Theo Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh Trương Minh Huy Vũ, để các nghiên cứu về AI tạo đi xa hơn nguyên mẫu, thành phố cần đặt ra những bài toán đủ lớn, gắn với nhu cầu thực tế và có nguồn lực cụ thể để cùng các nhóm nghiên cứu giải quyết…

Ngày 8/10, Saigon AI Hub (SAIH) và Quỹ Google AI Futures Fund tổ chức sự kiện “SAIH: Applied AI Lab Demo Day 2026” tại TP. Hồ Chí Minh, đánh dấu chặng đường 6 tháng của Khoá 1 với các nguyên mẫu trí tuệ nhân tạo (AI) được phát triển từ 10 nhóm nghiên cứu, đồng thời khởi động Khoá 2.

AI SẼ XUẤT HIỆN THẾ HỆ KỲ LÂN CÔNG NGHỆ TIẾP THEO

Ông Trương Minh Huy Vũ, Phó Chủ tịch UBND TP. Chí Minh, cho rằng bước tiếp theo không chỉ là tiếp tục nghiên cứu, mà phải đưa các ý tưởng ra khỏi phòng thí nghiệm, tiến tới thương mại hóa và hình thành các startup, doanh nghiệp công nghệ từ chính hệ sinh thái này.

Theo ông Vũ, một số hướng ứng dụng có thể được mở rộng như công nghệ nhận diện phục vụ ngân hàng, tài chính tiêu dùng, hay công nghệ thực tế ảo phục vụ du lịch, văn hóa trong bối cảnh TP. Hồ Chí Minh đang thúc đẩy các chương trình kích cầu.

Tuy nhiên, để làm được điều đó, trước hết phải đặt đúng bài toán. Ông ví những người thúc đẩy hệ sinh thái trí tuệ nhân tạo như “người làm đất”, “người làm vườn”. Muốn những “hạt giống” nghiên cứu phát triển thành các dự án đủ sức vươn ra thế giới, cần tạo dựng môi trường phù hợp, đặt ra những bài toán đủ lớn và chuẩn bị các điều kiện cần thiết để giải quyết.

“Đặt đầu bài trí tuệ nhân tạo thì chắc chắn không có địa giới hành chính, không có địa giới TP. Hồ Chí Minh, không có địa giới phía Nam, cũng không có địa giới Việt Nam. Đầu bài trí tuệ nhân tạo phải đủ lớn, đủ hấp dẫn để những chuyên gia như Oakland, từ Hoa Kỳ, bay vòng Trái đất về đây cùng ngồi với chúng ta giải quyết bài toán”, ông nhấn mạnh.

Đề cập đến 10 đội thi, ông cho biết Google và AI Fund đã cùng đồng hành, chia sẻ trong quá trình phát triển các dự án. “Cá nhân tôi mong muốn sẽ có nhiều Lê Hồng Minh hơn nữa, có nhiều thế hệ ‘kỳ lân’ công nghệ như VNG tiếp theo”.

Thành phố cũng đang từng bước xây dựng các tập dữ liệu về đất đai, thửa đất, thuế, tài chính và nhiều lĩnh vực khác. Đây có thể trở thành nền tảng để hình thành những “đầu bài” nghiên cứu có quy mô lớn hơn, thay vì chỉ phát triển các giải pháp nhỏ lẻ.

Theo Phó Chủ tịch, việc đặt bài toán cũng không nhất thiết chỉ đến từ khu vực công. Doanh nghiệp, các tổ chức xã hội và nhiều chủ thể khác đều có thể đưa ra những vấn đề thực tế cần trí tuệ nhân tạo giải quyết.

Ông dẫn ví dụ về bài toán miễn, giảm giá vé xe buýt. Khi có dữ liệu về hành khách, có thể xác định những nhóm người cần được hỗ trợ và phân tích nhu cầu trên từng tuyến, qua đó cải thiện chất lượng dịch vụ. Đây là hướng tiếp cận mà ông kỳ vọng có thể giúp thành phố sử dụng dữ liệu để giải quyết những vấn đề rất cụ thể của đời sống.

KHÔNG CHỈ CẦN BÀI TOÁN, PHẢI CÓ “ĐẤT” VÀ NGUỒN LỰC

Nếu ông Trương Minh Huy Vũ đặt trọng tâm vào việc tạo ra “đất” để các dự án phát triển, ông Lê Hồng Minh, Chủ tịch VNG, nhìn từ phía những khó khăn mà các nhà nghiên cứu đang gặp phải.

Một trong những trở ngại là nguồn ngân sách để đầu tư GPU phục vụ nghiên cứu. Bên cạnh đó, các đề tài nghiên cứu phải trải qua nhiều quy trình phê duyệt, có trường hợp mất tới hai năm, trong khi sản phẩm sau nghiên cứu có thể chưa gắn chặt với nhu cầu thực tế.

“Làm sao để sản phẩm nghiên cứu ra đời gắn liền với thực tế, để giải quyết vấn đề này, VNG đã cho ra đời dự án Saigon AI Hub”, ông Lê Hồng Minh nói.

