Đó là một lý do tại sao thị trường dầu sẽ không phục hồi ngay lập tức, như bật một công tắc, khi eo biển Hormuz mở cửa trở lại...

Khi eo biển Hormuz mở cửa trở lại, việc làm sạch những con tàu chở dầu mắc kẹt suốt mấy tháng qua là một nhiệm vụ cấp bách và đầy thách thức. Điều này đồng nghĩa rằng việc đưa dòng chảy năng lượng qua tuyến đường này trở lại mức bình thường như trước chiến tranh có thể sẽ mất nhiều thời gian hơn so với hình dung của nhiều người.

Hàng trăm tàu dầu khổng lồ đã bị mắc kẹt ở các khu vực xung quanh eo biển Hormuz kể từ khi cuộc chiến tranh giữa Mỹ và Iran bắt đầu vào cuối tháng 2. Để những con tàu này có thể tiếp tục hành trình, làm sạch đáy tàu là việc phải thực hiện ngay.

Trong thời gian tàu mắc kẹt, các sinh vật biển như hàu, vẹm, sò, tảo và nhiều loài khác đã bám chặt vào hàng trăm tàu dầu lớn neo đậu tại Vịnh Ba Tư. Để đưa những con tàu này trở lại trạng thái sẵn sàng di chuyển, các đội thợ lặn chuyên nghiệp phải tiến hành công việc không mấy dễ chịu: làm sạch đáy tàu.

Trao đổi với hãng tin CNN, ông Derek Hamm - một thợ lặn chuyên nghiệp tại Obsessive Compulsive Divers ở Marathon, Florida - nói: “Bốn tháng ư? Đó là quá đủ thời gian để nhiều thứ kinh khủng tích tụ”.

“Biofoul” - thuật ngữ trong ngành hàng hải để chỉ lớp các sinh vật biển tích tụ xung quanh thân tàu, là một vấn đề phức tạp hơn nhiều so với tưởng tượng. Những tàu dầu mắc kẹt tại eo biển Hormuz không thể di chuyển cho đến khi chúng được làm sạch hoàn toàn, các chuyên gia cho biết.

Các tàu dầu siêu lớn có chiều dài hơn 1.000 feet và chiều rộng khoảng 150 feet, đồng nghĩa có khoảng khoảng 150.000 feet vuông, tương đương gần 14.000 mét vuông, đáy tàu cần được làm sạch. Các đội thợ lặn từ 5-6 người sẽ cần khoảng 4-5 giờ với các dụng cụ cạo tay và máy rửa áp lực để loại bỏ sinh vật bám vào mỗi con tàu. Với 600 tàu đang neo đậu chờ đi qua eo biển Hormuz, đây thực sự là một khối lượng công việc khổng lồ.

Ông Brian McCauley, chủ công ty dịch vụ làm sạch đáy tàu McCauley Mooring and Diving, cho biết: “Công việc này không phức tạp, nhưng những con tàu này quá lớn đối với từng thợ lặn riêng lẻ”.

Các thợ lặn sử dụng các dụng cụ cạo để loại bỏ lớp sinh vật bám trên thân tàu. Khi gặp phải những sinh vật bám chắc như hàu, thợ lặn có thể sử dụng máy chà nhám hoặc máy rửa áp lực thủy lực, được cung cấp năng lượng bởi một máy phát điện trên tàu.

Tuy nhiên, các thợ lặn cũng cần thận trọng để không làm trầy xước lớp sơn và lớp phủ đặc biệt của tàu với mục đích giúp ngăn chặn sự tích tụ của sinh vật bám. Lớp phủ bị hư hỏng có thể gây ra những vấn đề nghiêm trọng, dẫn đến vi phạm các quy định sinh thái và các điều khoản về “biofoul” của các công ty bảo hiểm.

Việc làm sạch cánh quạt của tàu có thể đặc biệt khó khăn vì các rotor thường cần phải được tháo ra, làm sạch và lắp lại, đòi hỏi sự nỗ lực đáng kể. Nhu cầu đột ngột tăng cao đối với dịch vụ làm sạch đáy tàu đã dẫn tới việc tăng phí thêm vài nghìn USD so với bình thường. Các nhà cung cấp dịch vụ hiện đang tính phí lên đến trên 10.000 USD cho mỗi tàu - theo ông Aron Sorensen, Giám đốc môi trường tại BIMCO, một tổ chức quốc tế của các nhà vận hành tàu biển.

Nhưng làm sạch tàu là một khoản chi đáng giá. Tàu biển, giống như máy bay, được thiết kế dựa trên các nguyên lý động lực học chất lưu (fluid dynamics), và lớp sinh vật bám trên thân tàu thực sự làm rối loạn các nguyên lý đó. Lớp sinh vật bám vào đáy tàu khiến tàu tiêu tốn nhiên liệu hơn đáng kể, đặc biệt là đối với những tàu vận chuyển dầu qua khoảng cách hàng nghìn dặm từ Trung Đông đến châu Á hoặc Australia.

Nhiên liệu chiếm khoảng 50% chi phí của một con tàu - theo ông Neil Roberts, trưởng bộ phận hàng hải và hàng không tại Lloyd’s Market Association, một tổ chức cung cấp chuyên môn kỹ thuật cho bộ phận bảo hiểm hàng hải của hãng Lloyd’s.

Tình trạng sinh vật bám nghiêm trọng trên cánh quạt của tàu có thể khiến bộ phận này trở nên hoàn toàn vô dụng theo thời gian, mặc dù điều đó thường xảy ra hơn đối với những con tàu đã neo đậu trong nhiều năm - theo bà Carolyn Shearlock, chủ sở hữu của trang web đam mê tàu thuyền The Boat Galley. Chưa kể, các sinh vật còn hay bám bên trong các van hút, phá vỡ hệ thống làm mát của tàu - ông Hamm lưu ý.

Các quy định hàng hải yêu cầu các con tàu phải loại bỏ hàu và các sinh vật bám khác trước khi cập cảng, bởi những con hàu có thể mang theo một số loài xâm lấn gây hại cho môi trường biển. Và các công ty bảo hiểm cũng đưa các điều khoản xử lý đáy tàu vào hợp đồng bảo hiểm để đảm bảo các tàu mà họ cung cấp dịch vụ bảo hiểm tuân thủ và hoạt động hiệu quả nhất có thể.

Một số chủ tàu, với tâm lý háo hức thoát khỏi tình trạng bị kẹt, có thể đưa tàu của họ ra khỏi eo biển Hormuz trước khi tàu được làm sạch. Nhưng dù bên trong hoặc bên ngoài eo biển, việc loại bỏ lớp sinh vật bám đáy tàu sẽ cần phải được thực hiện trước khi tàu có thể tiếp tục hành trình.

Làm sạch đáy tàu chỉ là một bước trong quá trình dài trước khi các tàu có thể bắt đầu vận chuyển hàng trăm triệu thùng dầu tới điểm đến cuối cùng.

Iran thông báo đã yêu cầu các công ty phải đăng ký với nhà chức trách nước này để được đi qua eo biển Hormuz. Các tàu quét mìn cần phải rà mìn để loại bỏ nguy cơ tàu trúng mìn khi đi qua. Ngoài ra, các tàu cũng sẽ ngại đi qua eo biển nếu chưa được các công ty tài chính và bảo hiểm “bật đèn xanh”, mà đây là một câu hỏi lớn khi tình hình đàm phán khó đoán định.

Theo giới chuyên gia, đó là một lý do tại sao thị trường dầu sẽ không phục hồi ngay lập tức, như bật một công tắc, khi eo biển Hormuz mở cửa trở lại.