Đầu tư năng lượng toàn cầu đạt kỷ lục 3,3 nghìn tỷ USD năm 2025
NNgọc Lan
Chọn cỡ chữ
Điện mặt trời đang thu hút nhiều vốn đầu tư hơn các nguồn năng lượng khác...
Ảnh minh hoạ (Nguồn: IEA)
Ngày 5/6, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) công bố báo cáo Đầu tư năng lượng thế giới thường niên. Báo cáo cho biết rằng sự gia tăng chi tiêu cho năng lượng sạch sẽ thúc đẩy đầu tư năng lượng toàn cầu lên mức kỷ lục 3,3 nghìn tỷ USD trong năm 2025, bất chấp bất ổn kinh tế và căng thẳng địa chính trị.
Theo báo cáo, xu hướng đầu tư ngày nay cho thấy rõ ràng một kỷ nguyên điện mới đang đến gần. Một thập kỷ trước, đầu tư vào nhiên liệu hóa thạch cao hơn 30% so với đầu tư vào sản xuất điện, lưới điện và lưu trữ. Năm nay, đầu tư vào điện dự kiến sẽ cao hơn khoảng 50% so với tổng số tiền chi cho việc đưa dầu, khí đốt tự nhiên và than ra thị trường.
ĐIỆN MẶT TRỜI THU HÚT ĐẦU TƯ HƠN BẤT KỲ NGUỒN NĂNG LƯỢNG SẠCH NÀO KHÁC
Các công nghệ năng lượng sạch, bao gồm năng lượng tái tạo, hạt nhân và lưu trữ năng lượng, sẽ thu hút 2,2 nghìn tỷ USD đầu tư, gấp đôi con số dự kiến dành cho nhiên liệu hóa thạch.
Đầu tư vào năng lượng mặt trời, cả quy mô tiện ích và trên mái nhà, dự kiến sẽ đạt 450 tỷ USD vào năm 2025, trở thành khoản đầu tư lớn nhất trong danh mục đầu tư năng lượng toàn cầu.
Dòng vốn đổ vào năng lượng hạt nhân đã tăng 50% trong năm năm qua và đang trên đà đạt khoảng 75 tỷ USD vào năm 2025.
"Chúng tôi thấy an ninh năng lượng đang trở thành động lực chính thúc đẩy tăng trưởng đầu tư toàn cầu trong năm nay lên mức kỷ lục 3,3 nghìn tỷ USD khi các quốc gia và công ty tìm cách tự bảo vệ mình khỏi nhiều rủi ro".
Giám đốc điều hành IEA Fatih Birol
Nhu cầu điện tăng nhanh cũng hỗ trợ cho việc tiếp tục đầu tư vào nguồn cung than, chủ yếu ở Trung Quốc và Ấn Độ. Năm 2024, Trung Quốc bắt đầu xây dựng gần 100 gigawatt nhà máy điện than mới, đẩy mức phê duyệt toàn cầu đối với các nhà máy điện than lên mức cao nhất kể từ năm 2015.
Đầu tư vào lưu trữ pin cũng đang tăng nhanh chóng, tăng vọt lên trên 65 tỷ USD trong năm nay. Pin được coi là một cách để giảm thiểu tính không liên tục của các dự án năng lượng tái tạo, bằng cách lưu trữ điện trong thời gian nguồn cung điện dư thừa và xả điện khi nhu cầu sử dụng lên cao điểm. Tuy nhiên, đầu tư vào công nghệ này vẫn chậm hơn so với năng lượng mặt trời và năng lượng gió.
Ngược lại, đầu tư vào dầu khí dự kiến sẽ giảm do giá và kỳ vọng nhu cầu thấp hơn. Theo báo cáo, giá dầu thấp hơn và kỳ vọng về nhu cầu sẽ dẫn đến sự sụt giảm đầu tiên theo năm trong đầu tư dầu kể từ cuộc khủng hoảng dịch Covid năm 2020.
Mức giảm dự kiến 6% chủ yếu là do sự sụt giảm mạnh trong chi tiêu cho dầu chặt của Hoa Kỳ. Ngược lại, đầu tư vào các cơ sở khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) mới đang trên đà tăng mạnh khi các dự án mới tại Hoa Kỳ, Qatar, Canada và các nơi khác chuẩn bị đi vào hoạt động. Từ năm 2026 đến năm 2028, thị trường LNG toàn cầu sẽ trải qua mức tăng trưởng công suất lớn nhất từ trước đến nay.
