Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa công bố dự thảo Nghị định quy định về chính sách trợ cấp và chính sách nội trú đối với người học trong cơ sở giáo dục đại học, cơ sở giáo dục nghề nghiệp để lấy ý kiến cơ quan, tổ chức, cá nhân...

Dự thảo được xây dựng nhằm cụ thể hóa Luật Giáo dục, Luật Giáo dục nghề nghiệp. Không chỉ thống nhất các quy định còn phân tán, dự thảo Nghị định còn đổi mới cách tiếp cận theo hướng lấy người học làm trung tâm, mở rộng trợ cấp đối với người học tại cơ sở tư thục; nâng mức trợ cấp để bảo đảm mức hỗ trợ tối thiểu; đơn giản hóa thủ tục; phân cấp rõ trách nhiệm và tăng cường ứng dụng chuyển đổi số, khoa học, công nghệ.

Dự thảo mở rộng chính sách trợ cấp đối với người học đủ điều kiện đang học tại các cơ sở giáo dục đại học, cơ sở giáo dục nghề nghiệp tư thục. Cách tiếp cận mới xác định quyền hưởng chính sách dựa trên đối tượng và hoàn cảnh của người học thay vì loại hình cơ sở giáo dục, qua đó bảo đảm quyền lợi bình đẳng giữa người học tại cơ sở công lập và tư thục, phù hợp với chủ trương xã hội hóa giáo dục.

Để chính sách phát huy hiệu quả thực chất, dự thảo cũng điều chỉnh tăng mức trợ cấp theo hướng gắn với mức lương cơ sở thay vì quy định một mức tiền cố định như trước đây, giúp giá trị hỗ trợ được điều chỉnh phù hợp với biến động kinh tế và chi phí sinh hoạt.

Đồng thời, dự thảo quy định mức hưởng khác nhau đối với người học thuộc một nhóm đối tượng và người học đồng thời thuộc nhiều nhóm đối tượng. Quy định này phản ánh sát hơn mức độ khó khăn của từng trường hợp và bảo đảm người học có điều kiện trang trải một phần chi phí học tập, sinh hoạt, hạn chế nguy cơ gián đoạn việc học vì khó khăn kinh tế.

Dự thảo Nghị định được xây dựng theo hướng cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính, giảm giấy tờ, rút ngắn quy trình và đa dạng hóa phương thức tiếp nhận hồ sơ. Người học có thể nộp hồ sơ trực tiếp, qua dịch vụ bưu chính hoặc trên môi trường điện tử; đồng thời không phải cung cấp lại các thông tin đã có trong cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành hoặc hệ thống thông tin của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Việc tiếp nhận, thẩm định, phê duyệt và chi trả được quy định thống nhất, rõ ràng, tạo thuận lợi cho cả người học và cơ quan thực hiện.

Bên cạnh cải cách thủ tục, dự thảo thể hiện rõ định hướng quản lý chính sách dựa trên dữ liệu và ứng dụng khoa học, công nghệ. Thông tin về người học, đối tượng chính sách và tình trạng học tập được khai thác từ các cơ sở dữ liệu liên quan; hồ sơ được xử lý trên môi trường điện tử và việc chi trả được thực hiện theo hướng không dùng tiền mặt. Cách làm này không chỉ giảm thủ tục, hạn chế trùng lặp và sai sót mà còn tăng tính công khai, minh bạch, nâng cao khả năng theo dõi, giám sát và đánh giá hiệu quả thực hiện chính sách.

Dự thảo phân định rõ trách nhiệm giữa Bộ Giáo dục và Đào tạo, chính quyền địa phương và các cơ sở giáo dục trong tổ chức thực hiện chính sách. Theo đó, Bộ giáo dục và Đào tạo tập trung hướng dẫn, theo dõi, kiểm tra và đánh giá việc thực hiện trên phạm vi cả nước. Ủy ban nhân dân cấp tỉnh chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện và bảo đảm nguồn lực theo phân cấp.

Các cơ sở giáo dục trực tiếp giải quyết chính sách đối với người học thuộc phạm vi quản lý. Đối với người học tại cơ sở giáo dục tư thục, Ủy ban nhân dân cấp xã nơi người học thường trú thực hiện thẩm định, phê duyệt và chi trả trên cơ sở xác nhận của cơ sở giáo dục. Cách phân cấp này phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp, giảm tầng nấc trung gian, rút ngắn thời gian giải quyết và làm rõ trách nhiệm của từng cơ quan.

Đồng thời, dự thảo cũng hoàn thiện các nguyên tắc thực hiện nhằm bảo đảm chính sách được triển khai đúng đối tượng, đúng mức và đúng thời gian. Các quy định về nguyên tắc hưởng chính sách đối với người học thuộc nhiều nhóm đối tượng hoặc đồng thời được hưởng nhiều chính sách có cùng mục tiêu; các trường hợp tạm dừng, dừng, truy lĩnh và thu hồi kinh phí được quy định cụ thể, góp phần hạn chế trùng lặp, thất thoát ngân sách, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng nguồn lực nhà nước.

Việc xây dựng Nghị định thể hiện định hướng hoàn thiện chính sách an sinh trong giáo dục theo hướng đồng bộ, hiện đại và lấy người học làm trung tâm. Khi được ban hành, Nghị định sẽ tạo cơ sở pháp lý thống nhất để các chính sách hỗ trợ người học được triển khai minh bạch, kịp thời và hiệu quả, góp phần bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.