Hội nghị Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu lần thứ 31 (COP31) diễn ra từ ngày 9 đến 20/11/2026 tại Thổ Nhĩ Kỳ. Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, đây là dịp để Việt Nam chia sẻ kinh nghiệm bảo vệ rừng và phát triển các chương trình giảm phát thải.
Trong khuôn khổ COP31, ngày 14/11, tại Antalya, Việt Nam phối hợp với Emergent - đơn vị điều phối Liên minh Giảm phát thải thông qua tăng cường tài chính lâm nghiệp (LEAF) đồng chủ trì hội thảo "Thúc đẩy bảo vệ rừng quy mô lớn tại châu Á: Bài học kinh nghiệm từ Việt Nam".
Phát biểu tại hội thảo, ông Nguyễn Hữu Thiện, Phó Cục trưởng Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cho biết quá trình đàm phán Thỏa thuận mua bán giảm phát thải (ERPA) bắt đầu từ tháng 8/2026. Hai bên đã thống nhất phần lớn nội dung cốt lõi và đang hoàn thiện dự thảo, hướng tới ký kết sau khi hoàn tất các thủ tục cần thiết.
Đây là bước tiến trong quá trình triển khai Chương trình giảm phát thải vùng Tây Nguyên và Nam Trung Bộ. Trước đó, tại COP26 năm 2021, Việt Nam và Emergent đã ký Ý định thư hợp tác trong khuôn khổ Liên minh LEAF. Sau 5 năm, chương trình từng bước hoàn thiện các điều kiện pháp lý, kỹ thuật và thương mại để tiếp cận nguồn tài chính từ kết quả bảo vệ rừng.
Chương trình được phát triển trên cơ sở những kết quả ban đầu của Thỏa thuận chi trả giảm phát thải vùng Bắc Trung Bộ, hướng tới chuyển giá trị hấp thụ và lưu trữ carbon của rừng thành nguồn lực tài chính lâu dài, đồng thời tạo thêm lợi ích kinh tế cho người trực tiếp bảo vệ rừng.
Để hình thành nguồn thu, chương trình phải đáp ứng các yêu cầu nghiêm ngặt về xác định kết quả giảm phát thải và đánh giá độc lập. Theo ông Thiện, hồ sơ đăng ký và báo cáo giám sát đầu tiên của Việt Nam theo tiêu chuẩn ART/TREES đang ở giai đoạn cuối của quá trình thẩm định, thẩm tra độc lập. Đây là bước quan trọng hướng tới phát hành tín chỉ carbon rừng.
Việt Nam cũng đã cơ bản hoàn thiện khung pháp lý trong nước về quản lý, chuyển nhượng kết quả giảm phát thải và tín chỉ carbon rừng. Theo ông Thiện, mỗi tấn giảm phát thải phải được lượng hóa chặt chẽ, thẩm tra độc lập, đăng ký minh bạch và có biện pháp ngăn ngừa tính trùng. Quá trình thực hiện phải tuân thủ pháp luật Việt Nam, các tiêu chuẩn quốc tế áp dụng và nguyên tắc của Thỏa thuận Paris.
Những yêu cầu này không chỉ bảo đảm chất lượng tín chỉ mà còn tạo niềm tin cho các đối tác, giúp kết quả bảo vệ rừng tiếp cận những cơ chế tài chính dựa trên kết quả.
Bên cạnh việc phát hành tín chỉ, Việt Nam đặc biệt quan tâm đến cơ chế phân chia lợi ích. Ông Thiện nhấn mạnh tài chính carbon phải gắn với cải thiện sinh kế, mang lại lợi ích thiết thực cho người dân và cộng đồng sống phụ thuộc vào rừng.
Các hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng địa phương và chủ rừng có đóng góp vào công tác bảo vệ rừng cần được chia sẻ lợi ích công bằng. Toàn bộ nguồn tiền nhận được theo ERPA sẽ được quản lý, phân bổ minh bạch, phù hợp với pháp luật Việt Nam, qua đó tạo động lực kinh tế lâu dài cho công tác bảo vệ rừng.
