Cả kim ngạch xuất khẩu và nhập khẩu của Trung Quốc trong tháng 10 đều tăng mạnh hơn kỳ vọng, và dù thặng dư thương mại của nước này đã giảm đáng kể và thấp hơn dự báo, mức chênh lệch tính từ đầu năm tới nay đã vượt qua con số 1 nghìn tỷ USD...

Theo số liệu hải quan chính thức được công bố ngày 10/11, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa tháng 10 của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới tăng 35,2% so với cùng kỳ năm ngoái. Con số này vượt mức dự báo tăng 33,5% mà các nhà phân tích đưa ra trong một cuộc thăm dò của hãng tin Reuters, nhưng chậm lại so với mức tăng 36,3% ghi nhận vào tháng 9.

Kim ngạch nhập khẩu hàng hóa tháng 10 của Trung Quốc tăng 41,6%, cao hơn nhiều so với mức tăng 31% của tháng 9 và vượt xa dự báo tăng 32% của các chuyên gia phân tích được Reuters khảo sát. Đây là tháng tăng trưởng mạnh nhất trong hoạt động xuất khẩu của Trung Quốc kể từ tháng 5/2021.

Cụ thể, kim ngạch xuất khẩu tháng 10 của Trung Quốc đạt 412,33 tỷ USD và kim ngạch nhập khẩu đạt 307,05 tỷ USD.

Chuyên gia kinh tế Tianchen Xu của công ty nghiên cứu Economist Intelligence Unit (EIU) tăng trưởng nhập khẩu của Trung Quốc trong tháng 10 chủ yếu được thúc đẩy bởi nhu cầu đối với các mặt hàng công nghệ, khoáng sản thiết yếu như kim loại đồng và các mặt hàng lượng, bao gồm khí tự nhiên hóa lỏng (LNG), dầu mỏ và than đá.

Giá trị nhập khẩu các sản phẩm công nghệ cao của Trung Quốc trong tháng 10 đã tăng 72% so với cùng kỳ năm ngoái. Giá trị nhập khẩu dầu thô, LNG và than đá lần lượt tăng khoảng 41%, 50% và 60%.

Do xuất khẩu tăng yếu hơn nhập khẩu, thặng dư thương mại hàng tháng của Trung Quốc giảm xuống còn 105,3 tỷ USD trong tháng 10, mức thấp nhất kể từ tháng 4 năm nay. Dù vậy, tính từ đầu năm đến nay, thặng dư thương mại của nước này đã đạt 1,04 nghìn tỷ USD, trên đà vượt qua mức thặng dư kỷ lục 1,2 nghìn tỷ USD của cả năm 2025.

Thặng dư thương mại lớn của Trung Quốc là mối lo của nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ khác trên thế giới. Các đối tác thương mại ngày càng thúc giục Bắc Kinh cần tăng cường nhu cầu nội địa và cân bằng lại nền kinh tế.

Sức mạnh từ hoạt động xuất khẩu cho phép các nhà hoạch định chính sách Trung Quốc tiếp tục dựa vào các biện pháp hỗ trợ vừa phải để đạt được mục tiêu tăng trưởng kinh tế hàng năm từ 4,5-5%. Trong khi đó, tiêu dùng hộ gia đình vẫn còn yếu, với doanh số bán lẻ trong tháng 9 chỉ tăng khiêm tốn 1,1%, cho thấy sự mất cân bằng trong nền kinh tế Trung Quốc, giữa một bên là sự bùng nổ của xuất khẩu và một bên là tình trạng ảm đạm của nhu cầu nội địa.

Phần lớn tăng trưởng xuất khẩu của Trung Quốc phản ánh nhu cầu mạnh mẽ đối với các loại chip và phần cứng liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI) của nước này. Bất kỳ sự giảm tốc nào trong quá trình phát triển cơ sở hạ tầng AI trên toàn cầu cũng có nguy cơ làm suy giảm đà tăng trưởng và thu hẹp biên lợi nhuận của các nhà xuất khẩu Trung Quốc.

