Kiến tạo hạ tầng phù hợp với đặc thù phát triển của doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, khu vực tư nhân

Ngày 16/5, thảo luận về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách phát triển kinh tế tư nhân, các đại biểu nhấn mạnh, Nghị quyết đề ra nhiều nội dung mang tính đột phá, vượt trội để tiếp tục cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư kinh doanh, hỗ trợ kinh tế tư nhân tiếp cận với đất đai, tài chính, tín dụng, hỗ trợ về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.

ĐỘT PHÁ CHÍNH SÁCH HỖ TRỢ KHU VỰC KINH TẾ TƯ NHÂN TIẾP CẬN ĐẤT ĐAI, MẶT BẰNG SẢN XUẤT

Một trong những khó khăn lớn nhất được cộng đồng doanh nghiệp phản ánh trong thời gian qua là việc khó khăn trong tiếp cận đất đai và mặt bằng sản xuất kinh doanh. Để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc và nâng cao khả năng tiếp cận đất đai của các doanh nghiệp, dự thảo Nghị quyết quy định một số chính sách hỗ trợ đặc biệt của Nhà nước.

Theo đó, hỗ trợ tiếp cận đất đai, mặt bằng sản xuất kinh doanh tại khu công nghiệp, cụm công nghiệp, vườn ươm công nghệ.

Dự thảo tờ trình nêu rõ, tính đến nay cả nước đã có gần 450 khu công nghiệp với tổng diện tích đất công nghiệp đạt khoảng 93 nghìn ha, song các doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn ít có cơ hội tiếp cận, giá thuê đất còn cao với khả năng chi trả của doanh nghiệp.

Nhằm tháo gỡ vấn đề này; đồng thời thực hiện chủ trương nêu tại Nghị quyết số 68-NQ/TW, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho chính quyền địa phương, dự thảo quy định các chính sách để hỗ trợ các doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, doanh nghiệp công nghệ cao tiếp cận đất đai và mặt bằng sản xuất kinh doanh.

Tại Khoản 2 Điều 7 quy định: Chủ đầu tư kinh doanh hạ tầng khu công nghiệp, cụm công nghiệp, vườn ươm công nghệ được hỗ trợ đầu tư theo quy định tại khoản 1 Điều này phải dành một phần diện tích đất đã đầu tư hạ tầng để cho doanh nghiệp công nghệ cao thuộc khu vực kinh tế tư nhân, doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo thuê, thuê lại.

Đại biểu Mai Văn Hải, đoàn Thanh Hóa, đề nghị cần rà soát lại quy định này để đảm bảo chặt chẽ và cũng khuyến khích được nhà đầu tư vào hạ tầng khu công nghiệp, cụm công nghiệp, vườn ươm công nghệ.

Đại biểu phân tích, việc hỗ trợ đầu tư hạ tầng, một số địa phương đã có cơ chế thu hút đầu tư hạ tầng khu công nghiệp, cụm công nghiệp nhưng việc thu hút các nhà đầu tư thứ cấp ở một số khu công nghiệp, cụm công nghiệp cũng gặp không ít những khó khăn, thu hút chậm nên việc quy định phải dành riêng 1 phần diện tích đất để nhà đầu tư hạ tầng để cho doanh nghiệp công nghệ cao thuộc khu vực kinh tế tư nhân, doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo thuê, thuê lại là sẽ gặp khó khăn.

“Hơn nữa quy định 1 phần diện tích là bao nhiêu cũng rất khó khăn để đáp ứng được nhu cầu của doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân. Nếu để lại một phần diện tích mà không có doanh nghiệp thuê lại để lãng phí đất sau đầu tư hạ tầng thì ai là người chịu trách nhiệm cho vấn đề này hay lại đẩy doanh nghiệp vào khó khăn? Như thế sẽ khó khăn cho việc thu hút các nhà đầu tư hạ tầng khu công nghiệp, cụm công nghiệp”, ông Hải nêu vấn đề.

