Từ đầu năm đến nay, TP. Hồ Chí Minh đã đồng loạt khởi công 49 dự án, công trình đầu tư công và PPP (đối tác công tư), với tỷ lệ giải ngân đầu tư công đạt 95%...

Báo cáo tại hội nghị Sơ kết thực hiện nhiệm vụ 9 tháng đầu năm 2026 và giải pháp quý 4 của UBND TP. Hồ Chí Minh, ông Trần Quang Lâm, Giám đốc Sở Xây dựng TP. Hồ Chí Minh, cho biết đối với đầu tư công, tỷ lệ giải ngân từ đầu kỳ đến nay đạt 95%; nguồn vốn ngân sách tham gia vào các dự án PPP - chủ yếu cho công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng và hạ tầng kỹ thuật đã giải ngân được 80,7%.

GIẢI NGÂN DỰ ÁN PPP KHỐI TƯ NHÂN KHIÊM TỐN SO VỚI ĐẦU TƯ CÔNG  

Theo ông Lâm, các dự án trọng điểm, cấp bách có vốn ngân sách tham gia được ưu tiên giải ngân với tỷ lệ vượt trội so với mức chung của Thành phố, nhờ sự chỉ đạo tập trung. Dù vậy, tiến độ đầu tư PPP của tư nhân vẫn còn khiêm tốn so với đầu tư công, do thời gian qua còn chờ một số văn bản quy phạm pháp luật, đặc biệt trong lĩnh vực PPP.

"Đa phần dự án hiện đầu tư theo hình thức BT (xây dựng - chuyển giao), thanh toán bằng đất kết hợp ngân sách, nên cần hướng dẫn rõ về phương thức, thời điểm giao đất và phương pháp định giá đất - cơ sở xác định phương án tài chính, phê duyệt dự án đầu tư, thiết kế - dự toán và ký kết hợp đồng BT", ông Lâm lý giải.

Liên quan đến việc một số dự án đã khởi công đồng bộ nhưng chưa thi công, ông Lâm cho biết đây là các dự án cấp bách được pháp luật cho phép triển khai đồng thời các bước, song cần đẩy nhanh thủ tục ký kết hợp đồng; hiện đã có Nghị định 37 tháo gỡ, và sắp tới sẽ đẩy nhanh thẩm định, phê duyệt, ký kết hợp đồng và các bước tiếp theo.

Về nguyên nhân, ông Lâm chỉ ra hai vấn đề.

Thứ nhất, công tác chuẩn bị dự án của một số nhà đầu tư, chủ đầu tư còn hạn chế: số lượng công trình, dự án rất lớn, trong khi các nhà đầu tư và đơn vị tư vấn không chỉ tập trung ở TP. Hồ Chí Minh, mà còn ở nhiều tỉnh, thành khác, dẫn đến nguồn nhân lực tư vấn chưa đáp ứng tiến độ, một số dự án phải làm lại nhiều lần.

Thứ hai, một số dự án lớn, phức tạp - như đường sắt đô thị Metro - lần đầu triển khai nên dữ liệu về đơn giá, thiết bị lớn như tàu, toa xe cần được đánh giá, tham khảo thêm thị trường quốc tế để thẩm định, phê duyệt, cũng ảnh hưởng đến tiến độ chung.

Ông Lâm cho hay kể từ ngày 16/10/2026, Luật Phát triển đô thị có hiệu lực đã đưa các vướng mắc này vào diện tháo gỡ: dự án lớn, quan trọng sau khi được Ban Chấp hành Đảng bộ Thành phố xác định có thể ứng xử cấp bách, khẩn cấp, triển khai đồng thời các bước; luật giao thêm thẩm quyền cho nhà đầu tư trong tổ chức thiết kế, dự toán; và cho phép tách bồi thường, giải phóng mặt bằng để thực hiện độc lập, làm trước đối với dự án cấp bách - theo tinh thần "đầu tư công nhưng quản trị tư" mà lãnh đạo Thành phố đề ra.

Sở Xây dựng hiện đang cùng các sở, ngành rà soát để tham mưu Thành phố trình Ban Chấp hành danh mục các dự án lớn, quan trọng theo Luật Phát triển đô thị, làm cơ sở áp dụng cơ chế đặc thù.

Về nguồn lực triển khai, ông Lâm cho biết khi thực hiện các dự án lớn, thành phố đang phải đối mặt tình trạng thiếu nhân lực tư vấn và vật liệu, có thời điểm giá vật liệu bị đẩy lên cao. Về vấn đề này, Bí thư Thành ủy đã chủ trì các cuộc họp chuyên đề chỉ đạo; UBND Thành phố đã có kế hoạch điều phối nguồn cung đá, cát và kịp thời điều chỉnh chỉ số giá vật liệu biến động.

