Đo lường gắn trực tiếp với đời sống của mỗi người dân, hoạt động của doanh nghiệp. Một kết quả đo chính xác là cơ sở để người dân thanh toán đúng lượng điện, nước, xăng, dầu đã sử dụng; để doanh nghiệp kiểm soát chất lượng, tiết kiệm nguyên liệu và đưa sản phẩm ra thị trường...

Ngày 13/11, Quốc hội biểu quyết thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường với kết quả 457/457 đại biểu Quốc hội tham gia biểu quyết tán thành (chiếm tỷ lệ 91/40%). Luật sẽ có hiệu lực thi hành từ ngày 01/3/2027.

Trước khi Quốc hội biểu quyết thông qua, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường.

Bộ trưởng cho biết những ý kiến của các vị đại biểu đã giúp làm rõ hơn các vấn đề từ thực tiễn, hoàn thiện chính sách và trách nhiệm tổ chức thực hiện. Chính phủ đã chỉ đạo Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp chặt chẽ với cơ quan chủ trì thẩm tra và các cơ quan liên quan nghiêm túc nghiên cứu, tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo Luật trình Quốc hội.

Chính phủ đã tiếp thu, hoàn thiện dự thảo Luật theo Kết luận số 358 ngày 12/11/2026 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường; đã chỉ đạo cơ quan chủ trì soạn thảo phối hợp với Bộ Tư pháp rà soát, chỉnh lý kỹ thuật dự thảo luật.

Các nội dung đã được rà soát, chỉnh lý nhằm đảm bảo tính thống nhất với hệ thống pháp luật, sự đồng bộ giữa các quy định và tính khả thi khi tổ chức thực hiện, đồng thời hoàn thiện nội dung tiếp thu, giải trình, kỹ thuật lập pháp.

Bộ trưởng khẳng định, đo lường gắn trực tiếp với đời sống của mỗi người dân, mỗi hoạt động của mọi doanh nghiệp. Một kết quả đo chính xác là cơ sở để người dân thanh toán đúng lượng điện, nước, xăng, dầu đã sử dụng; để bác sĩ có thông tin tin cậy trong chẩn đoán, điều trị; để doanh nghiệp kiểm soát chất lượng, tiết kiệm nguyên liệu và đưa sản phẩm ra thị trường.

Trong nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, năng lực đo lường còn quyết định khả năng kiểm chứng kết quả nghiên cứu, làm chủ quy trình và phát triển sản phẩm mới.

Dự thảo Luật trình Quốc hội xem xét thông qua sẽ giải quyết được ba định hướng lớn. Thứ nhất, đổi mới phương thức quản lý để bảo vệ tốt hơn quyền lợi người dân và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp. Quản lý về đo lường phải tập trung vào những hoạt động có nguy cơ gây thiệt hại, những lĩnh vực tác động trực tiếp đến sức khỏe, an toàn và quyền lợi của người dân. Việc giảm thủ tục, giảm kiểm tra cần gắn với trách nhiệm tuân thủ của tổ chức, cá nhân và khả năng phát hiện, xử lý vi phạm của cơ quan quản lý.

Tinh thần xuyên suốt của luật là tạo điều kiện cho doanh nghiệp thực hiện tốt pháp luật, đồng thời kiểm soát chặt chẽ các hành vi gian lận. Kết quả cải cách phải thể hiện ở thời gian, chi phí tuân thủ giảm xuống và mức độ tin cậy của phép đo lường được nâng lên.

Thứ hai, tạo cơ sở pháp lý cho chuyển đổi số trong hoạt động đo lường. Phương tiện đo ngày nay càng phụ thuộc nhiều vào phần mềm, kết nối mạng và xử lý dữ liệu. Do đó, yêu cầu quản lý phải bao quát cả phương tiện đo, phần mềm và dữ liệu hình thành trong quá trình đo. Điều người dân và doanh nghiệp cần là kết quả đo có thể tin cậy, kiểm tra và xác nhận khi cần thiết. Chuyển đổi số trong đo lường phải gắn với bảo vệ tính toàn vẹn của dữ liệu, phòng ngừa việc can thiệp trái phép và đảm bảo căn cứ giải quyết khi có tranh chấp.

Thứ ba, phát triển năng lực kỹ thuật đo lường phục vụ sản xuất, nghiên cứu, phát triển và đổi mới sáng tạo, hội nhập quốc tế. Hiệu quả triển khai quy định của luật phụ thuộc rất lớn vào năng lực kỹ thuật đo lường. Nếu thiếu tiêu chuẩn đo lường, thiết bị và nhân lực chuyên môn, doanh nghiệp vẫn phải chờ đợi hoặc gửi phương tiện, mẫu đo ra nước ngoài với chi phí rất cao.

Vì vậy, cần phát triển hạ tầng kỹ thuật đo lường có trọng tâm, phù hợp với nhu cầu của các ngành, lĩnh vực và địa phương; kết nối, khai thác hiệu quả năng lực hiện có; khuyến khích doanh nghiệp tham gia đầu tư và chủ động đảm bảo đo lường trong sản xuất, kinh doanh, tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng quốc tế.

Sau khi được Quốc hội thông qua, Bộ trưởng cho biết nhiệm vụ quan trọng tiếp theo là đưa các quy định của pháp luật thực vào thực tiễn một cách đồng bộ, khả thi. Chính phủ sẽ chỉ đạo khẩn trương xây dựng, kịp thời ban hành theo thẩm quyền và chỉ đạo các Bộ, cơ quan liên quan ban hành đầy đủ các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành luật, đảm bảo khi luật có hiệu lực thi hành thì có các văn bản hướng dẫn đồng bộ, không để khoảng trống pháp lý trong tổ chức thực hiện.

Trách nhiệm của từng cấp, từng cơ quan sẽ được hướng dẫn rõ, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Việc phân cấp phải đi cùng với hướng dẫn chuyên môn, đào tạo nhân lực và bảo đảm điều kiện thực thi. Hiệu quả thi hành luật cần được đánh giá bằng những kết quả cụ thể: người dân được bảo vệ tốt hơn trước gian lận đo lường, doanh nghiệp giảm được chi phí, tổn thất trong sản xuất, cơ quan quản lý phát hiện và xử lý vi phạm kịp thời.

Chính phủ mong tiếp tục nhận được sự giám sát của Quốc hội, các đại biểu Quốc hội và sự phối hợp của các cơ quan trong quá trình tổ chức thực hiện.