Cùng với tài nguyên thiên nhiên, nông sản đặc trưng, sản phẩm OCOP, ẩm thực vùng cao, hàng thủ công và nghề truyền thống là những thành tố tạo nên sức hấp dẫn của du lịch Lào Cai, giúp du khách hiểu rõ hơn về đời sống kinh tế, văn hóa của từng địa phương…

Theo định hướng phát triển giai đoạn 2026 - 2030, Lào Cai đặt mục tiêu xây dựng trung tâm du lịch bốn mùa có sức cạnh tranh trong nước và quốc tế, với hệ thống sản phẩm chất lượng cao gắn với cảnh quan thiên nhiên, khí hậu và bản sắc văn hóa các dân tộc. Ngày 29/10 vừa qua, tại xã Púng Luông, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lào Cai đã tổ chức Hội thảo kết nối doanh nghiệp với chủ đề “Định vị và phát triển Vành đai du lịch Wellness Tây Bắc”.

Trước hội thảo, các đại biểu và đoàn famtrip đã khảo sát các điểm đến Mậu A, Nghĩa Lộ, Trạm Tấu, Phình Hồ, Tú Lệ, Púng Luông và Mù Cang Chải nhằm đánh giá tài nguyên, hạ tầng, chất lượng dịch vụ và khả năng liên kết giữa các địa phương. Tại Mậu A, Đại Phú An khai thác dịch vụ trị liệu Đông y và ẩm thực dưỡng sinh. Tú Lệ, Trạm Tấu có tiềm năng phát triển nghỉ dưỡng, khoáng nóng và thiền. Trong khi đó, Phình Hồ nổi bật với chè Shan tuyết, nguồn dược liệu của người Dao đỏ và những trải nghiệm văn hóa bản địa…

Sự kết hợp này mở ra cơ hội xây dựng hành trình đa trải nghiệm, từ nghỉ dưỡng, chăm sóc sức khỏe đến thưởng trà, tìm hiểu cây thuốc và khám phá đời sống cộng đồng. Điểm nhấn của hội thảo là công bố tour mẫu “Hành trình trở về an yên”. Tour hướng tới kết nối các trải nghiệm trị liệu Đông y và văn hóa cộng đồng trong một hành trình lấy thư giãn, phục hồi năng lượng và hòa mình vào thiên nhiên làm trọng tâm.

Trong khi đó, tại thôn Lao Chải, chị Lò Lờ Mẩy, hướng dẫn viên Công ty trách nhiệm hữu hạn du lịch Sa Pa Local, cho biết ngày càng nhiều các nhóm khách đi bộ có nhu cầu khám phá bản làng và tìm hiểu nhà ở truyền thống của người H’Mông Đen. Bằng tiếng Anh, chị kể về nếp sinh hoạt gia đình, nhịp lao động và những tập quán được lưu giữ qua nhiều thế hệ. 

Rời thôn Lao Chải, du khách đến Hợp tác xã Mường Hoa (thôn Tả Van Dáy 2, xã Tả Van) tìm hiểu kỹ thuật vẽ sáp ong và nhuộm chàm của cộng đồng người Dao. Tại đây, chị Tẩn Sử Mẩy, thành viên hợp tác xã đón tiếp và giới thiệu với du khách về nghề thủ công truyền thống. Một nhóm khách quốc tế đã được phụ nữ địa phương hỗ trợ hoàn thiện sản phẩm khăn lưu niệm và thử mặc trang phục truyền thống dân tộc.

Chị Sùng Thị Lan, Giám đốc Hợp tác xã Mường Hoa cho biết: Bên cạnh các hoạt động trải nghiệm kỹ thuật vẽ sáp ong và nhuộm chàm, hợp tác xã còn tổ chức các hoạt động giã bánh dày, làm hương thảo mộc của người Giáy, tìm hiểu kỹ thuật khâu, buộc, nhuộm khăn tạo họa tiết… Các buổi thực hành tìm hiểu nghề thủ công và phong tục của đồng bào đều dựa trên tri thức, kỹ năng và sự phối hợp của người dân địa phương.

Có thể thấy, các sản phẩm du lịch phát huy vốn văn hóa truyền thống đang góp phần cải thiện sinh kế, nâng cao vai trò của phụ nữ và khuyến khích người dân gìn giữ di sản. Những phản hồi tích cực của du khách cũng khích lệ người dân gìn giữ phong tục và nuôi dưỡng niềm tự hào về bản sắc dân tộc. 

