Việc mua 10 triệu thùng dầu Saudi Arabia, cùng ít nhất 14 triệu thùng được phân bổ theo hợp đồng dài hạn, cho thấy Trung Quốc đang thận trọng quay lại thị trường dầu Trung Đông...

Theo hãng tin Bloomberg, các doanh nghiệp Trung Quốc đã mua 10 triệu thùng dầu Saudi Arabia qua một đợt đấu thầu hiếm hoi, đồng thời được phân bổ thêm ít nhất 14 triệu thùng theo hợp đồng dài hạn. Tuy nhiên, tổng lượng dầu nước này mua từ Saudi Arabia vẫn thấp hơn nhiều so với trước khi chiến tranh Iran nổ ra.

Theo các nguồn tin của Bloomberg, PetroChina và Sinochem cùng Unipec - công ty con phụ trách hoạt động kinh doanh dầu của tập đoàn Sinopec - và hãng lọc dầu tư nhân Rongsheng Petrochemical đã mua tổng cộng 10 triệu thùng dầu Arab Medium và Arab Heavy. Các lô hàng sẽ được đưa lên tàu trong thời gian sớm nhất.

Ngoài lượng dầu mua qua đấu thầu, Saudi Aramco đã phân bổ ít nhất 14 triệu thùng cho các nhà máy lọc dầu Trung Quốc, trong đó có Zhenhua Oil, theo các hợp đồng cung cấp hàng năm. Các lô dầu dự kiến được đưa lên tàu vào tháng tới.

Trong đợt đấu thầu trên, Aramco chào bán các lô dầu giao ngay có hàm lượng lưu huỳnh cao, dự kiến được đưa lên tàu sớm nhất ngay trong tháng này. Số dầu này được khai thác bên trong Vịnh Ba Tư nhưng sẽ được đưa lên tàu tại các địa điểm nằm ngoài eo biển Hormuz. Điều đó cho thấy Saudi Arabia có thể đang tìm cách vận chuyển thêm dầu ra ngoài eo biển trước khi giao cho khách hàng.

Chiến tranh đã gây nhiều trở ngại cho hoạt động vận chuyển dầu giữa Saudi Arabia và các khách hàng châu Á. Khi lưu thông qua eo biển Hormuz bị gián đoạn, cảng Yanbu của Saudi Arabia bên bờ Biển Đỏ trở thành một tuyến xuất khẩu thay thế quan trọng.

Tuy nhiên, tuyến thủy này cũng tiềm ẩn rủi ro do nguy cơ tấn công từ lực lượng Houthi được Iran hậu thuẫn. Để bảo đảm an toàn, một số tàu chở dầu phải đi vòng qua châu Phi, khiến hành trình kéo dài và chi phí vận chuyển tăng cao.

Theo Bloomberg, Aramco phân bổ dầu cho Trung Quốc trong tháng 9 sau khi đàm phán với các khách hàng châu Á về điều kiện giao nhận. Một số khách hàng đã phản đối yêu cầu đưa tàu tới cảng Yanbu để nhận dầu. Hiện chưa rõ các điều khoản về giá và giao hàng dành cho phía Trung Quốc.

Trước khi chiến tranh Iran nổ ra, Trung Quốc thường nhập khoảng 4050 triệu thùng dầu từ Saudi Arabia mỗi tháng.

Thị trường thế giới đang theo dõi sát sao xem liệu nhu cầu mua dầu của Trung Quốc có phục hồi bền vững và nước này có nối lại hoạt động tích trữ hay không. Kể từ khi chiến tranh Iran nổ ra, Trung Quốc - nước nhập khẩu dầu thô lớn nhất thế giới - đã giảm nhập khẩu và thu hẹp hoạt động lọc dầu để ứng phó với tác động của xung đột.

Thời gian gần đây, nhập khẩu dầu thô của Trung Quốc đã phục hồi từ mức đáy nhưng vẫn thấp hơn nhiều so với trước chiến tranh Iran. Trong tháng 7, nước này nhập 8,41 triệu thùng/ngày, tăng từ 7,12 triệu thùng/ngày trong tháng 6 - mức thấp nhất trong gần một thập kỷ - nhưng vẫn giảm 24,3% so với cùng kỳ năm ngoái.