Vì vậy, đại biểu đề nghị nên quy định một số tỉnh, thành phố có quy hoạch các khu công nghiệp, cụm công nghiệp. Ở đây, nhà nước hỗ trợ đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng để đầu tư hạ tầng khu công nghiệp, cụm công nghiệp và ưu tiên cho các doanh nghiệp công nghệ thuộc khu vực kinh tế tư nhân, doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo thuê lại đất.

Tại khoản 4, khoản 5 Điều 7 quy định: Đối với khu công nghiệp, cụm công nghiệp thành lập mới sau ngày Nghị quyết này có hiệu lực thi hành, UBND cấp tỉnh căn cứ vào tình hình thực tế, xác định diện tích đất đối với từng khu công nghiệp, cụm công nghiệp đảm bảo bình quân tối thiểu 20 ha/khu, cụm công nghiệp hoặc 5% tổng diện tích đất đã đầu tư xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng để dành cho doanh nghiệp công nghệ cao thuộc khu vực kinh tế tư nhân, doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo thuê, thuê lại.

Nếu sau 2 năm kể từ ngày khu công nghiệp, cụm công nghiệp hoàn thành xây dựng kết cấu hạ tầng và không có doanh nghiệp thuê thì chủ đầu tư hạ tầng khu công nghiệp cũng ngập mới được quyền cho các doanh nghiệp khác thuê, thuê lại.

Theo ông Hải, “quy định như vậy rất khó thực hiện và có thể gây khó khăn, làm mất cơ hội, thu hút các nhà đầu tư thứ cấp khác đến thuê lại đất trong khu công nghiệp, cụm công nghiệp. Hơn nữa nếu quy định sau 2 năm, không có doanh nghiệp thuộc thành phần kinh tế tư nhân thuê thì doanh nghiệp đầu tư hạ tầng sẽ chịu thiệt hại”.

Do đó, đại biểu đề nghị nên quy định đối với dự án khu công nghiệp, cụm công nghiệp, sau khi nghị quyết này có hiệu lực nếu xác định được nhu cầu của doanh nghiệp thuộc thành phần kinh tế tư nhân thuê đất thì cần phải bố trí đầy đủ, ưu tiên cho doanh nghiệp thuộc thành phần kinh tế tư nhân thuê.

Nếu chưa xác định được nhu cầu thuê đất của doanh nghiệp thuộc thành phần kinh tế tư nhân thì tùy theo xu hướng phát triển kinh tế- xã hội, một số tỉnh, thành phố có thể quy hoạch khu công nghiệp, cụm công nghiệp, trong đó có ưu tiên đất cho nhu cầu đầu tư của các doanh nghiệp thuộc thành phần kinh tế tư nhân thuê.

BA NGUYÊN TẮC TRONG CHÍNH SÁCH HỖ TRỢ KINH TẾ TƯ NHÂN TIẾP CẬN ĐẤT ĐAI

Theo dự thảo, doanh nghiệp công nghệ cao thuộc khu vực kinh tế tư nhân, doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo được hỗ trợ giảm tối thiểu 30% tiền thuê lại đất trong vòng 05 năm đầu kể từ ngày ký hợp đồng thuê đất với chủ đầu tư kinh doanh hạ tầng khu công nghiệp, cụm công nghiệp, vườn ươm công nghệ. Khoản hỗ trợ tiền thuê đất này được Nhà nước hoàn trả cho chủ đầu tư theo quy định của Chính phủ.

Đại biểu Nguyễn Văn Thân, đoàn Thái Bình, góp ý, “nếu là nghị quyết đặc biệt thì không nên đưa vào là tối thiểu dành 30% quỹ đất, mà định nghĩa ngay là 50% hay 70%...

Góp ý nội dung về hỗ trợ tiếp cận đất đai, mặt bằng sản xuất kinh doanh, đại biểu Lê Thu Hà, đoàn Lào Cai, cho rằng cần thiết lập chiến lược sử dụng đất đồng bộ, bền vững gắn với chính sách hỗ trợ doanh nghiệp.