Giám đốc điều hành IEA Fatih Birol, cho biết trong bối cảnh bất ổn về địa chính trị và kinh tế đang làm lu mờ triển vọng của thế giới năng lượng.
"Chúng tôi thấy an ninh năng lượng đang trở thành động lực chính thúc đẩy tăng trưởng đầu tư toàn cầu trong năm nay lên mức kỷ lục 3,3 nghìn tỷ USD khi các quốc gia và công ty tìm cách tự bảo vệ mình khỏi nhiều rủi ro", ông cho biết.
"Bức tranh kinh tế và thương mại đang phát triển nhanh chóng có nghĩa một số nhà đầu tư đang áp dụng cách tiếp cận chờ đợi và xem xét đối với các phê duyệt dự án năng lượng mới, nhưng ở hầu hết các lĩnh vực, chúng tôi vẫn chưa thấy những tác động đáng kể đối với các dự án hiện có".
TRUNG QUỐC LÀ QUỐC GIA DẪN ĐẦU ĐẦU TƯ NĂNG LƯỢNG SẠCH TOÀN CẦU
Tuy nhiên, IEA cũng cảnh báo rằng đầu tư vào lưới điện, ở mức 400 tỷ USD mỗi năm, đang thấp hơn chi tiêu cho sản xuất điện và điện khí hóa. Điều này có thể gây rủi ro cho an ninh điện.
Theo cơ quan này, đầu tư vào lưới điện cần phải tăng lên gần bằng với chi tiêu cho sản xuất điện vào đầu những năm 2030 để duy trì an ninh điện, nhưng điều này đang bị kìm hãm bởi thủ tục hành chính rườm rà và chuỗi cung ứng chặt chẽ đối với máy biến áp và cáp.
Mặt khác, mô hình chi tiêu cho năng lượng vẫn còn không đồng đều trên toàn cầu.
Giám đốc điều hành IEA Fatih Birol cũng cho biết thêm khi IEA công bố ấn bản đầu tiên của báo cáo Đầu tư năng lượng thế giới cách đây gần mười năm, báo cáo cho thấy đầu tư năng lượng vào Trung Quốc năm 2015 chỉ nhỉnh hơn một chút so với Hoa Kỳ. Hiện nay, Trung Quốc là nhà đầu tư năng lượng lớn nhất trên toàn cầu, chi tiêu cho năng lượng gấp đôi Liên minh châu Âu - và gần bằng EU và Hoa Kỳ cộng lại.
Cụ thể, báo cáo cho biết trong thập kỷ qua, thị phần chi tiêu năng lượng sạch toàn cầu của Trung Quốc đã tăng từ một phần tư lên gần một phần ba, được hỗ trợ bởi các khoản đầu tư chiến lược vào nhiều công nghệ khác nhau, bao gồm năng lượng mặt trời, gió, thủy điện, hạt nhân, pin và xe điện. Chi tiêu toàn cầu cho dầu khí đang hướng về Trung Đông.
Trong khi đó, nhiều nền kinh tế đang phát triển, đặc biệt là ở Châu Phi, đang phải vật lộn để huy động vốn cho cơ sở hạ tầng năng lượng.
Hiện nay, Châu Phi chỉ chiếm 2% đầu tư năng lượng sạch toàn cầu. Mặc dù là nơi sinh sống của 20% dân số thế giới và nhu cầu năng lượng tăng nhanh, tổng đầu tư trên khắp lục địa đã giảm một phần ba trong thập kỷ qua do chi tiêu cho nhiên liệu hóa thạch giảm và tăng trưởng năng lượng sạch không đủ.
Theo báo cáo, để thu hẹp khoảng cách tài chính ở các nước Châu Phi và các nền kinh tế mới nổi và đang phát triển khác, tài chính công quốc tế cần được mở rộng và sử dụng một cách chiến lược để thu hút khối lượng vốn tư nhân lớn hơn.