Tương tự, nhiều hộ dân Tú Lệ đang từng bước mở rộng không gian phát triển du lịch từ những hạt nếp thơm. Hiện toàn xã có 25 homestay, góp phần đáp ứng nhu cầu lưu trú, khám phá của du khách, đồng thời tạo thêm sinh kế cho người dân. Chị Lò Thị Khánh Linh, chủ homestay Hưng Khởi, chia sẻ: “Gia đình xây dựng homestay để đón khách đến thưởng thức những cánh đồng xanh bao la và trải nghiệm văn hóa của người Thái, trải nghiệm làm cốm”.

Sự kết hợp giữa nông nghiệp, cảnh quan và văn hóa đang tạo sức hút cho du lịch Tú Lệ. Từ đầu năm đến nay, xã đón gần 150.000 lượt khách, đạt trên 130% kế hoạch. Theo ông Hoàng Trọng Nghĩa, Chủ tịch UBND xã Tú Lệ, thời gian tới, địa phương cũng có chủ trương thu hút đầu tư điểm check-in, khu du lịch tâm linh tại đèo Khau Phạ, đồng thời mở rộng quy mô khu cất cánh, bãi hạ cánh dù lượn…

Thực tế, việc gắn kết  du lịch với sản phẩm địa phương có mối quan hệ chặt chẽ với Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới. Thông qua chương trình, các địa phương có điều kiện phát triển hạ tầng giao thông nông thôn, cải thiện cảnh quan môi trường, nâng cao chất lượng đời sống và thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn. Đây là những nền tảng quan trọng để hình thành các điểm du lịch cộng đồng, du lịch nông nghiệp, du lịch trải nghiệm gắn với làng nghề, vùng sản xuất nông sản và bản sắc văn hóa dân tộc.

Thực tế tại các điểm sáng như Sa Pa hay Bắc Hà cho thấy, khi người dân có thu nhập tốt từ du lịch, họ càng có ý thức tự giác bảo tồn di sản văn hóa. Sự xuất hiện của mô hình du lịch văn minh cũng làm thay đổi góc tiếp cận giáo dục vùng cao: trẻ em tại các bản làng được định hướng tham gia vào các hoạt động văn hóa lành mạnh, tập múa hát truyền thống của dân tộc mình.

Tuy nhiên, trong hành trình hội nhập rộng mở, việc nâng cao năng lực cho chủ thể bản địa vẫn là bước đi cấp thiết. Phần lớn người dân lớn tuổi vẫn đối mặt với rào cản ngôn ngữ, giao tiếp và thiếu hụt kỹ năng dịch vụ, quản trị kinh doanh hiện đại. Lào Cai hiện đang tiếp tục đẩy mạnh các lớp tập huấn kỹ năng mềm, bồi dưỡng ngoại ngữ, ứng dụng mã QR trong thanh toán, đồng thời kiểm soát nghiêm ngặt vệ sinh an toàn thực phẩm và vệ sinh môi trường.

Sắp tới đây, chuỗi hoạt động văn hóa, du lịch với điểm nhấn là Tuần Văn hóa “Sa Pa tinh hoa hội tụ” sẽ được tổ chức từ tháng 11/2026 đến đầu tháng 1/2027 nhằm thu hút du khách dịp cuối năm và Tết Dương lịch. Điểm nhấn của chuỗi sự kiện là Tuần Văn hóa “Sa Pa tinh hoa hội tụ” năm 2026, dự kiến diễn ra từ ngày 21 đến 24/11 tại Sân Quần, không gian văn hóa Sa Pa.

Trong tháng 11, phường cũng dự kiến tổ chức chương trình xúc tiến đầu tư, thương mại và du lịch giữa Sa Pa, Lào Cai và Tam Đảo, Phú Thọ, góp phần tăng cường liên kết, trao đổi kinh nghiệm, quảng bá điểm đến và thúc đẩy hợp tác phát triển du lịch.

Không khí lễ hội tiếp tục được nối dài với chuỗi hoạt động chào mừng Giáng sinh năm 2026 và chương trình Countdown chào năm mới 2027. Chương trình đón những vị khách du lịch quốc tế đầu tiên đến Sa Pa trong năm mới vào sáng 1/1/2027 cũng sẽ góp phần quảng bá hình ảnh điểm đến thân thiện, giàu bản sắc và hiếu khách.