Dự án GoRice được triển khai tại Cần Thơ, An Giang và Vĩnh Long giai đoạn 2025-2030, hướng tới hỗ trợ 48.200 người hưởng lợi trực tiếp, giảm khoảng 748.000 tấn phát thải carbon và thúc đẩy chuỗi giá trị lúa gạo bền vững, phát thải thấp tại Đồng bằng sông Cửu Long...

Ngày 28/10/2026, tại thành phố Cần Thơ, Tổ chức Oxfam tại Việt Nam phối hợp với các đối tác tổ chức lễ khởi động dự án “Phát triển chuỗi giá trị lúa gạo bền vững, phát thải thấp và thích ứng biến đổi khí hậu tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long - GoRice”.

Dự án do Chính phủ Canada tài trợ thông qua Bộ Các vấn đề Toàn cầu Canada (GAC), với sự tham gia triển khai của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Viện Môi trường Nông nghiệp (IAE) và các Sở Nông nghiệp và Môi trường tại ba địa phương, gồm: Cần Thơ, An Giang và Vĩnh Long.

KẾT NỐI NGUỒN LỰC QUỐC TẾ VỚI ĐỀ ÁN 1 TRIỆU HA LÚA

Đồng bằng sông Cửu Long là vùng sản xuất lúa gạo trọng điểm, đóng góp hơn một nửa sản lượng lúa cả nước và hơn 90% lượng gạo xuất khẩu. Tuy nhiên, biến đổi khí hậu đang tạo ra sức ép ngày càng lớn đối với sản xuất, với thiệt hại ước tính khoảng 2,4 tỷ USD mỗi năm. Trong khi đó, sản xuất lúa chiếm gần một nửa lượng phát thải khí nhà kính của ngành nông nghiệp.

Phát biểu tại sự kiện, TS Nguyễn Đỗ Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cho biết Việt Nam đang huy động các đối tác quốc tế hỗ trợ Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp tại Đồng bằng sông Cửu Long.

Theo tính toán sơ bộ, nguồn viện trợ không hoàn lại có thể huy động thêm khoảng 150 triệu USD, trong đó gần 20 triệu USD đã được chuẩn bị cho giai đoạn khởi động các chương trình từ năm 2026 đến năm 2030".

TS Nguyễn Đỗ Anh Tuấn Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Ông Tuấn nhấn mạnh biến đổi khí hậu, xâm nhập mặn và những yêu cầu ngày càng cao của thị trường đòi hỏi ngành lúa gạo phải chuyển đổi theo hướng nâng cao chất lượng, hiệu quả, giá trị và trách nhiệm môi trường. Do đó, các chương trình hợp tác cần gắn với những mô hình thực tiễn, tạo ra kết quả cụ thể trên đồng ruộng.

Đánh giá về dự án GoRice, ông Tuấn nhận định: "Dự án góp phần nâng cao năng lực sản xuất, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, phát triển thị trường và tăng cường liên kết giữa các đối tác trong chuỗi giá trị. Những mô hình hiệu quả của dự án cần được kết nối với các chương trình thuộc Đề án 1 triệu ha, bảo đảm tính bổ trợ, tránh trùng lặp và có khả năng nhân rộng trên toàn vùng".

Để hiện thực hóa mục tiêu này, các địa phương cần chủ động lồng ghép hoạt động dự án với kế hoạch thực hiện đề án; doanh nghiệp tăng cường liên kết sản xuất, chế biến, tiêu thụ; các viện nghiên cứu đẩy mạnh chuyển giao công nghệ, hoàn thiện quy trình canh tác và đo lường phát thải. Đặc biệt, người nông dân phải trở thành chủ thể của quá trình chuyển đổi, được tiếp cận tri thức, công nghệ và nguồn lực, đồng thời được hưởng lợi xứng đáng từ giá trị gia tăng do mình tạo ra.

Ông Hoàng Quang Phòng, Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), nhận định ngành lúa gạo đang đứng trước yêu cầu chuyển đổi mạnh mẽ khi thị trường ngày càng đòi hỏi sản phẩm có chất lượng cao, nguồn gốc rõ ràng, phát thải thấp và được sản xuất có trách nhiệm với môi trường.