Gắn kết vùng nguyên liệu với doanh nghiệp thông qua việc thúc đẩy liên kết chuỗi giá trị, kết nối cơ sở sản xuất với doanh nghiệp đầu chuỗi, kênh phân phối và thị trường tiêu thụ... là định hướng chung được Chính phủ xác định. Mô hình liên kết này đang mang lại giá trị kinh tế cao cho người dân, doanh nghiệp.
Các chuyên gia đề xuất đẩy mạnh ứng dụng công nghệ nhiệt phân sinh khối để chuyển hóa phụ phẩm nông, lâm nghiệp thành vật liệu carbon, qua đó tạo thêm nguồn nguyên liệu cho công nghiệp và góp phần thực hiện mục tiêu Net Zero vào năm 2050...
Chuyển đổi xanh ngành lúa gạo tại Đồng bằng sông Cửu Long không chỉ đòi hỏi giảm phát thải, nâng cao chất lượng hạt gạo mà còn phải bảo đảm sinh kế và phân chia lợi ích công bằng. Dự án GORICE hướng tới phát triển chuỗi giá trị lúa gạo bền vững, đồng thời trao quyền cho phụ nữ, người dân tộc thiểu số và các nhóm yếu thế tham gia, hưởng lợi bình đẳng.
Trong khi Phần Lan đã trở thành quốc gia đầu tiên trên thế giới phê duyệt cơ sở lưu trữ lâu dài chất thải hạt nhân, Đức vẫn đang tìm kiếm địa điểm phù hợp sau gần 10 năm triển khai. Bài toán không chỉ nằm ở yêu cầu an toàn môi trường trong hàng trăm nghìn, thậm chí một triệu năm, mà còn liên quan đến chi phí hàng chục tỷ euro và sự đồng thuận của cộng đồng dân cư…
Trong nhiều năm, điện mặt trời đồng nghĩa với những tấm pin cứng, nặng, gắn cố định trên mái nhà hoặc trang trại năng lượng. Tuy nhiên, một thế hệ pin mới, mỏng, nhẹ, có thể uốn cong, đang dần thay đổi cách chúng ta nghĩ về năng lượng mặt trời. Với lợi thế này, pin dẻo mở ra triển vọng có thể "dán", tích hợp lên mái ô tô để bổ sung cho xe điện, lên máy bay không người lái, hoặc lên vệ tinh…
Chuyển đổi xanh ngành lúa gạo tại Đồng bằng sông Cửu Long không chỉ đòi hỏi giảm phát thải, nâng cao chất lượng hạt gạo mà còn phải bảo đảm sinh kế và phân chia lợi ích công bằng. Dự án GORICE hướng tới phát triển chuỗi giá trị lúa gạo bền vững, đồng thời trao quyền cho phụ nữ, người dân tộc thiểu số và các nhóm yếu thế tham gia, hưởng lợi bình đẳng.
Gắn kết vùng nguyên liệu với doanh nghiệp thông qua việc thúc đẩy liên kết chuỗi giá trị, kết nối cơ sở sản xuất với doanh nghiệp đầu chuỗi, kênh phân phối và thị trường tiêu thụ... là định hướng chung được Chính phủ xác định. Mô hình liên kết này đang mang lại giá trị kinh tế cao cho người dân, doanh nghiệp.
Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XVI dự kiến kéo dài 28 ngày bắt đầu từ 17/10/2026. Kỳ họp với khối lượng công việc lớn, dự kiến xem xét, thông qua 43 luật, nghị quyết quy phạm pháp luật và quyết định...
Yêu cầu cốt lõi mà Nghị quyết 20 đặt ra là phải biến nước ta từ một quốc gia có biển thành một quốc gia biển mạnh, với kinh tế biển phát triển hiện đại, có năng lực cạnh tranh cao, đồng thời giữ vững...
Nhìn lại di sản và thành tựu của Thời báo Kinh tế Việt Nam - Tạp chí Kinh tế Việt Nam trong 35 năm qua, giá trị lớn nhất không chỉ đo bằng lượng thông tin phục vụ bạn đọc hàng ngày, hàng giờ, cũng...
Interactive là một sản phẩm báo chí mới của VnEconomy vừa được ra mắt bạn đọc từ đầu tháng 3/2023 đã gây ấn tượng mạnh với độc giả bởi sự mới lạ, độc đáo. Đây cũng là sản phẩm độc quyền chỉ có trên...