Mô hình outlet được xác định là “động lực” tăng trưởng mới. Việc chuẩn hóa pháp lý và phát triển hạ tầng mua sắm cao cấp không chỉ lấp đầy khoảng trống thương mại, mà còn giúp ngành bán lẻ Việt Nam cạnh tranh sòng phẳng với các trung tâm mua sắm hàng đầu trong khu vực…

Tăng trưởng bán lẻ của Việt Nam trong 5 năm qua luôn duy trì quanh mức 10%, tức là ở mức cao. Với việc Chính phủ đặt ra mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số (khoảng 10%), ngành bán lẻ được giao nhiệm vụ phải tăng trưởng từ 13% đến 15%.

CON SỐ 400 USD/DU KHÁCH VÀ KHOẢNG TRỐNG HẠ TẦNG MUA SẮM

Tại tọa đàm “Phát triển Trung tâm Outlet tại TP. Hồ Chí Minh - Cơ hội đột phá và động lực tăng trưởng mới cho Thương mại - Dịch vụ - Du lịch” do Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh tổ chức mới đây, ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương), đã đưa ra con số so sánh rất đáng lưu ý. Đó là mức chi tiêu bình quân của một du khách quốc tế tại Việt Nam chỉ đạt khoảng 400 USD, trong khi tại Thái Lan — quốc gia cạnh tranh trực tiếp với Việt Nam về du lịch, con số này vượt 1.000 USD, tức cao gấp hơn 2,5 lần.

Khoảng cách này không phản ánh sự kém hấp dẫn về điểm đến. Năm 2025, Việt Nam đón 21 triệu lượt khách quốc tế, 135 triệu lượt khách nội địa, và con số này tiếp tục tăng trưởng trong 6 tháng đầu năm 2026. Riêng TP. Hồ Chí Minh đón khoảng 8,5 triệu lượt khách quốc tế và 45 triệu lượt khách nội địa. Lượng khách không thiếu, vấn đề là họ không chi tiêu đủ nhiều và tiền không ở lại.

"Chúng ta chưa biết cách tổ chức hệ thống hạ tầng, chưa có sản phẩm, chưa có địa điểm hay nơi để thu hút chi tiêu của khách du lịch, đặc biệt là khách quốc tế," ông Linh thẳng thắn chỉ rõ; đồng thời cho biết khi ra nước ngoài, câu hỏi đầu tiên sau khi tham quan thường là: outlet ở đâu, mua sắm ở chỗ nào? Người ta mua vì được hoàn thuế, miễn thuế. Có những chiếc túi thương hiệu quốc tế mà người Việt mua tại outlet nước ngoài còn rẻ hơn mua ngay tại Việt Nam. Đi du lịch ai cũng mang theo tiền — không lẽ lại mang về? Đây chính là điểm cho thấy sự gắn kết giữa du lịch và bán lẻ ở Việt Nam chưa tốt, và thị trường bán lẻ thực sự chưa đạt yêu cầu.

Bên cạnh bài toán chi tiêu của du khách, Bộ Công Thương còn đặt outlet trong áp lực tăng trưởng bán lẻ vĩ mô. Trong 7 tháng đầu năm 2026, tăng trưởng bán lẻ hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng cả nước đạt 13,4%, riêng TP. Hồ Chí Minh đạt 13,5%. Nhưng tăng trưởng trên nền ngày càng cao đòi hỏi thị trường phải liên tục tìm thêm động lực mới.

"Năm nay đạt 13%, nhưng để sang năm tiếp tục tăng trưởng trên nền đó, từ nay đến hết nhiệm kỳ chúng ta bắt buộc phải có những động lực mới. Nếu không, rất khó duy trì mức 13%. KPI mà Chính phủ giao cho Bộ Công Thương là phải theo dõi sát và thúc đẩy tăng trưởng bán lẻ đạt 13–15%. Chỉ tiêu này được ghi hẳn vào Nghị quyết của Trung ương, áp lực rất lớn", ông Linh cho biết; đồng thời nhấn mạnh trong bối cảnh đó, TP. Hồ Chí Minh và Hà Nội là hai đầu tàu quan trọng nhất và outlet được xác định là một trong những mô hình hạ tầng thương mại có thể tạo thêm động lực.

LUẬT SẼ CHUẨN HÓA, QUY CHUẨN OUTLET

Việc chuẩn hóa khái niệm được ông Linh đặt lên hàng đầu, bởi tại Việt Nam outlet chưa có định nghĩa pháp lý chính thức và đang bị hiểu sai phổ biến.

