Vào ngày 9/10, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Nga sẽ cung cấp hàng triệu tấn dầu diesel ra thị trường toàn cầu theo thỏa thuận mà ông đã đạt được với Tổng thống Nga Vladimir Putin trong một cuộc điện đàm...

Trong một bài đăng trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump nói Nga sẽ cung cấp ngay lập tức hơn 300.000 tấn dầu diesel, tiếp đó là 500.000 tấn vào tháng 11 và 1 triệu tấn ngay sau đó. Tiếp theo, Moscow sẽ cung cấp thêm 3 triệu tấn dầu diesel nữa, tùy thuộc vào tình trạng hoạt động của các nhà máy lọc dầu tại Nga.

Ngay sau tuyên bố này của ông chủ Nhà Trắng, Bộ Tài chính Mỹ tạm thời miễn trừ các lệnh trừng phạt đối với dầu diesel của Nga cho đến tháng 4/2027 theo một giấy phép chung được ban hành vào cùng ngày 9/10.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskiy đã ngay lập tức lên án thỏa thuận dầu diesel giữa ông Trump và ông Putin. Ông Zelenskiy cảnh báo rằng việc nới lỏng các lệnh trừng phạt mà không có cam kết giảm leo thang từ phía Nga sẽ khiến cho cuộc chiến tranh giữa Ukraine và Nga càng kéo dài thêm.

Giá dầu diesel đã tăng mạnh trên phạm vi toàn cầu khi Ukraine liên tục tấn công các nhà máy lọc dầu của Nga, buộc Nga phải áp lệnh cấm xuất khẩu dầu diesel ra thị trường thế giới. Iran và các đồng minh Houthi cũng đã tấn công các nhà máy lọc dầu ở Trung Đông, làm trầm trọng thêm tình trạng khan hiếm nguồn cung nhiên liệu này.

Trong khi đó, ông Trump đang đương đầu áp lực chính trị ngày càng lớn trong việc thực hiện các biện pháp giảm giá nhiên liệu trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11. Đảng Cộng hòa của ông đang phải chạy đua gay gắt ngay tại các bang vốn là thành trì của đảng này, như Iowa, nơi nông dân đang điêu đứng vì giá dầu diesel tăng cao.

Thời gian gần đây, giá dầu diesel tại Mỹ liên tục lập kỷ lục. Ngày 9/10, giá dầu diesel bình quân toàn quốc ở nước này là gần 6,53 USD/gallon, so với mức khoảng 3,75 USD/gallon trước khi chiến tranh Mỹ - Iran bắt đầu, theo dữ liệu từ AAA.

Tuy nhiên, ông Trump có rất ít lựa chọn để giảm giá nhiên liệu do năng lực lọc dầu toàn cầu đã bị tổn hại bởi các cuộc xung đột tại Đông Âu và Trung Đông. Tháng trước, ông cân nhắc lệnh cấm xuất khẩu dầu diesel nhưng cuối cùng đã từ bỏ ý định này sau khi ngành công nghiệp dầu khí cảnh báo rằng lệnh cấm sẽ chỉ làm tăng giá xăng dầu.

Đầu tuần này, ông Trump ban hành một sắc lệnh hành pháp cho phép các tài xế xe tải sử dụng loại dầu diesel miễn thuế - vốn dành cho phương tiện không chạy trên đường bộ - để lưu thông trên đường cao tốc mà không lo bị phạt theo quy định liên bang. Tuy nhiên, sắc lệnh này chỉ tạm hoãn nghĩa vụ nộp thuế, gây ra sự bối rối về việc liệu các tài xế có thể sẽ phải nộp khoản thuế này vào một thời điểm nào đó trong tương lai hay không.

Theo hãng tin CNBC, giới quan sát nhận định rằng thỏa thuận dầu diesel giữa ông Trump và ông Putin đánh dấu một sự thay đổi rõ rệt so với những nỗ lực gần đây nhằm gây sức ép buộc Nga chấm dứt cuộc chiến tranh với Ukraine thông qua việc áp các biện pháp trừng phạt lên hoạt động xuất khẩu năng lượng của Nga.

Ông Trump khẳng định động thái này sẽ nhanh chóng kéo giá dầu diesel khỏi mức cao kỷ lục. Tuy nhiên, các nhà bình luận đã nhanh chóng chỉ ra những mâu thuẫn giữa chính sách mới này và các nỗ lực trước đó của Mỹ nhằm hạn chế hoạt động bán dầu của Nga.