“Đà tăng trưởng xuất khẩu của Trung Quốc dường như đã chậm lại”, ông Nguyễn Hoàng Nam, chuyên gia kinh tế về Trung Quốc tại công ty nghiên cứu Capital Economics, nhận định. Ông ước tính kim ngạch xuất khẩu của Trung Quốc trong tháng 10 đã giảm 2% so với tháng trước sau khi điều chỉnh theo yếu tố mùa vụ.

Một cuộc khảo sát của công ty nghiên cứu China Beige Book cũng cho thấy lượng đơn hàng mới trong nước và xuất khẩu của Trung Quốc trong tháng 10 đã chậm lại so với cùng kỳ năm trước. Theo dữ liệu chính thức về chỉ số quản trị mua hàng (PMI), hoạt động sản xuất của nước này cũng bất ngờ sụt giảm trong tháng trước do nhu cầu từ nước ngoài suy giảm. Trong một báo cáo ngày 30/10, China Beige Book nhận định: “Những lĩnh vực vốn mạnh mẽ hơn của nền kinh tế Trung Quốc nay đã trở nên yếu đi”.

Cũng trong tháng 10, kim ngạch xuất khẩu sang thị trường Mỹ của Trung Quốc tăng 32,9% so với cùng kỳ năm trước, trong khi nhập khẩu từ Mỹ tăng gần 35%, tạo ra thặng dư thương mại 32,7 tỷ USD. Trong 10 tháng đầu năm nay, kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ của Trung Quốc đã tăng 12,1%, một phần do mức nền thấp của năm ngoái, thời điểm xuất khẩu sang Mỹ của Trung Quốc sụt giảm 20% do các đợt tăng thuế quan mạnh tay của Tổng thống Donald Trump.

Vào tháng 9, Washington và Bắc Kinh đã nhất trí gia hạn thỏa thuận đình chiến thương mại thêm 2 tháng, kéo dài đến tháng 1/2027, cùng với một loạt các biện pháp thương mại khác, bao gồm việc miễn trừ kiểm soát xuất khẩu đối với một số loại khoáng sản thiết yếu và áp dụng các mức phí cảng đặc biệt cho tàu thuyền của nhau.

Theo dự kiến, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Mỹ Donald Trump sẽ có cuộc gặp lần thứ ba trong năm nay tại hội nghị thượng đỉnh của Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) diễn ra ở Thâm Quyến, Trung Quốc vào tuần tới.

Tháng trước, Liên minh châu Âu (EU) cũng đạt được thỏa thuận với Trung Quốc về việc hạn chế nhập khẩu xe hybrid từ Trung Quốc trong vài năm tới, như một phần trong nỗ lực giảm thâm hụt thương mại của khối với quốc gia này. Trong tháng 10, xuất khẩu của Trung Quốc sang EU tăng 24,4%, trong khi nhập khẩu từ khối này giảm hơn 4%, đẩy thặng dư thương mại lên mức 33,4 tỷ USD.

Theo các nhà phân tích, các biện pháp hạn chế nhập khẩu ô tô Trung Quốc vào thị trường châu Âu có hiệu lực từ ngày 1/12 sẽ khó có thể kìm hãm xu hướng tăng trưởng xuất khẩu mạnh mẽ của Trung Quốc sang khu vực này.

Chuyên gia Brad Setser tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại (CFR) cho biết hạn ngạch 350.000 xe hybrid Trung Quốc nhập khẩu vào EU mỗi năm cao hơn con số 300.000 xe hybrid mà Trung Quốc đã xuất khẩu sang châu Âu vào năm ngoái, nhưng lại thấp hơn nhiều so với tốc độ nhập khẩu 800.000 xe loại này mỗi năm tính theo dữ liệu 3 tháng gần nhất. “Châu Âu vẫn còn một chặng đường dài phải đi trước khi đạt được chính sách thương mại và công nghiệp nhất quán trong lĩnh vực ô tô, chứ chưa nói đến một chính sách kinh tế nhất quán đối với tổng thể hoạt động thương mại với Trung Quốc”, ông Setser nói với CNBC.