Theo các chuyên gia, việc Việt Nam tham gia đồng thuận tuyên bố chung có ý nghĩa quan trọng khi nhu cầu điện trong nước tiếp tục tăng cùng quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa và chuyển đổi số...

Tại Hội nghị thường niên lần thứ 11 của Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA) về hiệu quả năng lượng vừa diễn ra tại thành phố Montreal, Canada mới đây, Việt Nam là một trong các quốc gia tham dự hội nghị và tham gia đồng thuận Tuyên bố của Hội nghị Montreal về hiệu quả năng lượng.

Theo đó, Việt Nam cùng cộng đồng quốc tế tái khẳng định nguyên tắc "hiệu quả năng lượng là ưu tiên hàng đầu" và ủng hộ mục tiêu tăng gấp 2 lần tốc độ cải thiện hiệu quả năng lượng toàn cầu vào năm 2030.

Đây là lần đầu tiên hội nghị thường niên về hiệu quả năng lượng của IEA được tổ chức tại khu vực Bắc Mỹ, với sự tham gia của hơn 600 đại biểu, gồm hàng chục bộ trưởng, quan chức cấp cao từ hơn 40 chính phủ, cùng hơn 70 lãnh đạo các tập đoàn năng lượng, tài chính và công nghệ hàng đầu thế giới.

Hội nghị diễn ra trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu tiếp tục biến động mạnh do xung đột tại Trung Đông và gián đoạn vận chuyển qua eo biển Hormuz, tuyến đường quan trọng đối với dầu mỏ, khí tự nhiên hóa lỏng và nhiều hàng hóa năng lượng thiết yếu. 

Thông điệp “hiệu quả năng lượng là ưu tiên hàng đầu” tại hội nghị cũng là nội dung được nhấn mạnh trong Tuyên bố Montreal về hiệu quả năng lượng hay còn gọi là Kế hoạch hành động Montreal được công bố khi kết thúc hội nghị.

Tuyên bố tái khẳng định mục tiêu tăng gấp 2 lần tốc độ cải thiện hiệu quả năng lượng trung bình toàn cầu vào năm 2030, mục tiêu từng được các nước nhất trí tại Hội nghị lần thứ 28 các bên tham gia Công ước khung của Liên Hợp Quốc về biến đổi khí hậu (COP28) năm 2023.

Một điểm mới của hội nghị năm nay là mối liên hệ giữa hiệu quả năng lượng với trí tuệ nhân tạo (AI), trung tâm dữ liệu và “kỷ nguyên điện". Nhu cầu điện toàn cầu đang tăng nhanh do điện khí hóa giao thông, sưởi ấm, công nghiệp, cùng với sự phát triển mạnh của AI và hạ tầng số. Vì vậy, các nước cho rằng nếu không nâng cao hiệu quả sử dụng điện, nhu cầu mới từ trung tâm dữ liệu và các lĩnh vực công nghệ cao có thể tạo áp lực lớn lên hệ thống điện.

Các phiên thảo luận cấp bộ trưởng tập trung vào hai nhóm vấn đề chính. Thứ nhất là bảo vệ các nhóm dễ bị tổn thương, như hộ thu nhập thấp, doanh nghiệp nhỏ và vừa trước cú sốc giá năng lượng.

Thứ hai là xây dựng khả năng chống chịu dài hạn thông qua cải tạo nhà ở, nâng tiêu chuẩn thiết bị, điện khí hóa, hiện đại hóa lưới điện và huy động đầu tư tư nhân cho các dự án tiết kiệm năng lượng. Nhiều kinh nghiệm chính sách đã được chia sẻ tại hội nghị.

Tại các phiên chuyên đề, hiệu quả năng lượng cũng được gắn với năng lực cạnh tranh công nghiệp. Các doanh nghiệp và tổ chức tài chính cho rằng nhiều giải pháp tiết kiệm năng lượng đã sẵn có, từ thiết bị hiệu suất cao, biến tần cho động cơ điện, tiêu chuẩn công trình, dữ liệu tiêu thụ năng lượng đến lưới điện thông minh. Vấn đề quan trọng là cần có chính sách ổn định, minh bạch và có khả năng dự báo dài hạn để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư.

Những nội dung được thảo luận tại hội nghị như nâng tiêu chuẩn hiệu suất thiết bị, cải tạo công trình, hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ, quản lý phụ tải, phát triển dữ liệu năng lượng và chuẩn bị cho nhu cầu điện của trung tâm dữ liệu đều là những vấn đề Việt Nam quan tâm trong quá trình bảo đảm an ninh năng lượng và thực hiện cam kết chuyển đổi xanh.