Tính chung tháng 6 và 7, nhập khẩu đạt trung bình 7,78 triệu thùng/ngày, thấp hơn 4,21 triệu thùng/ngày so với mức bình quân của ba tháng trước khi chiến tranh nổ ra. Việc Trung Quốc giảm mua vào đã bù đắp phần nào sự sụt giảm nguồn cung từ Trung Đông, qua đó giúp hạn chế đà tăng của giá dầu.

Đà giảm thể hiện rõ nhất trong quý 2. Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), Trung Quốc nhập trung bình 8,1 triệu thùng/ngày trong quý, giảm 32% so với ba tháng trước đó. Riêng tháng 5 và 6, lượng nhập khẩu xuống dưới 8 triệu thùng/ngày lần đầu tiên kể từ năm 2016.

So với quý 1, lượng dầu nhập bằng đường biển từ Iraq giảm khoảng 910.000 thùng/ngày, từ Nga giảm 640.000 thùng/ngày và từ Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) giảm 600.000 thùng/ngày. Trong khi đó, nguồn cung qua đường ống, chủ yếu từ Nga, tương đối ổn định.

Từ tháng 7, các nhà máy lọc dầu Trung Quốc bắt đầu quay lại thị trường khi giá một số loại dầu Trung Đông giảm. Theo dữ liệu từ công ty Argus, Trung Quốc đã mua ít nhất 26 triệu thùng dầu từ Saudi Arabia, UAE, Qatar và Iraq để giao trong tháng 7 hoặc 8. Phần lớn giao dịch được thực hiện qua đấu thầu hoặc các thỏa thuận mua riêng, với khối lượng cao hơn đáng kể so với thông thường.

Tuy nhiên, đà phục hồi vẫn diễn ra chậm. Kpler ước tính lượng dầu Trung Đông cập cảng Trung Quốc có thể đạt 2,71 triệu thùng/ngày trong tháng 8, tăng từ 2,43 triệu thùng/ngày trong tháng 7 và mức thấp kỷ lục 1,42 triệu thùng/ngày vào tháng 6. Dù vậy, tổng lượng dầu nhập bằng đường biển trong tháng 8 mới được ước tính khoảng 7 triệu thùng/ngày, thấp hơn nhiều so với mức bình quân 11,52 triệu thùng/ngày trong ba tháng trước chiến tranh.

Song song với việc mua lại dầu Trung Đông, Trung Quốc đang chuyển sang nguồn cung Nga để bù đắp lượng dầu Iran sụt giảm. Kpler ước tính nước này nhập 1,25 triệu thùng/ngày dầu Nga bằng đường biển trong tháng 8. Dù thấp hơn mức 1,42 triệu thùng/ngày của tháng 7, đây vẫn là hai tháng Trung Quốc nhập dầu Nga bằng đường biển nhiều nhất kể từ tháng 4.

Ngược lại, lượng dầu Iran cập cảng Trung Quốc trong tháng 8 chỉ đạt khoảng 340.000 thùng/ngày, bằng chưa đến 1/3 mức 1,14 triệu thùng/ngày hồi tháng 3. Sự dịch chuyển này cho thấy các nhà máy lọc dầu Trung Quốc đang tìm nguồn thay thế bên ngoài Trung Đông khi dòng dầu qua eo biển Hormuz vẫn bị hạn chế.

Hiện chưa rõ Trung Quốc đã nối lại hoạt động tích trữ dầu hay chưa. Theo tính toán của hãng tin Reuters dựa trên số liệu nhập khẩu, sản xuất và lọc dầu chính thức cho thấy khoảng 210.000 thùng/ngày có thể đã được đưa vào kho trong tháng 7. Tuy nhiên, dữ liệu vệ tinh của Kpler và Vortexa lại cho thấy nước này đã rút khoảng 25-28 triệu thùng khỏi các kho trên bờ trong cùng tháng.

Sự khác biệt xuất phát từ việc Trung Quốc không công bố số liệu dự trữ, trong khi thống kê chính thức có thể chưa phản ánh đầy đủ hoạt động của các nhà máy lọc dầu nhỏ. Vì vậy, các giao dịch mua dầu Saudi Arabia mới nhất tiếp tục cho thấy nhu cầu đang phục hồi, nhưng chưa đủ để khẳng định Trung Quốc đã quay lại nhập khẩu và tích trữ với quy mô lớn.