Lần đầu tiên kể từ cuối thập niên 1920, trong năm 2025, Mỹ chi cho trả lãi nợ công nhiều hơn chi cho quốc phòng. Diễn biến này đánh dấu một bước ngoặt trong ưu tiên ngân sách liên bang...

Khi nợ công tiếp tục tăng và chi phí vay đi lên, chi trả lãi đang chiếm tỷ trọng ngày càng lớn trong ngân sách Mỹ. Theo dự báo của Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ (CBO), khoản chi này có thể lên tới 2,1 nghìn tỷ USD vào năm 2036, vượt xa chi tiêu quốc phòng.

Dựa trên dữ liệu từ Nhà Trắng và dự báo của CBO tính đến tháng 2/2026, đồ họa thông tin dưới đây so sánh chi trả lãi ròng hàng năm và chi tiêu quốc phòng của Chính phủ Mỹ trong giai đoạn 1996-2036.

Năm 2024, Chính phủ Mỹ trả lãi ròng 879,9 tỷ USD, vượt mức chi tiêu quốc phòng 850,7 tỷ USD. Các dự báo đến năm 2036 cho thấy khoảng cách này sẽ tiếp tục nới rộng, dù ngân sách quốc phòng cũng tăng.

Trong giai đoạn 1996-2001, chi tiêu quốc phòng của Mỹ bình quân cao hơn khoảng 30% so với chi trả lãi ròng. Thời điểm đó, lãi suất giảm và ngân sách liên bang thặng dư giúp chi phí trả lãi nợ công được duy trì ở mức tương đối thấp.

Sau vụ tấn công khủng bố ngày 11/9/2001, khoảng cách giữa hai khoản chi này có xu hướng nới rộng. Chi tiêu quân sự của Mỹ tăng gấp đôi trong thập kỷ sau đó, lên 699 tỷ USD vào năm 2011. Trong khi đó, chi trả lãi tăng chậm hơn nhiều, lên 230 tỷ USD.

Trong thập niên 2010, lãi suất thấp giúp Chính phủ Mỹ tiếp tục vay với chi phí rẻ, dù nợ liên bang gần như tăng gấp đôi - từ 9 nghìn tỷ USD năm 2010 lên 16,8 nghìn tỷ USD năm 2019. Mặt bằng lãi suất thấp khi đó đã phần nào che mờ gánh nặng dài hạn của khối nợ công ngày phình to.

Sau đại dịch Covid-19, xu hướng này đảo chiều. Nhu cầu vay nợ tăng mạnh, cộng với lãi suất cao hơn, khiến chi phí trả lãi của Chính phủ Mỹ tăng vọt. Đến năm 2025, chi trả lãi ròng tăng gấp gần 3 lần lên 970 tỷ USD.

Năm 2026, chi trả lãi ròng của Chính phủ Mỹ được dự báo tăng lên 1 nghìn tỷ USD, trở thành một trong những hạng mục chi tiêu lớn tăng nhanh nhất trong ngân sách liên bang. Đến năm 2036, khoản chi này được dự báo tăng gấp hơn hai lần, lên 2,1 nghìn tỷ USD. Trong khi đó, chi tiêu quốc phòng được dự báo đạt 1,1 nghìn tỷ USD vào năm 2036.

Nếu các dự báo hiện nay thành hiện thực, trong vòng một thập kỷ tới, Mỹ sẽ phải dành nhiều tiền hơn đáng kể để trả lãi nợ công so với quốc phòng. Diễn biến này đặt ra bài toán khó cho ngân sách liên bang là làm thế nào để cân bằng giữa ổn định kinh tế, an ninh quốc gia và tăng trưởng dài hạn.

Việc chi trả lãi vượt chi tiêu quốc phòng không chỉ mang ý nghĩa biểu tượng. Điều này cho thấy cách Mỹ phân bổ nguồn lực đang thay đổi rõ rệt khi ngày càng nhiều ngân sách phải dành để trả lãi cho các khoản vay đã phát sinh, thay vì tài trợ cho các ưu tiên hiện tại.

Khi chi phí trả lãi tăng, một phần ngày càng lớn trong ngân sách liên bang gần như bị cố định. Điều này khiến Chính phủ Mỹ có ít dư địa hơn cho các lĩnh vực như quốc phòng, hạ tầng và nghiên cứu. Về lâu dài, áp lực trả lãi có thể lấn át các khoản đầu tư mới, đồng thời khiến các nhà hoạch định chính sách khó ứng phó hơn với suy thoái kinh tế hoặc những thách thức mới nổi.

Nói cách khác, chi trả lãi tăng không chỉ phản ánh quy mô nợ công ngày càng lớn, mà còn làm thu hẹp khả năng chi tiêu của Chính phủ Mỹ trong tương lai.