"Doanh nghiệp là mắt xích có thể đồng thời ứng vốn, chuyển giao quy trình, kiểm soát chất lượng và bao tiêu đầu ra. Để tham gia lâu dài, doanh nghiệp cần vùng nguyên liệu có dữ liệu rõ ràng, hợp đồng dài hạn thay vì mua theo vụ, vốn lưu động và cơ chế chia sẻ rủi ro khi giá biến động", ông Phòng lưu ý; đồng thời, ông Phòng cho biết thông qua dự án GoRice, VCCI sẽ hỗ trợ liên kết giữa doanh nghiệp và hợp tác xã, thúc đẩy hợp tác xã và người sản xuất tiếp cận tài chính xanh; phối hợp với các bên phát triển nhu cầu tiêu dùng gạo phát thải thấp trong nước, mở rộng thị trường cho gạo chất lượng cao, phát thải thấp.

CHUYỂN ĐỔI SẢN XUẤT, NÂNG CAO GIÁ TRỊ HẠT GẠO

Chia sẻ tại sự kiện, ông Jim Nickel, Đại sứ Canada tại Việt Nam, cho biết thông qua dự án GoRice, Canada phối hợp với các đối tác hỗ trợ Việt Nam thực hiện Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp. Dự án kết hợp thế mạnh của Canada về nông nghiệp thông minh thích ứng với biến đổi khí hậu, kiểm kê carbon, hệ thống đo đạc, báo cáo và thẩm định (MRV), tài chính khí hậu và đổi mới công nghệ nông nghiệp với vai trò dẫn dắt, tri thức địa phương của Việt Nam.

"Sự hợp tác này sẽ góp phần thúc đẩy ngành lúa gạo có sức cạnh tranh cao hơn, giảm phát thải, đồng thời khuyến khích đầu tư tư nhân và huy động tài chính khí hậu, tạo cơ hội lâu dài cho nông dân, đặc biệt là phụ nữ", ông Jim Nickel nhấn mạnh.

Theo bà Nguyễn Thị Thu Hương, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Đề án 1 triệu ha không chỉ hướng tới mở rộng diện tích canh tác bền vững mà còn nâng cao chất lượng, giá trị và uy tín của gạo Việt Nam. Thu nhập của nông dân, kết quả giảm phát thải có thể kiểm chứng và sức cạnh tranh của ngành hàng cần trở thành những thước đo quan trọng của quá trình thực hiện.

GoRice tập trung vào ba lĩnh vực: thúc đẩy sản xuất lúa gạo thông minh thích ứng với biến đổi khí hậu; mở rộng cơ hội tiếp cận tài chính xanh, thị trường carbon và kinh doanh bền vững; tăng cường hợp tác đa bên, xây dựng môi trường chính sách thuận lợi cho chuyển đổi xanh".

Bà Nguyễn Thị Thu Hương Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Các hoạt động trọng tâm gồm đào tạo kỹ thuật canh tác phát thải thấp, phát triển kinh tế tuần hoàn từ rơm rạ và phụ phẩm lúa gạo, mở rộng thị trường gạo phát thải thấp, xây dựng hệ thống MRV khí nhà kính và thúc đẩy thị trường carbon. Dự án đồng thời tăng cường vai trò của phụ nữ, thanh niên, đồng bào dân tộc thiểu số và mở rộng khả năng tiếp cận công nghệ xanh, tài chính xanh.

Ông Phạm Quang Tú, Phó Giám đốc Oxfam tại Việt Nam, cho biết phát triển bao trùm, bảo đảm công bằng, phúc lợi xã hội và sinh kế bền vững cho người sản xuất nhỏ là nguyên tắc xuyên suốt của GoRice. Phụ nữ, thanh niên, đồng bào dân tộc thiểu số và các nhóm dễ bị tổn thương được quan tâm nhằm bảo đảm họ được hưởng lợi công bằng từ quá trình chuyển đổi xanh.