là bảo vệ ngân sách và nguồn nhân lực của đất nước.

Cùng quan điểm, đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà, Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Quảng Ninh cho rằng đề xuất cấm hút và cấm bán thuốc lá cho người sinh từ năm 2010 trở về sau là một chính sách có tính đột phá, chuyển đổi căn bản từ việc kiểm soát độ tuổi sang chính sách bảo vệ trọn vẹn một thế hệ không khói thuốc.

Để đảm bảo tính khả thi, đại biểu đề nghị cần đánh giá kỹ lưỡng các tác động pháp lý - xã hội, quy định rõ ngày sinh làm căn cứ nhận diện, làm rõ trách nhiệm của người bán và hoàn thiện cơ chế kiểm soát; tập trung xử lý hành vi bán, cung cấp thuốc lá trái phép và không hình sự hóa hay tạo sự kỳ thị đối với giới trẻ.

Trước giải trình của Bộ Y tế cần nghiên cứu thêm về đề nghị "nâng độ tuổi được mua thuốc lá từ 18 lên 21", đại biểu Nguyễn Hải Long, Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Đà Nẵng viện dẫn các cơ sở khoa học, kinh nghiệm quốc tế, đánh giá tác động, lấy ý kiến đã có trong hồ sơ của Bộ Y tế để cho thấy: cần thiết nâng độ tuổi được mua thuốc lá từ 18 lên 21.

Theo đó, đại biểu cho biết đến nay ít nhất 15 nước đã áp dụng mốc 21 tuổi. Điều tra năm 2021 được dẫn trong báo cáo của Bộ Y tế, tỷ lệ hút thuốc ở nam giới 15–19 tuổi là 5,46%, đến 20–24 tuổi đã là 32,6%, gấp gần 6 lần.

Đại biểu Nguyễn Hải Long phân tích lứa tuổi 18 đến 21, lúc các em rời gia đình, có tiền riêng, sống giữa nhóm bạn mới, lại là lứa tuổi chưa được bảo vệ. Theo mô hình của Bộ Y tế, mỗi năm giữ mốc 18 tuổi, nước ta có thêm khoảng 190 nghìn nam thanh niên trở thành người hút thuốc. Nghĩa là mỗi năm chờ nghiên cứu thêm, lại có gần 200 nghìn thanh niên bước vào nghiện và hàng chục nghìn người trong số đó sẽ chết sớm.

“Vì vậy, tôi đề nghị nâng độ tuổi được mua thuốc lá lên 21 tuổi theo lộ trình 19, 20, 21 tuổi, mỗi mốc có hiệu lực từ ngày 01 tháng 01 hằng năm, bắt đầu từ năm 2028, để người đang được mua hợp pháp không bị mất quyền”, đại biểu Long nhấn mạnh.

BỔ SUNG TRÁCH NHIỆM CỦA NỀN TẢNG THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ

Tham gia đóng góp nội dung về quy định cấm sử dụng hình ảnh thuốc lá, đại biểu Trần Thế Anh, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Ninh Bình bày tỏ thống nhất với việc dự thảo luật lần này tiếp tục duy trì quy định cấm quảng cáo, đồng thời mở rộng phạm vi cấm sử dụng hình ảnh thuốc lá trên các sản phẩm dành riêng cho người chưa đủ 18 tuổi.

Thực tế hiện nay, hoạt động tiếp thị, mua bán thuốc lá, đặc biệt là thuốc lá điện tử đang chuyển dịch rất mạnh sang môi trường mạng với nhiều phương thức tinh vi, tiếp cận dễ dàng với trẻ em và thanh thiếu niên. Đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà, Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Quảng Ninh cho rằng nếu chỉ quy định cấm đối với người trực tiếp kinh doanh mà không ràng buộc trách nhiệm của chủ thể vận hành nền tảng thì rất khó kiểm soát vi phạm từ gốc.

Do đó, đại biểu đề nghị bổ sung trách nhiệm của các nền tảng thương mại điện tử, mạng xã hội và các đơn vị cung cấp dịch vụ trong việc phát hiện, ngăn chặn, gỡ bỏ các nội dung quảng cáo, tiếp thị và giao dịch mua bán thuốc lá trái phép, đồng thời có trách nhiệm phối hợp cung cấp thông tin cho cơ quan chức năng.

Bên cạnh đó, đại biểu đề nghị đối với quy định về trưng bày thuốc lá tại Khoản 4 Điều 9, cần xác lập ngay trong luật các nguyên tắc, phạm vi và giới hạn cơ bản đối với những địa điểm được phép trưng bày, nhất là tại các địa điểm trẻ em thường xuyên lui tới, thay vì giao hoàn toàn cho Chính phủ quy định chi tiết.