Ngày 25/8, Trung Quốc cảnh báo khả năng trả đũa Mỹ nếu có thêm các công ty của nước này bị đưa vào danh sách chịu lệnh trừng phạt thứ cấp mới của chính quyền Tổng thống Donald Trump liên quan đến Iran...

Lời cảnh báo trên được đưa ra sau khi Bộ trưởng Bộ Tài chính Mỹ Scott Bessent vào hôm 24/8 công bố các biện pháp trừng phạt nhằm vào một số công ty có trụ sở tại Hồng Kông và Trung Quốc đại lục bị cho là liên quan tới mạng lưới vận chuyển dầu mỏ từ Iran, nhưng chưa đưa các định chế tài chính lớn của Trung Quốc vào danh sách trừng phạt. Biện pháp trừng phạt thứ cấp này nằm trong chiến dịch gia tăng sức ép kinh tế của Mỹ đối với Tehran, trong bối cảnh các nỗ lực đàm phán chấm dứt chiến tranh rơi vào bế tắc.

Việc Mỹ tăng cường trừng phạt Trung Quốc, khách hàng mua 90% dầu xuất khẩu của Iran, có thể làm gia tăng căng thẳng trong quan hệ giữa hai nước, khi chỉ còn 1 tháng nữa là Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình có cuộc gặp dự kiến tại Washington. Cuộc gặp thượng đỉnh này được coi là quan trọng đối với nền kinh tế thế giới, vì theo dự kiến, hai nhà lãnh đạo sẽ thảo luận về việc gia hạn thỏa thuận đình chiến thương mại có thời hạn 1 năm mà họ đạt được vào tháng 10 năm ngoái.

Vào ngày 25/8, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc nhấn mạnh nước này sẽ thực hiện mọi biện pháp cần thiết để bảo vệ quyền và lợi ích của mình. "Trung Quốc đã nhiều lần khẳng định sự phản đối mạnh mẽ đối với các lệnh trừng phạt đơn phương bất hợp pháp không có cơ sở trong luật pháp quốc tế hoặc sự phê chuẩn của Hội đồng Bảo an Liên hiệp quốc. Vấn đề cấp bách là tạo điều kiện giảm căng thẳng, trở lại đối thoại và đàm phán càng sớm càng tốt”, tờ báo Financial Times dẫn lời người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc.

Phần lớn các nhà máy lọc dầu quốc doanh lớn của Trung Quốc đều tuân thủ các biện pháp trừng phạt đối với dầu thô Iran, nhưng Bắc Kinh vẫn cho phép các nhà máy lọc dầu tư nhân nhập khẩu và chế biến dầu Iran. Mỹ đã áp lệnh trừng phạt lên một số nhà máy lọc dầu này vào đầu năm nay, nhưng lệnh trừng phạt đó không được tuân thủ.

Trung Quốc đã thiết lập một hệ thống chống trừng phạt ngày càng mạnh mẽ, bao gồm các biện pháp ứng phó với các cá nhân và tổ chức nước ngoài hậu thuẫn các biện pháp hạn chế đối với các công ty và chuỗi cung ứng của Trung Quốc. Bất kỳ nỗ lực nào của Mỹ nhằm mở rộng mạnh mẽ các biện pháp trừng phạt thứ cấp đối với Iran sang các công ty Trung Quốc đều có nguy cơ bị Bắc Kinh trả đũa - theo Financial Times.

Vào năm ngoái, Trung Quốc đã chứng minh rằng nước này có thể gây trở ngại lớn cho hoạt động sản xuất của Mỹ thông qua việc kiểm soát xuất khẩu các khoáng sản quan trọng cần thiết cho sản xuất công nghệ cao.

Ông Wang Dong, một học giả cao cấp tại Đại học Bắc Kinh, phát biểu: "Chúng ta phải chờ xem liệu đây chỉ là một chiêu hù dọa hay Mỹ thực sự đang nghĩ đến việc áp các lệnh trừng phạt thứ cấp lên Trung Quốc. Nếu họ làm vậy, thì tất nhiên Trung Quốc sẽ hoàn toàn bảo vệ lợi ích quốc gia của mình”.

Tuy nhiên, ông Zhu Feng, một chuyên gia về quan hệ quốc tế tại Đại học Nam Kinh, nói rằng trong hậu trường, Trung Quốc rất quan tâm đến việc khuyến khích các bên tham chiến trong xung đột Mỹ - Iran tìm ra giải pháp. Ông lưu ý rằng tình trạng bế tắc ở eo biển Hormuz do xung đột kéo dài đang gây áp lực lên toàn bộ nền kinh tế toàn cầu.

"Trung Quốc không muốn dính líu đến cuộc chiến Mỹ-Iran. Mặt khác, chúng tôi cũng nhận thức rõ rằng nếu tình trạng khó khăn ở eo biển Hormuz tiếp tục, điều đó cũng sẽ nguy hiểm hơn cho Trung Quốc. Nhập khẩu dầu của Trung Quốc chủ yếu đến từ Trung Đông, không phải từ Iran mà từ Saudi Arabia và Iraq”, ông Zhu nói.

Trong những ngày gần đây, Chủ tịch Tập Cận Bình đã gặp nhà vua Abdullah II của Jordan, còn Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị đã gặp người đồng cấp Kuwait. Chủ đề xung đột ở Iran đã được thảo luận trong cả hai cuộc họp - theo Financial Times.

"Vì vậy, thông điệp của Trung Quốc gửi tới Tehran rất rõ ràng. Đó là chúng tôi hy vọng đàm phán hòa bình sẽ tiếp tục”, ông Zhu nói.