Trên cơ sở Luật Phát triển đô thị, Sở Xây dựng cũng đã trình Ủy ban ban hành quy định áp dụng vật liệu thay thế, vật liệu xanh và các tiêu chuẩn kỹ thuật mới, song song với xây dựng định mức phù hợp với Thành phố.

Ông Lâm cho biết thêm, qua chuyến công tác cùng lãnh đạo Thành phố tại Trung Quốc để học hỏi các thành phố như Thượng Hải, Thâm Quyến về quản lý thông tin dự án bằng mã số, số hóa, dựa trên dữ liệu hạ tầng và dữ liệu công trình từ mô hình BIM - công cụ quản lý tiến độ, chi phí và xây dựng cơ sở dữ liệu đô thị, sắp tới ngành xây dựng thành phố sẽ tham mưu ban hành quy định áp dụng công nghệ này để thay đổi phương thức quản trị dự án.

“Từ nay tới cuối năm, Sở Xây dựng sẽ hoàn tất phần mềm quản lý dự án chung cho toàn Thành phố, áp dụng cho 168 phường, xã, phục vụ dashboard cho lãnh đạo Thành phố nhận diện tình trạng xanh, đỏ, vàng của từng dự án".

 Ông Trần Quang Lâm, Giám đốc Sở Xây dựng TP. Hồ Chí Minh

SẼ BAN HÀNH QUY ĐỊNH MIỄN PHÉP XÂY DỰNG VỚI CÔNG TRÌNH NHÀ Ở DÂN DỤNG

Về nhà ở xã hội, Giám đốc Sở Xây dựng cho biết Thành phố được giao chỉ tiêu lớn nhất cả nước, với 181.000 căn từ nay đến năm 2030; riêng năm 2026, tập trung hoàn thành chỉ tiêu gần 9.000 căn, đồng thời chuẩn bị khởi công nguồn lớn cho các năm 2027-2028 vừa được thông qua trong kỳ họp này.

Mới đây, Thành phố đã chấp thuận chủ trương dự án nhà ở xã hội tại Hóc Môn với hơn 37.000 căn hộ - khu vực kết nối Vành đai 3, Quốc lộ 22, tuyến Thâm Lương - An Hạ và cao tốc TP. Hồ Chí Minh - Mộc Bài”.

Ông Trần Quang Lâm, Giám đốc Sở Xây dựng TP. Hồ Chí Minh.

“Luật Phát triển đô thị sắp tới sẽ tạo thêm nhiều cơ chế cho nhà ở xã hội, như rút gọn trình tự xây dựng nhà ở xã hội; chính sách khuyến khích, ưu đãi đầu tư nhà ở xã hội và nhà cho thuê, dự kiến ban hành trong tháng 12/2026 để áp dụng từ năm 2027; cùng cơ chế chỉ định nhà đầu tư thực hiện các dự án nhà ở xã hội trên quỹ đất Nhà nước để rút ngắn tiến độ”, ông Lâm cho hay.

Về công tác cấp phép, sau khi Luật Xây dựng mới có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 và Nghị định 217/2026/NĐ-CP quy định rõ thẩm quyền, quy mô cấp công trình, một số địa phương còn lúng túng so với Quyết định 29/2025/QĐ-UBND của UBND TP. Hồ Chí Minh, Sở đã có văn bản hướng dẫn và việc áp dụng hiện thuận lợi hơn.

Luật Xây dựng hiện đã rất mở: công trình có báo cáo nghiên cứu khả thi đã được thẩm định thiết kế cơ sở được miễn cấp phép; đa phần công trình cấp 2 trở lên gần như không phải cấp phép.

Sắp tới, theo Luật Phát triển đô thị, Thành phố sẽ được ban hành quy định miễn phép xây dựng, dự thảo ban hành trong năm nay để áp dụng từ đầu năm 2027, đặc biệt đối với nhà ở riêng lẻ của người dân. Quy định này sẽ được áp dụng cùng với quy chế quản lý kiến trúc, quản lý đô thị toàn Thành phố mà Sở Quy hoạch - Kiến trúc đang trình ban hành.

Ông Lâm cũng lưu ý với một số cơ quan về nguyên tắc áp dụng văn bản pháp luật khi thể chế thay đổi nhanh. Theo Quyết định 29, văn bản ban hành sau, có hiệu lực cao hơn thì được áp dụng, nhưng một số phường, xã khi Nghị định 217 đã quy định rõ vẫn còn chờ, băn khoăn.

Đề nghị các địa phương lưu ý nguyên tắc này; trường hợp còn vướng mắc, cần liên hệ trực tiếp Sở Xây dựng để được trao đổi kịp thời. Sở sẽ tiếp tục định kỳ trao đổi với các địa phương, đồng thời ứng dụng công nghệ khi mở rộng diện miễn phép, nhằm quản lý tốt việc phát triển Thành phố, tạo thuận lợi cho người dân nhưng vẫn đảm bảo quy định về quy hoạch, quy chế quản lý đô thị.