Định hướng này gắn với mục tiêu nâng cao chất lượng rừng, duy trì tỷ lệ che phủ rừng cả nước trên 42% và thực hiện cam kết phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Nguồn tài chính carbon được kỳ vọng bổ sung nguồn lực cho các mục tiêu trên thông qua cơ chế ghi nhận và chi trả cho kết quả giảm phát thải.
Tại COP31, kinh nghiệm của Việt Nam được trao đổi giữa đại diện cơ quan lâm nghiệp, Emergent, các tổ chức hỗ trợ kỹ thuật và doanh nghiệp tham gia Liên minh LEAF. Các bên tập trung vào khó khăn trong triển khai, yêu cầu đánh giá độc lập và những bài học có thể áp dụng tại các quốc gia khác.
Ông Thiện bày tỏ mong muốn sớm hoàn tất ký kết và tổ chức thực hiện hiệu quả ERPA với Emergent cùng các đối tác thuộc Liên minh LEAF. Việt Nam kỳ vọng chương trình Tây Nguyên và Nam Trung Bộ trở thành sáng kiến tiêu biểu của liên minh tại châu Á.
Bên cạnh các hoạt động hợp tác về rừng, COP31 tập trung thảo luận cơ chế hợp tác quốc tế theo Điều 6 Thỏa thuận Paris, giảm nhẹ phát thải, chuyển dịch công bằng và tài chính thích ứng biến đổi khí hậu.
Theo Ban Thư ký Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (UNFCCC), hiện có 66 phương thức hợp tác theo Điều 6.2 Thỏa thuận Paris, gồm 1 phương thức đa phương, 34 phương thức song phương và 31 phương thức đơn phương. Hệ thống Đăng ký quốc tế dự kiến ra mắt phiên bản đầu tiên tại COP31, tiến tới phiên bản chính thức vào cuối năm 2026 hoặc đầu năm 2027, nhằm ghi nhận và theo dõi các giao dịch chuyển giao kết quả giảm nhẹ phát thải giữa các quốc gia.
Về cơ chế cấp phép, Brazil dự kiến cho phép chuyển nhượng quốc tế 50% kết quả giảm nhẹ, giữ lại 50% để thực hiện Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC). Bhutan áp dụng cấp phép theo từng ngành, có giới hạn thời gian và dành 5% nguồn thu cho quỹ thích ứng. Trong khi đó, đề xuất của EU áp dụng nguyên tắc người sử dụng chi trả kinh phí vận hành hệ thống đăng ký quốc tế vấp phải lo ngại từ các nước đang phát triển do nguy cơ gia tăng gánh nặng tài chính.
Trong đàm phán về giảm nhẹ phát thải, các bên nhìn chung ủng hộ duy trì Chương trình công tác Sharm el-Sheikh về tham vọng và thực thi giảm nhẹ phát thải (MWP), nhưng chưa thống nhất trọng tâm hoạt động. Các nước đang phát triển yêu cầu chương trình mang tính định hướng, không áp đặt nghĩa vụ hay trừng phạt và tôn trọng chủ quyền quốc gia.
Với Chương trình công tác về chuyển dịch công bằng (JTWP), các nước đang phát triển nhấn mạnh yêu cầu phù hợp với điều kiện từng quốc gia, chú trọng hỗ trợ người lao động, giải quyết bất bình đẳng, gánh nặng nợ công và bảo đảm sinh kế, nhất là lao động khu vực phi chính thức.
Đáng chú ý, tài chính thích ứng tiếp tục là vấn đề lớn tại các phiên đàm phán về Mục tiêu thích ứng toàn cầu (GGA). Các nước đang phát triển đề nghị xây dựng phương pháp luận, hệ thống dữ liệu và chỉ số đánh giá rõ ràng, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu tăng gấp ba nguồn tài chính thích ứng. Nguồn vốn cần có tính dự báo, dễ tiếp cận và ưu tiên viện trợ không hoàn lại. Một số đề xuất hướng tới huy động ít nhất 120 tỷ USD mỗi năm vào năm 2035.