"Outlet không phải là nơi bán tống bán tháo, hàng lỗi, hàng bỏ đi hay hàng thanh lý xả hàng. Đây là một kênh phân phối chủ động, tồn tại song song với các cửa hàng thương hiệu ở trung tâm đô thị và hoàn toàn không cạnh tranh trực tiếp," ông Linh khẳng định.

“Một thương hiệu lớn có thể vừa duy trì cửa hàng tại trung tâm thành phố, vừa vận hành outlet ở khu vực khác theo hai cơ chế: chuyển hàng cuối mùa từ cửa hàng trung tâm ra outlet với mức giảm giá sâu; hoặc thiết kế và sản xuất riêng các dòng sản phẩm dành cho kênh outlet, đây là lý do vì sao cùng thương hiệu nhưng sản phẩm tại outlet có thể khác biệt về chất liệu, kiểu dáng hoặc kích cỡ”.

Minh chứng cho luận điểm trên, Lãnh đạo Cục Quản lý và Phát triển thị trường dẫn ví dụ: tại Mỹ hay châu Âu, hàng big size, quần cỡ lớn hay các size đặc biệt thường chỉ có ở outlet, trong trung tâm thành phố không bao giờ có, bởi đây là nhu cầu thực của một phân khúc khách hàng cụ thể mà kênh phân phối chính thống không phục vụ hiệu quả.

Thông tin tới Sở Công thương và các doanh nghiệp, ông Linh cho biết Đề án phát triển outlet đã được Bộ Công Thương trình Chính phủ với ba mô hình: outlet cao cấp gắn với du lịch và điểm mua sắm; outlet tại khu vực ngoại vi đô thị; và outlet tích hợp. Trước mắt, sẽ tập trung ưu tiên hai mô hình đầu.

“Thủ tướng đã yêu cầu Bộ Công Thương tiếp thu, chỉnh sửa để trình lại, sau đó sẽ phê duyệt để triển khai. Mục tiêu là hình thành khái niệm "outlet" chính thức bằng văn bản quy phạm pháp luật, tạo nền tảng để địa phương đưa vào quy hoạch và xây dựng chính sách. Đáng chú ý, trong dự thảo Luật Phát triển đô thị đang được Quốc hội thẩm tra, TP. Hồ Chí Minh đã chủ động đề xuất đưa thuật ngữ "outlet" vào luật, tạo cơ sở pháp lý vững chắc để triển khai các cơ chế quản lý sau này”, ông Linh nhấn mạnh.

Quá trình soạn thảo đề án, đại diện Bộ Công Thương cho biết Bộ đã làm việc trực tiếp với Tổng cục Hải quan, Tổng cục Thuế và Vụ Chính sách thuế để xây dựng khung pháp lý phù hợp. Tuy nhiên, đây không phải mô hình hoàn toàn xa lạ mà bản chất vẫn là một dạng trung tâm thương mại, nhưng có đặc điểm hoạt động đặc thù riêng về hàng hóa, giá cả và đối tượng khách hàng.

BỐN TRỤ CỘT PHÁP LÝ VÀ LỘ TRÌNH TRIỂN KHAI OUTLET CHO TP. HỒ CHÍ MINH

Từ các ý kiến trên, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước đã đưa ra bốn nhóm vấn đề pháp lý và vận hành cần được giải quyết để outlet có thể hình thành và hoạt động hiệu quả tại Việt Nam nói chung và TP. Hồ Chí Minh nói riêng.

Thứ nhất: Cơ chế thí điểm và hành lang pháp lý. Điều quan trọng nhất hiện nay là bố trí quỹ đất chiến lược và thiết lập quy trình chấp thuận đầu tư rõ ràng. Tiêu chí nhà đầu tư được đặt ra ở mức cao: phải nắm quyền phân phối chính thức tối thiểu 50 thương hiệu quốc tế tại Việt Nam; có kinh nghiệm vận hành chuỗi bán lẻ cao cấp, trung cấp hoặc cửa hàng miễn thuế; cam kết tỷ lệ lấp đầy 85% diện tích trong năm đầu tiên.

Bên cạnh tiêu chí thương hiệu quốc tế, Bộ Công Thương muốn đưa vào cam kết bắt buộc về thúc đẩy hàng Việt với một tỷ lệ tối thiểu. Việt Nam đang xuất khẩu khoảng 40 tỷ USD hàng dệt may và giày da mỗi năm, đây là nhóm hàng phù hợp nhất với kênh outlet và cần được ưu tiên đặc biệt khi xây dựng quy hoạch.