Điều ông Minh đánh giá cao là các chuyên gia quốc tế đồng hành cùng dự án, trong đó có Google, cho rằng năng lực nghiên cứu trí tuệ nhân tạo của Việt Nam hoàn toàn có thể đạt trình độ world-class (đẳng cấp thế giới).

Theo ông, vai trò của những “người làm vườn” là tạo ra môi trường và đề bài phù hợp, đồng thời đưa các nguồn lực cần thiết đến với các nhà nghiên cứu, để họ có thể tập trung vào việc giải quyết những vấn đề có giá trị.

SAIH cũng sẽ tiếp tục đưa các chuyên gia quốc tế về Việt Nam để đồng hành cùng các nhóm nghiên cứu. Muốn trở thành World-Class thì phải làm việc với những người ở trình độ World-Class (đẳng cấp thế giới). Năng lực nghiên cứu trí tuệ nhân tạo của Việt Nam hoàn toàn có thể đạt trình độ World-Class.

Từ góc nhìn của chính quyền, ông Trương Minh Huy Vũ cho rằng nguồn lực dành cho các bài toán trí tuệ nhân tạo cũng không chỉ là GPU hay tiền vốn. Thành phố đang nghiên cứu các dự án trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo tại những khu công nghệ cao mở rộng và các khu công nghệ số tập trung.

“Nếu thành phố nói đây là bài toán thành phố cùng đặt ra với các bạn thì chúng tôi phải đồng hành các bạn cái gì đó bằng nguồn lực thực tế”, ông nói.

Bên cạnh hạ tầng tính toán, TP.HCM cũng cần thúc đẩy hệ sinh thái vốn đầu tư mạo hiểm và đầu tư phát triển. Việc TP.HCM được lựa chọn là trung tâm tài chính quốc tế của Việt Nam được kỳ vọng tạo thêm điều kiện để huy động nguồn vốn cho các dự án công nghệ.

Thành phố đang nghiên cứu cơ chế đầu tư “1:1”, trong đó các quỹ như Google và thành phố có thể cùng đầu tư vào những lĩnh vực ưu tiên. “Đầu tư mạo hiểm khả năng mất cũng hơi cao nhưng để chúng ta tạo ra một sản phẩm”, ông Trương Minh Huy Vũ nói.

Sau 6 tháng triển khai, Khoá 1 của SAIH đã có sự tham gia của 60 nhà nghiên cứu từ các trường đại học tại TP.HCM. Trong đó, 10 nhóm đã được tuyển chọn để phát triển các hướng nghiên cứu và nguyên mẫu trong các lĩnh vực: y tế, công nghệ ngôn ngữ tiếng Việt, trí tuệ nhân tạo đa phương thức và thị giác máy tính.

Các nhóm được hỗ trợ về hạ tầng, mô hình và tư vấn kỹ thuật từ Google và VNG, qua đó không chỉ thực hiện nghiên cứu mà còn xây dựng và thử nghiệm nguyên mẫu.

Từ góc nhìn của Google, ông Marc Woo, Tổng Giám đốc Google Việt Nam, cho rằng một trong những tài sản lớn nhất của Việt Nam là nguồn nhân lực. Google đã hỗ trợ hàng trăm startup Việt Nam, xây dựng các cộng đồng dành cho nhà phát triển và đào tạo hơn 100.000 sinh viên, người đi làm trong lĩnh vực công nghệ và trí tuệ nhân tạo.

Ông David Benjamin, đồng sáng lập AI Futures Fund, cũng cho rằng rào cản của Việt Nam không nằm ở năng lực hay tham vọng của các nhà nghiên cứu, mà ở khả năng tiếp cận hạ tầng tính toán tiên tiến, công cụ, cố vấn và các nguồn lực để đưa nghiên cứu đi xa hơn.

Theo ông, các nhóm tham gia Khoá 1 đã xây dựng được những nguyên mẫu có bài toán thực tế trong y tế, ngôn ngữ và thể thao. Mục tiêu tiếp theo không chỉ là nghiên cứu và công bố, mà còn tạo ra tác động xã hội và tiến tới hình thành những doanh nghiệp có khả năng tham gia vào nền kinh tế trí tuệ nhân tạo toàn cầu.

Từ những nguyên mẫu đầu tiên, bài toán đặt ra cho Khoá 2 là cần xác định những vấn đề đủ lớn, có nhu cầu thực tế, đồng thời tạo được sự kết nối giữa nhà nghiên cứu, doanh nghiệp, chính quyền và các chuyên gia quốc tế.

Nếu “người làm đất” tạo ra môi trường, “người làm vườn” tạo điều kiện cho các hạt giống phát triển, thì giá trị cuối cùng của hệ sinh thái vẫn nằm ở khả năng đưa những hạt giống đó thành sản phẩm có ích, có thị trường và đủ sức cạnh tranh trên phạm vi rộng hơn.