Với 465/466 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, chiều 13/11, Quốc hội thông qua Nghị quyết kết thúc thực hiện các nghị quyết về chủ trương đầu tư xây dựng đường Hồ Chí Minh, chính thức khép lại giai đoạn đầu tư phân kỳ với quy mô 2 làn xe vào năm 2027...

Chiều 13/11, Quốc hội biểu quyết thông qua Nghị quyết về việc kết thúc thực hiện Nghị quyết số 38/2004/QH11 và Nghị quyết số 66/2013/QH13 về chủ trương đầu tư xây dựng đường Hồ Chí Minh, với 465/466 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành.

Theo Nghị quyết, Quốc hội ghi nhận, đánh giá cao nỗ lực, quyết tâm của Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương và sự đồng thuận, ủng hộ của nhân dân cả nước trong quá trình triển khai các nghị quyết về chủ trương đầu tư xây dựng tuyến đường này.

Quốc hội giao Chính phủ tập trung chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương và cơ quan liên quan hoàn thành thi công, nghiệm thu, bàn giao đưa vào khai thác các dự án thành phần còn lại, bảo đảm chất lượng, an toàn công trình và thực hiện quyết toán theo quy định. Đồng thời, khắc phục những tồn tại, hạn chế theo kết luận của cơ quan thanh tra, Kiểm toán Nhà nước; xác định rõ trách nhiệm của tổ chức, cá nhân và người đứng đầu nếu tiếp tục để xảy ra chậm trễ.

Nghị quyết xác định chính thức kết thúc dự án đường Hồ Chí Minh quy mô 2 làn xe vào năm 2027, đồng thời yêu cầu hoàn thành công tác quyết toán theo quy định pháp luật.

Đối với các vấn đề liên quan đến người dân vùng dự án, Chính phủ được giao giải quyết những tồn tại về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, bảo đảm sinh kế lâu dài và quyền, lợi ích hợp pháp của người dân. Việc đầu tư hoàn thiện hệ thống đường gom, hầm chui, đường kết nối dân sinh và hỗ trợ phát triển sinh kế, nhất là đối với đồng bào dân tộc thiểu số, cần được nghiên cứu lồng ghép với Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa - xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026 - 2035 theo Nghị quyết số 46/2026/QH16. Việc lồng ghép phải bảo đảm đúng mục tiêu, đối tượng, hạch toán rõ từng nguồn vốn, tránh trùng lặp, chồng chéo.

Quốc hội cũng giao Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương phối hợp với nhà đầu tư và doanh nghiệp dự án đẩy nhanh tiến độ tháo gỡ dứt điểm vướng mắc tại một số dự án BOT trên đường Hồ Chí Minh theo quy định pháp luật, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, nhà đầu tư và người dân.

Bên cạnh đó, Chính phủ có trách nhiệm cân đối, bố trí nguồn lực duy tu, bảo trì nhằm bảo đảm an toàn giao thông và nâng cao độ bền vững công trình; tăng cường quản lý, bảo vệ hành lang an toàn giao thông đường bộ và quỹ đất đã cắm mốc lộ giới để phục vụ nhiệm vụ quốc phòng, an ninh cũng như nhu cầu nâng cấp, mở rộng hạ tầng giao thông trong tương lai.

Trước khi Quốc hội biểu quyết, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh đã trình bày báo cáo tiếp thu, chỉnh lý và giải trình dự thảo Nghị quyết.

Theo Bộ trưởng, do quy mô đầu tư đường Hồ Chí Minh rất lớn, phạm vi trải dài, việc đầu tư tuyến đường phải thực hiện theo phương thức phân kỳ, phù hợp với các quy hoạch trước đây.

Việc kết thúc thực hiện đầu tư với quy mô 2 làn xe là chính thức khép lại giai đoạn phân kỳ theo quy mô đã được đề ra tại các nghị quyết của Quốc hội. Nghị quyết lần này nhằm đánh giá, tổng kết mục tiêu cơ bản nối thông toàn tuyến với quy mô 2 làn xe, chuyển sang nghiên cứu đầu tư theo quy hoạch, phù hợp với nhu cầu vận tải và khả năng khai thác.

Bộ trưởng Trần Hồng Minh nhấn mạnh, dự án chỉ được coi là hoàn thành toàn bộ khi tất cả công trình, dự án thành phần hoàn thành thi công, nghiệm thu, đưa vào khai thác sử dụng và được cấp có thẩm quyền phê duyệt quyết toán. Các dự án thành phần còn lại vẫn tiếp tục được thực hiện theo quy định pháp luật.

Giải trình về tiêu chí “cơ bản thông toàn tuyến”, Bộ trưởng cho biết khái niệm này được hiểu là phương tiện có thể lưu thông từ điểm đầu đến điểm cuối tuyến đường. Mốc cơ bản thông toàn tuyến trong năm 2026 được báo cáo và tiến độ triển khai thực tế trên công trường thống nhất trên tinh thần nỗ lực tối đa thực hiện nhiệm vụ Quốc hội đề ra.

Một vấn đề khác được đề cập trong báo cáo giải trình là khó khăn trong công tác giải phóng mặt bằng do chênh lệch giá bồi thường giữa các địa phương giáp ranh. Việc áp dụng các mức giá khác nhau đối với những khu vực đất có điều kiện tương đồng có thể dẫn đến khiếu kiện, gây khó khăn cho việc thu hồi mặt bằng, thậm chí phải tổ chức cưỡng chế.

Về vấn đề này, Bộ trưởng Trần Hồng Minh cho biết công tác giải phóng mặt bằng được tách thành tiểu dự án độc lập và giao địa phương làm chủ đầu tư. Theo Luật Đất đai năm 2024, thẩm quyền ban hành bảng giá đất và quyết định giá đất cụ thể thuộc UBND cấp tỉnh. Do đó, việc xác định giá đất, phê duyệt phương án đền bù và chi trả bồi thường thuộc thẩm quyền, trách nhiệm của chính quyền địa phương.

Theo Bộ trưởng, chênh lệch giá bồi thường giữa các địa phương giáp ranh xuất phát từ việc mỗi địa phương căn cứ vào điều kiện kinh tế - xã hội, mục đích sử dụng đất và tình hình thị trường thực tế trên địa bàn để quyết định giá đất cụ thể.

Để xử lý vướng mắc, đối với các dự án đi qua hai tỉnh trở lên, Chính phủ sẽ chỉ đạo UBND các tỉnh liên quan phối hợp, thống nhất phương án áp giá, bảo đảm sự tương đồng và hài hòa lợi ích của người dân tại khu vực giáp ranh.