Thứ hai: Chuẩn hóa tiêu chuẩn hàng hóa. Hàng đưa vào outlet phải thuộc chủ sở hữu chính thức hoặc đơn vị được ủy quyền phân phối hợp pháp — không thể kinh doanh các thương hiệu cao cấp mà không rõ nguồn gốc. Sản phẩm sản xuất riêng cho kênh outlet phải ghi rõ trên nhãn mác. Hàng tồn kho, hàng mùa cũ được phép chuyển ra các khu ngoại ô. Toàn bộ quy trình này cần được văn bản quy định cụ thể, không thể để mỗi nhà đầu tư tự diễn giải.

Thứ ba: Kiểm soát giá cả và chống gian lận thương mại. Đây là vấn đề sống còn của mô hình. Phải có cơ chế niêm yết bắt buộc giá gốc và giá bán, với cam kết mức giảm từ 30%, 50% đến 70% so với giá gốc. Ứng dụng công nghệ truy xuất nguồn gốc để ngăn hàng giả, hàng nhái và hàng trà trộn là yêu cầu bắt buộc.

"Nếu khách du lịch quốc tế mua phải hàng giả tại đây, ảnh hưởng không chỉ dừng lại ở mô hình outlet mà còn tác động nghiêm trọng đến uy tín du lịch của cả thành phố," ông Linh cảnh báo.

Thứ tư: Cơ chế liên kết với hệ thống miễn thuế và hoàn thuế. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy kết hợp outlet với Downtown Duty Free là hướng đi rất hiệu quả.

Tại Hàn Quốc và Nhật Bản, cửa hàng miễn thuế nội đô được bố trí rất thuận tiện cho du khách. Tại Trung Quốc, đảo Hải Nam áp dụng cơ chế cho phép du khách nội địa mua hàng miễn thuế lên đến 100.000 Nhân dân tệ mỗi năm — một trong những động lực biến Hải Nam thành điểm đến mua sắm hàng đầu của người Trung Quốc.

Đối với TP. Hồ Chí Minh du khách vừa được mua hàng outlet giá giảm, vừa được hoàn thuế, tạo hiệu ứng "giảm giá kép" kích thích mạnh nhu cầu chi tiêu.

Song song đó, số hóa thanh toán là mắt xích không thể thiếu. Ngân hàng Nhà nước và NAPAS đã triển khai thanh toán qua mã QR cho du khách quốc tế từ Trung Quốc, Hàn Quốc, Lào và Campuchia — du khách có thể dùng ứng dụng thanh toán của nước họ để quét mã QR tại Việt Nam dễ dàng. Đây cũng là cơ hội để quảng bá các sản phẩm, quà tặng quốc gia chất lượng cao của Việt Nam đến đúng đối tượng.

Về lộ trình cụ thể cho TP. Hồ Chí Minh, ông Linh cho rằng, có bốn việc cần làm ngay gồm: rà soát quy hoạch đất, ưu tiên bảo lưu các quỹ đất 10–15 ha tại cửa ngõ giao thông, gần sân bay Tân Sơn Nhất hoặc hướng kết nối sân bay Long Thành; xây dựng đề án tổng thể với cơ chế ưu đãi đặc thù về đất đai, thuế, thủ tục hành chính để thu hút tập đoàn bán lẻ và đơn vị quản lý outlet quốc tế; gắn kết outlet với ngành du lịch, hàng không và lữ hành, xây dựng tour mua sắm chuyên biệt và tổ chức tuyến xe buýt kết nối từ trung tâm thành phố đến khu outlet; và chủ động triển khai các ưu đãi trong thẩm quyền địa phương, thuế, tiền thuê đất, chương trình khuyến mại, mà không cần chờ Trung ương.

"Trung ương chỉ ban hành khung chính sách và quy hoạch tổng thể. Các mức ưu đãi cụ thể về thuế, tiền thuê đất hay chương trình khuyến mại đặc thù đều do địa phương quyết định theo thẩm quyền," ông Linh nhấn mạnh.

Nếu có định hướng đúng, TP. Hồ Chí Minh hoàn toàn có cơ sở để xây dựng những khu outlet đủ sức cạnh tranh sòng phẳng với các địa điểm nổi tiếng trong khu vực như Central Village của Thái Lan ngay cạnh sân bay Suvarnabhumi, hay hệ thống outlet rợp trời tại Hàn Quốc và Nhật Bản.

Điều quan trọng nhất không phải là xây thật nhanh, mà là xây đúng mô hình, đúng vị trí, đúng cơ chế và đúng dòng khách. TP. Hồ Chí Minh phải là địa phương đầu tiên của Việt Nam triển khai thành công mô hình này, qua đó nâng cao vị thế của thành phố trên bản đồ du lịch và mua sắm quốc tế.