Đặc thù của hàng đóng gói sẵn là người tiêu dùng khó tự kiểm chứng lượng thực tế tại thời điểm mua hàng. Vì vậy, đại biểu Quốc hội cho rằng cần làm rõ ngay trong luật trách nhiệm của cơ sở sản xuất, nhập khẩu đối với việc bảo đảm lượng hàng hóa; đồng thời, cần xác lập nguyên tắc kiểm soát phù hợp với mức độ rủi ro và đặc điểm từng nhóm sản phẩm, tránh quy định chung chung khiến việc phát hiện, xử lý vi phạm thiếu căn cứ thực hiện...

Ngày 26/10, thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường, các đại biểu cơ bản thống nhất với sự cần thiết sửa đổi, bổ sung một số điều của luật nhằm nâng cao độ tin cậy của kết quả đo, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, hỗ trợ hoạt động sản xuất, kinh doanh và đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số.

LÀM RÕ TRÁCH NHIỆM CỦA CƠ SỞ SẢN XUẤT, NHẬP KHẨU 

Góp ý kiến về quản lý theo rủi ro và điều chỉnh chu kỳ kiểm định được quy định trong dự án luật, đại biểu Nguyễn Văn Huy, Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Hưng Yên đồng tình với việc tăng cường kiểm tra dựa trên mức độ rủi ro, đồng thời sử dụng kết quả Chương trình bảo đảm đo lường để xem xét giảm kiểm tra theo kế hoạch.

Tuy nhiên, đại biểu cho rằng cần phân biệt rủi ro kỹ thuật của phương tiện đo với nguy cơ không tuân thủ của tổ chức, cá nhân sử dụng phương tiện đo. Theo phân tích của đại biểu Huy, thiết bị có độ ổn định cao không đồng nghĩa với việc không thể bị can thiệp trong quá trình sử dụng. Vì vậy, cần quy định ngay trong luật các nguyên tắc và căn cứ chủ yếu để đánh giá rủi ro, bảo đảm khách quan, công khai, có thể kiểm chứng và tránh áp dụng tùy nghi.

Đối với quy định về điều chỉnh chu kỳ kiểm định, đại biểu cho rằng cần xác lập rõ điều kiện và giới hạn điều chỉnh, nhất là với phương tiện đo liên quan trực tiếp đến sức khỏe, tính mạng và an toàn con người. Đặc biệt việc giảm kiểm tra phải đi đôi với duy trì độ chính xác, độ tin cậy của kết quả đo.

Đối với kiểm soát lượng hàng đóng gói sẵn khi bỏ cơ chế phân nhóm và dấu định lượng, đại biểu ghi nhận việc bổ sung quy định yêu cầu cơ sở sản xuất, kinh doanh thiết lập biện pháp kiểm soát lượng phù hợp và lưu giữ hồ sơ, dữ liệu phục vụ kiểm tra. Đây là hướng tiếp cận hợp lý, nhưng giảm tiền kiểm chỉ có ý nghĩa khi trách nhiệm hậu kiểm được quy định đủ rõ.

Đặc thù của hàng đóng gói sẵn là người tiêu dùng khó tự kiểm chứng lượng thực tế tại thời điểm mua hàng. Vì vậy, đại biểu Nguyễn Văn Huy đề nghị làm rõ ngay trong Luật trách nhiệm của cơ sở sản xuất, nhập khẩu đối với việc bảo đảm lượng hàng hóa; nghĩa vụ lưu giữ dữ liệu và cung cấp thông tin phục vụ kiểm tra, giải quyết khiếu nại. Đồng thời, cần xác lập nguyên tắc kiểm soát phù hợp với mức độ rủi ro và đặc điểm từng nhóm sản phẩm, tránh quy định chung chung khiến việc phát hiện, xử lý hàng thiếu lượng thiếu căn cứ thực hiện.

Các phương pháp lấy mẫu, đánh giá lượng thực tế và yêu cầu kỹ thuật có thể giao Chính phủ quy định chi tiết. Bên cạnh đó, cần có quy định chuyển tiếp phù hợp đối với hàng hóa đang lưu thông và bao bì đã in dấu định lượng, tránh phát sinh chi phí không cần thiết cho doanh nghiệp nhưng vẫn bảo vệ người tiêu dùng.

BỔ SUNG RÕ NGUYÊN TẮC TRÁCH NHIỆM CHỦ ĐỘNG RÀ SOÁT CỦA TỔ CHỨC, CÁ NHÂN SỬ DỤNG PHƯƠNG TIỆN ĐO LƯỜNG

Góp ý kiến về trách nhiệm chủ động rà soát các giao dịch bị ảnh hưởng khi phát hiện phương tiện đo hoặc phần mềm đo lường có lỗi chung, tác động đến nhiều người tiêu dùng, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga, Đoàn Đại biểu Quốc hội TP.Hải Phòng đề nghị bổ sung rõ nguyên tắc trách nhiệm chủ động rà soát tại Điều 38 về nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân sử dụng phương tiện đo lường; đồng thời quy định trách nhiệm phối hợp của các chủ thể có liên quan. Trách nhiệm này cần được thiết kế với những giới hạn cụ thể.

