Trong số các sản phẩm được giới thiệu tại Hội chợ Làng nghề Việt Nam lần thứ 22, vải lanh của đồng bào Mông ở Tuyên Quang thu hút sự chú ý bởi quy trình chế tác thủ công qua nhiều công đoạn cùng câu chuyện trăn trở giữ nghề của người thợ thực địa...

Giữa không gian tái hiện nhà sàn tại Nhà Triển lãm Nông nghiệp, chị Cứ Thị Mỷ ngồi bên khung cửi gỗ, đưa từng sợi lanh qua khung dệt. Bên cạnh là những cuộn sợi lanh mộc, vải nhuộm chàm cùng các sản phẩm như túi, ví thêu hoa văn truyền thống.

KỲ CÔNG NGHỀ DỆT THỦ CÔNG

Chị Mỷ là nghệ nhân tại một cơ sở dệt vải lanh ở xã Cán Tỷ, tỉnh Tuyên Quang, cho biết vải lanh từ lâu đã gắn bó với đời sống của người Mông, vừa được dùng để may trang phục, vừa mang ý nghĩa trong một số phong tục truyền thống. Trong phong tục tại địa phương, vải lanh còn gắn với nghi lễ của gia đình khi đón con dâu mới.

"Các sản phẩm của cơ sở được đưa đến hội chợ lần này có nhiều mức giá. Ví khoảng 130.000-150.000 đồng/chiếc, khăn có giá từ 500.000 đến 900.000 đồng/chiếc, tùy loại sản phẩm".

Nghệ nhân Cứ Thị Mỷ, xã Cán Tỷ, tỉnh Tuyên Quang. 

"Việc làm ra một tấm vải đòi hỏi nhiều công sức, từ trồng cây, thu hoạch, xử lý thân lanh để lấy sợi đến dệt thành vải và hoàn thiện sản phẩm. Quy trình làm vải lanh có thể trải qua 41 công đoạn, chủ yếu thực hiện bằng tay" chị Mỷ chia sẻ; đồng thời cho biết cây lanh được gieo trồng trong khoảng tháng 1 đến tháng 3. Sau khi thu hoạch, thân lanh được phơi khô rồi làm ẩm trở lại để thuận tiện cho việc tước sợi. Sợi phải được tước đều thì tấm vải mới đạt độ đồng đều và đẹp mắt.

"Sự kỳ công ấy cũng là một trong những thách thức đối với nghề. Ngày càng ít người trẻ theo học và tiếp nối công việc của thế hệ trước. Nhiều người trẻ đi làm tại các công ty, ít có điều kiện gắn bó với nghề truyền thống của gia đình. Bây giờ, người biết dệt vải lanh trong đồng bào dân tộc Mông ngày càng ít. Các cháu trẻ chủ yếu đi làm ở công ty, khi trở về cũng không còn biết cách dệt vải lanh như thế nào”, chị Mỷ trăn trở.

THÊM KÊNH TIẾP CẬN KHÁCH HÀNG

Bên cạnh việc trưng bày trực tiếp, hội chợ hướng đến mở rộng cách tiếp cận người tiêu dùng thông qua các công cụ số. Theo thông tin của ban tổ chức, mã QR được sử dụng để hỗ trợ khách hàng tra cứu thông tin sản phẩm. Các phiên livestream giới thiệu và bán hàng thủ công mỹ nghệ, sản phẩm OCOP trên TikTok Shop cũng nằm trong kế hoạch xúc tiến thương mại của sự kiện.

Tại khu vực ngoài trời, các mô hình du lịch nông thôn được giới thiệu theo đặc trưng vùng miền. Khách tham quan có thể tìm hiểu văn hóa địa phương, trải nghiệm đặc sản và một số công đoạn làm sản phẩm thủ công.

Đối với chị Mỷ, tham gia hội chợ là cơ hội giới thiệu sản phẩm đến nhóm khách hàng rộng hơn, bên cạnh những người đã biết và sử dụng sản phẩm truyền thống.

Chị Mỷ kỳ vọng sản phẩm vải lanh sẽ được nhiều người biết đến, có thêm cơ hội tiếp cận thị trường trong và ngoài nước. Tuy nhiên, hiệu quả từ các kênh bán hàng mới cần được đánh giá qua lượng khách mua, đơn hàng và khả năng duy trì sức tiêu thụ sau hội chợ.

Với nghề dệt vải lanh, mở rộng thị trường không chỉ là câu chuyện bán được thêm sản phẩm. Khi công sức làm nghề được thị trường ghi nhận và mang lại thu nhập phù hợp, người thợ mới có thêm động lực gắn bó, đồng thời tạo điều kiện để nghề truyền thống tiếp tục được truyền lại cho thế hệ sau.