Trong bối cảnh nhu cầu nhân lực AI vượt xa nguồn cung, nhiều doanh nghiệp Trung Quốc đang bắt đầu đào tạo và nuôi dưỡng tài năng ngay từ bậc trung học nhằm chuẩn bị cho cuộc đua AI dài hạn...

Trung Quốc hiện đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt nhân lực AI ngày càng gia tăng.  Theo ước tính của McKinsey, đến năm 2030, Trung Quốc có thể thiếu khoảng 5 triệu lao động trong lĩnh vực AI. Trong khi đó, hệ thống đại học và các nguồn cung nhân lực hiện nay chỉ có khả năng đáp ứng khoảng một phần ba nhu cầu của thị trường.

Trong bối cảnh đó, các doanh nghiệp công nghệ Trung Quốc đang từng bước mở rộng chiến lược phát triển nhân tài, không còn chỉ tập trung vào sinh viên mới tốt nghiệp đại học mà còn cả bậc đại học, thậm chí là học sinh trung học.

Theo các đánh giá, xu hướng này xuất phát từ tình trạng Trung Quốc thiếu hụt ngày càng nghiêm trọng các kỹ sư AI và quan điểm những tài năng xuất sắc cần được phát hiện, bồi dưỡng từ sớm.

Theo Tianchen Xu, nhà kinh tế cấp cao của Economist Intelligence Unit (EIU) tại Bắc Kinh, thế hệ kỹ sư lớn lên cùng các mô hình AI được đào tạo trong môi trường thử nghiệm chuyên nghiệp, sẽ cần ít thời gian thích nghi hơn khi gia nhập thị trường việc làm, đồng thời cũng có nhiều dư địa phát triển hơn so với các thế hệ trước.

Bên cạnh đó, trong bối cảnh các nhà khoa học AI đang được săn đón với mức lương rất cao, nhiều doanh nghiệp muốn phát hiện và nuôi dưỡng những nhân tố tiềm năng trước khi cuộc cạnh tranh tuyển dụng đẩy chi phí nhân sự lên quá cao. 

Tháng 6 vừa qua, Tencent đã triển khai chuỗi trại đào tạo cho học sinh từ 13 đến 18 tuổi, kéo dài từ 3 - 8 tuần, cung cấp các khóa đào tạo trong nhiều lĩnh vực như quản lý sản phẩm AI, robot và điện toán lượng tử.

Trước đó, vào tháng 10/2025, nhà sáng lập ByteDance Zhang Yiming đã đồng sáng lập một trung tâm nghiên cứu phi lợi nhuận cho học sinh từ 16 đến 18 tuổi. Mỗi năm, chương trình lựa chọn khoảng 30 học sinh tham gia với tư cách nghiên cứu viên thực tập toàn thời gian trong các lĩnh vực AI, toán học và khoa học máy tính. 

Để tham gia, ứng viên phải nộp bảng điểm học tập, trình bày kinh nghiệm liên quan đến toán học và khoa học máy tính, đồng thời phải có cam kết từ phụ huynh, trong đó nêu rõ cách gia đình đã hỗ trợ quá trình học tập và phát triển của con.

Tháng 3 năm nay, tập đoàn ô tô Geely công bố chương trình phát triển nhân tài, tuyển thẳng học sinh ngay sau khi tốt nghiệp trung học, đồng thời cam kết đào tạo và bố trí việc làm tại doanh nghiệp sau khi hoàn thành chương trình. Mức lương mà các học viên nhận được tương đương với sinh viên tốt nghiệp đại học.

Tham gia chương trình, học viên sẽ theo học giáo trình do Geely thiết kế, tập trung vào các lĩnh vực AI, xe năng lượng mới, hàng không tầm thấp và công nghệ vệ tinh, đồng thời hoàn thành chương trình đào tạo chính quy.

Mặc dù người học vẫn phải đóng học phí 5.800 nhân dân tệ (khoảng 800 USD) mỗi năm, Geely cho biết toàn bộ khoản học phí sẽ được hoàn lại nếu học viên hoàn thành đầy đủ chương trình đào tạo của từng năm học.

Ông Yunan Zhang, Phó Chủ tịch MiniMax, nói với Rest of World: "Cách đây vài năm trước, nếu bạn mới học năm nhất hoặc năm hai đại học thì gần như không có cơ hội vượt qua vòng sàng lọc hồ sơ của các công ty công nghệ hàng đầu Trung Quốc. Nhưng bây giờ, các công ty đã mở cửa hơn nhiều. Không phải vì chúng tôi cho rằng càng trẻ càng tốt, mà bởi tuổi tác không còn là rào cản trong tuyển dụng. Ngay cả bằng cấp học thuật cũng không phải là tiêu chí tuyệt đối, mà chỉ là một yếu tố tham khảo. Điều chúng tôi thực sự tìm kiếm là năng lực tư duy và tiềm năng phát triển của mỗi cá nhân".

Và Trung Quốc cũng không phải quốc gia duy nhất thay đổi cách thức bồi dưỡng các kỹ sư AI tương lai. Tại Mỹ, những tập đoàn công nghệ như Google và Microsoft từ lâu đã triển khai các chương trình dành riêng cho học sinh trung học nhằm nuôi dưỡng nguồn nhân lực công nghệ từ sớm.

Năm ngoái, Palantir cũng giới thiệu chương trình học bổng cho phép học sinh vừa tốt nghiệp trung học có cơ hội được tuyển dụng vào các vị trí toàn thời gian tại công ty.

Theo Chris Pei, đồng sáng lập công ty tuyển dụng AI UFound, các doanh nghiệp đang đầu tư nhiều nguồn lực hơn để sớm phát hiện và bồi dưỡng những học sinh có tiềm năng. Tuy nhiên, theo ông, phần lớn quyết định tuyển dụng chính thức vẫn chỉ được đưa ra khi các ứng viên bước vào bậc đại học hoặc sau đại học.

"Các doanh nghiệp muốn theo dõi quá trình trưởng thành của những học sinh này trong nhiều năm để xem ai sẽ phát triển thành những nhân sự phù hợp với nhu cầu tuyển dụng trong tương lai", ông Pei nhận định, đồng thời cũng cho rằng các chương trình này còn nhằm xây dựng thương hiệu tuyển dụng, giúp doanh nghiệp khẳng định hình ảnh là những tổ chức sẵn sàng đầu tư dài hạn vào nhân tài.