Theo đại biểu, trước hết, phải có căn cứ kỹ thuật xác định một lỗi chung có khả năng ảnh hưởng đến nhiều giao dịch. Không thể từ một thiết bị có sai số mà mặc nhiên suy ra toàn bộ thiết bị cùng loại đều sai. Phạm vi rà soát phải phù hợp với nguyên nhân, tính chất lỗi, nhóm thiết bị và thời gian có liên quan.

Khi có căn cứ đó, đơn vị sử dụng phương tiện đo cần chủ động tổ chức rà soát những giao dịch thuộc phạm vi quản lý của mình. Nhà sản xuất, bên cung cấp phần mềm và tổ chức kỹ thuật có liên quan phối hợp cung cấp thông tin theo chức năng, nghĩa vụ của từng bên. Trách nhiệm phối hợp xác định phạm vi ảnh hưởng cũng cần được phân biệt với trách nhiệm cuối cùng về hoàn trả, bồi thường, vốn phải căn cứ vào kết quả xác minh và pháp luật có liên quan.

Tiếp đó, quá trình rà soát phải bảo đảm dữ liệu cần thiết được bảo toàn và có thể kiểm chứng. Dự thảo đã quy định tính toàn vẹn, xác thực, khả năng truy xuất dữ liệu; báo cáo giải trình cũng đã nêu việc quy định cụ thể về lưu vết. Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga đề nghị việc hướng dẫn phải bao quát yêu cầu giữ được thông tin cần thiết để kiểm tra các giao dịch trước khi sửa chữa thiết bị hoặc cập nhật phần mềm, phù hợp với đặc tính kỹ thuật và mức độ rủi ro.

Sau cùng, khi đã xác định được giao dịch bị ảnh hưởng, cần thông báo kết quả, cung cấp căn cứ tính toán và thực hiện nghĩa vụ khắc phục theo pháp luật hiện hành. Cơ quan quản lý Nhà nước thực hiện kiểm tra, giám sát theo thẩm quyền, bảo đảm việc rà soát có căn cứ và đầy đủ.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga đề nghị trong dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường phải xác lập rõ nguyên tắc trách nhiệm này, còn phương thức rà soát, phối hợp và thông báo cần được quy định phù hợp với từng nhóm phương tiện đo, tránh trùng lặp với quy định chuyên ngành.

Trong môi trường số, một lỗi phần mềm có thể tác động đồng thời đến nhiều phương tiện đo và nhiều giao dịch. Vì vậy, đại biểu cho rằng cùng với quyền tiếp cận dữ liệu của người tiêu dùng, cần xác định rõ trách nhiệm chủ động sử dụng dữ liệu để nhận diện đầy đủ phạm vi ảnh hưởng khi đã phát hiện lỗi chung. Việc làm rõ trách nhiệm đó sẽ tạo căn cứ thực hiện nghĩa vụ hoàn trả, bồi thường đã được pháp luật quy định; đồng thời giúp doanh nghiệp xác định đúng phạm vi trách nhiệm, tránh những yêu cầu thiếu cơ sở.

Trước các ý kiến góp ý của đại biểu, thay mặt cơ quan chủ trì soạn thảo dự án luật, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết nhiều ý kiến xuất phát từ thực tiễn đời sống của cử tri như việc tính tiền điện, tiền nước, mua xăng, cân hàng ở chợ đến kết luận về một hành vi vi phạm đều dựa vào kết quả đo lường. Kết quả đo lường chính xác là cơ sở đảm bảo công bằng trong giao dịch và giữ niềm tin của xã hội.

Các ý kiến cũng cho rằng việc sửa đổi luật phải được nghiên cứu kĩ lưỡng, tổng thể, gắn với đảm bảo công bằng trong giao dịch, nâng cao năng suất, chất lượng, năng lực làm chủ công nghệ, qua đó cụ thể hóa Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị và Chỉ thị số 38-CT/TW của Ban Bí thư.

Luật cần quy định rõ quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm và giới hạn thẩm quyền. Kết quả sửa luật phải thể hiện được bằng giao dịch tin cậy, quyền lợi của người dân được bảo vệ tốt hơn và doanh nghiệp có thêm năng lực, nâng cao chất lượng sản phẩm.

Bộ trưởng Vũ Hải Quân khẳng định, Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ tiếp thu các ý kiến đóng góp của đại biểu và phối hợp chặt chẽ với Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường cùng các cơ quan liên quan hoàn thiện dự thảo luật trình Quốc hội xem xét thông qua.