Theo đại biểu” chúng ta đang nói đến việc hỗ trợ những lực lượng mới nhỏ, linh hoạt, sáng tạo nhưng dễ bị tổn thương trong môi trường thể chế thiếu ổn định và khó tiên liệu. Vì vậy chính sách hỗ trợ đất đai cần dựa trên 3 nguyên tắc cốt lõi”.

Thứ nhất, đảm bảo đồng bộ với quy hoạch sử dụng đất theo đúng quy định của luật đất đai tránh tình trạng để dành đất nhưng không thể sử dụng hoặc mâu thuẫn với quy hoạch hiện hành;

Thứ hai, công khai thông tin đất đai và một phần sản xuất kinh doanh thông qua cơ sở dữ liệu quốc gia có kết nối với hạ tầng số địa phương và hệ thống đăng ký doanh nghiệp như yêu cầu của Luật Đất đai sửa đổi.

Thứ ba, phân định rõ giữa hỗ trợ có điều kiện và ưu đãi đặc biệt, tránh bị lợi dụng chính sách, nhất là trong xác lập giá thuê đất, định giá tài sản công.

“Chính sách hỗ trợ đất đai cần được nhìn nhận không chỉ là biện pháp kỹ thuật mà là một cấu phần thể chế quan trọng trong quản lý tài nguyên công hiệu quả và minh bạch”, đại biểu nhấn mạnh.

Đánh giá cao việc dự thảo nghị quyết giao quyền chủ động cho UBND cấp tỉnh cho việc xác định tiêu chí, danh mục, mức hỗ trợ cho thuê đất, cho thuê tài sản công, nhưng đại biểu cho rằng nếu thiếu cơ chế điều phối và công cụ số hoá đồng bộ thì địa phương quyết dễ dẫn đến tình trạng mỗi nơi một kiểu.

“Do đó cần thiết lập nền tảng số dùng chung, bảo đảm liên thông dữ liệu giữa các ngành như tài nguyên môi trường, tài chính, đầu tư, khoa học công nghệ, cập nhật thông tin theo thời gian thực để hỗ trợ phân bổ và giám sát chính sách.

Đồng thời phân định rõ vai trò của trung ương trong việc xây dựng chuẩn dữ liệu, tiêu chí pháp lý nhất là về khái niệm doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, doanh nghiệp công nghệ cao hiện còn rải rác trong nhiều luật chuyên ngành”, đại biểu đoàn Lào Cai kiến nghị.

Theo đại biểu, cần coi doanh nghiệp đổi mới sáng tạo là một đối tượng chiến lược, không chỉ là đối tượng hỗ trợ.

Đại biểu cũng khẳng định, quy định cho phép giảm tối thiểu 30% tiền thuê lại đất trong 5 năm đầu là một bước tiến. “Việc giảm chi phí là cần thiết nhưng chưa đủ, bởi điều quan hơn là kiến tạo hạ tầng phù hợp với đặc thù phát triển của doanh nghiệp đổi mới sáng tạo”.

Nhấn mạnh điều này, đại biểu đề nghị tích hợp tiêu chuẩn thiết kế hạ tầng khu công nghiệp, cụm công nghiệp, vườn ươm công nghệ theo hướng phù hợp với doanh nghiệp nhỏ và doanh nghiệp sáng tạo với diện tích nhỏ, không gian linh hoạt, tiện ích dùng chung, hỗ trợ pháp lý, tài chính và công nghệ.

Cùng với đó khuyến khích mô hình hợp tác công tư trong phát triển mặt bằng sản xuất chuyên biệt cho các ngành chiến lược như bán dẫn, AI… thay vì hỗ trợ dàn trải. Thí điểm quỹ đất đổi mới sáng tạo tại các địa phương tương tự như đất dành cho giáo dục, y tế được công khai trên bản đồ số, để doanh nghiệp có thể tiếp cận trực tuyến, không phải qua cơ chế xin- cho.

“Nếu nhìn nhận đất đai là nền tảng của hệ sinh thái sản xuất, đổi mới, phát triển, liên thông hạ tầng đất đai, hạ tầng số, hạ tầng thể chế sẽ trở thành đòn bẩy”, đại biểu nói.