Những nỗ lực đó bao gồm việc ban hành Đạo luật Lindsey O. Graham về trừng phạt Nga và Iran năm 2026. Đạo luật này trao quyền cho ông Trump áp thuế lên tới 100% đối với các bên mua dầu thô hoặc khí đốt lớn nhất của Nga, cùng nhiều biện pháp hạn chế khác. Ông Trump mới chỉ ký ban hành đạo luật này cách đây 3 tuần.

"Quốc hội vừa thông qua một đạo luật trao cho ông Trump quyền áp thuế mới đối với các bên mua dầu và khí đốt lớn của Nga. Liệu Mỹ có thể áp thuế lên chính nước Mỹ không?" ông Scott Lincicome, Phó chủ tịch Viện Cato, viết trong một bài đăng trên mạng xã hội X sau tuyên bố của ông Trump.

Thượng nghị sĩ Richard Blumenthal - một nhân vật thuộc đảng Dân chủ, đến từ bang Connecticut - cho rằng động thái mới nhất của ông Trump là "hoàn toàn trái ngược với ý định của Quốc hội trong dự luật trừng phạt mang tính lưỡng đảng của chúng tôi”.

Một số nghị sỹ Cộng hòa cũng bày tỏ quan điểm không đồng tình với thỏa thuận mà ông Trump mới công bố.

“Thông qua Đạo luật Lindsey O. Graham về trừng phạt Nga và Iran, chúng tôi đã trao cho Tổng thống những quyền hạn và đòn bẩy đáng kể để ứng phó với Trung Quốc và Nga, nhằm chấm dứt cuộc chiến tranh của Nga thông qua một giải pháp thương lượng… Tôi hiểu mong muốn giảm giá dầu diesel, nhưng tôi lo ngại rằng việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt đối với dầu mỏ Nga sẽ chỉ tiếp thêm nguồn lực cho cỗ máy chiến tranh của Điện Kremlin”, Hạ nghị sĩ Michael McCaul của đảng Cộng hòa, đại diện bang Texas, chia sẻ trên mạng xã hội X.

Cách đây chưa đầy 1 năm, chính quyền ông Trump đã áp các biện pháp trừng phạt lên nhiều công ty dầu khí của Nga để đáp trả điều mà Washington gọi là “việc Nga thiếu cam kết nghiêm túc đối với tiến trình hòa bình nhằm chấm dứt cuộc chiến ở Ukraine”. Chính ông Trump cũng từng chỉ trích gay gắt các đồng minh trong Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) vì tiếp tục mua dầu của Nga.

Trong bài phát biểu vào tháng 9/2025 tại Đại hội đồng Liên hiệp quốc, ông Trump tiếp tục chỉ trích các quốc gia có quan hệ giao thương với Nga. “Họ không thể tiếp tục làm những gì họ đang làm. Họ mua dầu và khí đốt từ Nga trong khi đang chống Nga”, ông nói.

Trong bài đăng trên Truth Social ngày 9/10, ông Trump mô tả cuộc thảo luận giữ ông và ông Putin là “cực kỳ thành công”.

Nga dường như hoan nghênh động thái này. "Sự hợp tác giữa Nga và Mỹ trong lĩnh vực dầu diesel và năng lượng sẽ mang lại lợi ích cho thế giới” - một tài khoản X có liên hệ với ông Kirill Dmitriev - đặc phái viên kinh tế của Tổng thống Putin - đã chia sẻ như vậy khi phản hồi về thông báo này.

Sau đó cùng ngày, ông Trump đã cảm ơn ông Putin vì đã tạo điều kiện để "một lượng lớn dầu" được chuyển đến Mỹ. "Thế giới cần dầu, và đây là dầu diesel, loại nhiên liệu chúng ta đang cần, nên chúng tôi rất vui khi nhận được mặt hàng này”, ông nói với các nhà báo.

"Đây hoàn toàn không phải là giải pháp lâu dài, mà chỉ giống như một biện pháp tạm thời để 'chữa cháy' mà thôi”, ông Jeremy Siegel, giáo sư danh dự ngành tài chính tại Trường Wharton thuộc Đại học Pennsylvania, nhận định với hãng tin CNBC. Ông cho rằng Mỹ không nên cắt giảm hoặc dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt Nga chừng nào chiến tranh Nga - Ukraine còn chưa kết thúc.