Trong Chương trình công tác về tài chính khí hậu (CFWP), các nước cũng đề nghị làm rõ trách nhiệm cung cấp tài chính theo Điều 9.1 Thỏa thuận Paris, cơ chế phân bổ nguồn lực và phương pháp đánh giá cả số lượng lẫn chất lượng vốn.
Những nội dung đàm phán tại COP31 cho thấy tài chính vẫn là điều kiện then chốt để hiện thực hóa các cam kết khí hậu. Đối với Việt Nam, phát triển thị trường carbon rừng vừa mở thêm nguồn lực cho bảo vệ rừng, vừa tạo cơ hội cải thiện sinh kế cho cộng đồng, góp phần thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.
Giai đoạn 2027-2028, Bộ Công Thương, Bộ Xây dựng cập nhật danh mục cơ sở được phân bổ hạn ngạch và lượng hạn ngạch phân bổ hằng năm cho từng nhà máy nhiệt điện, cơ sở sản xuất sắt thép, cơ sở sản xuất xi măng, gửi Bộ Nông nghiệp và Môi trường trước ngày 30/6/2027...
Trước áp lực thiếu hụt nguồn lực tài chính khí hậu toàn cầu được đặt ra tại COP31, ba tổ chức tài chính do nhà nước hậu thuẫn của Anh, Na Uy và Canada vừa thiết lập liên minh huy động 10 tỷ USD, tập trung vốn vào năng lượng tái tạo, hệ thống lưu trữ và lưới điện tại các nền kinh tế mới nổi...
Không chỉ gây thiệt hại về hạ tầng và làm gia tăng chi phí sản xuất, những rủi ro khí hậu, thời tiết cực đoan đang trở thành một yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định phân bổ vốn của các tập đoàn đa quốc gia. Những quốc gia đang phát triển, vốn có nhu cầu lớn về vốn đầu tư nước ngoài, lại đứng trước nguy cơ bị nhà đầu tư né tránh do mức độ dễ bị tổn thương trước biến đổi khí hậu…
Mời quý độc giả đón đọc Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 46-2026 phát hành ngày 16/11/2025 với nhiều chuyên mục hấp dẫn...
Diện tích băng biển suy giảm vào mùa đông tại Bắc Cực có thể là dấu hiệu báo trước nguy cơ hạn hán mùa hè tại nhiều khu vực ở châu Âu và Trung Á. Phát hiện mới mở ra hướng tiếp cận trong dự báo rủi ro khí hậu, giúp các quốc gia chủ động hơn trước những tác động ngày càng lớn đối với nông nghiệp, nguồn nước và kinh tế…
Báo cáo tình hình kinh tế - xã hội 10 tháng đầu năm 2026 ghi nhận nhiều con số kỷ lục. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu lần đầu tiên vượt mốc 1.000 tỷ USD, vốn FDI đăng ký đạt mức cao nhất kể từ năm 2009 đến nay (54,85 tỷ USD), vốn FDI thực hiện cũng đạt mức cao nhất trong 5 năm qua (24,08 tỷ USD). Cùng với sự phục hồi mạnh mẽ của sản xuất công nghiệp, bán lẻ và du lịch, nền kinh tế Việt Nam đang chứng tỏ đà tăng trưởng vững chắc…
Lãnh đạo Bộ Xây dựng xác nhận, Luật Nhà ở (sửa đổi) được chỉnh lý, bổ sung nhằm bảo đảm người thu nhập thấp có khả năng tiếp cận được nhà ở thông qua việc thể chế hóa rõ nhóm các đối tượng được hưởng chính sách về nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê và nhà lưu trú công nhân; quy định cụ thể các điều kiện về nhà ở, thu nhập và thứ tự ưu tiên xét duyệt đối với từng loại hình chính sách.