Việc xây dựng một hệ thống dữ liệu thị trường lao động đồng bộ và chính xác không chỉ là nhiệm vụ của các trung tâm dịch vụ việc làm, mà còn cần sự tham gia tích cực từ phía doanh nghiệp và người lao động…

Trong bối cảnh thị trường lao động có nhiều biến động do quá trình chuyển đổi số, tái cơ cấu doanh nghiệp và sự dịch chuyển nhu cầu nhân lực giữa các ngành nghề, việc cung cấp thông tin kịp thời, chính xác cho người lao động và doanh nghiệp ngày càng trở nên quan trọng.

KHẮC PHỤC TÌNH TRẠNG DỮ LIỆU THIẾU THỐNG NHẤT

Tại Hà Nội, đây cũng là một trong những lý do Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội bắt đầu triển khai đánh giá, dự báo thị trường lao động ngay từ những năm 2015.

Ông Vũ Quang Thành, Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội (Sở Nội vụ Hà Nội), cho biết ngoài các hoạt động trực tiếp như kết nối, tư vấn, giới thiệu việc làm, đơn vị đã sử dụng dữ liệu của mình rồi gắn kết với dữ liệu của các đơn vị khác để có được một bộ dữ liệu. Từ đó, đưa ra phân tích, đánh giá tổng thể và có những định hướng cũng như dự báo về thị trường lao động.

Qua nhiều năm, trung tâm đã xây dựng các bản tin cập nhật thị trường lao động hằng tháng, báo cáo chuyên đề, báo cáo thường niên về xu hướng lao động. Thời gian gần đây, trung tâm còn phát hành những sản phẩm dành cho học sinh, sinh viên và phụ huynh để phục vụ hướng nghiệp.

Theo ông Thành, đến nay, các sản phẩm đã hỗ trợ được một số chủ thể tham gia vào thị trường lao động, đặc biệt là doanh nghiệp, người lao động, cũng như cho chính hoạt động của trung tâm.

Hiện Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội đang quản lý, vận hành hệ thống 9 sàn giao dịch việc làm, gồm một sàn chính và 8 sàn vệ tinh đặt tại các xã, phường trên địa bàn thành phố.

Quy trình thực hiện hoạt động nghiệp vụ tại hệ thống sàn là đồng bộ, thống nhất, kể cả về mặt dữ liệu, hoạt động tư vấn, giới thiệu việc làm, và tổ chức các phiên giao dịch việc làm, giải quyết chính sách hưởng bảo hiểm thất nghiệp. “Việc thu thập dữ liệu được thực hiện theo một quy trình thống nhất nhằm đảm bảo được bộ dữ liệu về thị trường lao động đối với các hoạt động nghiệp vụ”, ông Thành thông tin.

Nguồn dữ liệu của trung tâm sau đó được chuẩn hóa, đồng bộ với sàn giao dịch việc làm quốc gia, cũng như liên kết, chia sẻ dữ với hệ thống sàn việc làm tại các địa phương, khắc phục tình trạng dữ liệu phân mảnh, khó nhận diện của thông tin thị trường lao động, nhất là mỗi địa phương hiện có một hệ thống website việc làm khác nhau.

Ông Thành cho biết thực tế, từ khoảng năm 2006-2007, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (cũ) từng chỉ đạo thí điểm tại 10 trung tâm dịch vụ việc làm, trong đó có Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng... Các trung tâm khi đó vận hành những website với tên miền có đuôi .net. Đến nay, sau nhiều lần thay đổi mô hình tổ chức, tên gọi và cơ chế quản lý, các hệ thống này phát triển theo những hướng khác nhau.

Ngay như Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội, từ năm 2026, Trung tâm được giao vận hành Cổng Thông tin việc làm Thành phố Hà Nội với địa chỉ: congvieclam.hanoi.gov.vn.

Thực tiễn này, theo ông Thành đang đặt ra yêu cầu ở thời điểm hiện tại, các địa phương cần đồng bộ, thống nhất lại về tên ứng dụng và kết nối với sàn giao dịch việc làm quốc gia. Song điều này đòi hỏi sự đồng bộ về cơ sở dữ liệu.

Chuyên gia lao động, việc làm Lê Quang Trung, nguyên Phó Cục trưởng phụ trách Cục Việc làm cũng bổ sung thêm, các trung tâm dịch vụ việc làm trước đây của các tỉnh, thành phố đều có website. Hệ thống website này vẫn tiếp tục được duy trì sau khi sáp nhập, song đến nay, tên miền cần được đánh giá lại và thống nhất để người dùng dễ dàng nhận diện ngay khi truy cập.

“Quan trọng nhất là các website này cần chia sẻ và liên kết được với nhau, trở thành một hệ thống thống nhất, tránh tình trạng cát cứ thông tin giữa các địa phương”, ông Lê Quang Trung nhấn mạnh.

 CƠ CHẾ BẢO MẬT THÔNG TIN

Dữ liệu đồng bộ và chính xác không chỉ hỗ trợ doanh nghiệp và người lao động, mà còn là cơ sở để các cơ quan quản lý đưa ra những chính sách phù hợp với thực tế thị trường.

Để đảm bảo có một hệ thống dữ liệu thị trường lao động đồng bộ, chuyên gia Lê Quang Trung cho rằng cần có văn bản quy phạm pháp luật quy định rõ về sàn giao dịch việc làm và tiêu chí thông tin. Các thông tin đầu vào cũng cần có quy định bằng văn bản theo tiêu chí “đúng, đủ, sạch, sống”. Trong đó, không thể thiếu sự hợp tác của doanh nghiệp, người lao động nữa, đặc biệt trong quá trình đăng ký, kê khai thông tin đầu vào.

Bởi nếu doanh nghiệp không cập nhật nhu cầu tuyển dụng, người lao động không cập nhật thông tin việc làm, khi dữ liệu không được kiểm chứng thì dù hệ thống kỹ thuật tốt đến đâu cũng khó tạo ra bức tranh thị trường chính xác.

Đồng quan điểm, Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội Vũ Quang Thành cũng cho rằng các trung tâm dịch vụ việc làm không thể tự mình tạo ra một hệ thống dữ liệu hoàn chỉnh. Doanh nghiệp, người sử dụng lao động và người lao động đều phải tham gia vào quá trình này.

Theo ông Thành, dữ liệu sau đó cần được đưa trở lại phục vụ thị trường, giúp doanh nghiệp, người lao động và cơ quan quản lý nhận diện sớm các chuyển động, từ đó nâng cao năng lực quản trị trong kết nối cung - cầu lao động. Dữ liệu khi đó sẽ trở thành căn cứ để các chính sách đi sát hơn với những vấn đề thực tế từ thị trường lao động.

Tuy nhiên, việc chia sẻ dữ liệu trên môi trường mạng luôn tiềm ẩn rủi ro, do đó cần có cơ chế bảo mật thông tin. Các website chính thống của các đơn vị dịch vụ việc làm cần có quy định rõ ràng về việc đăng nhập và kê khai thông tin để đảm bảo tính chính thống và an toàn.

Chuyên gia Lê Quang Trung khuyến nghị cần nhìn nhận lao động – việc làm không còn chỉ đơn thuần là vấn đề an sinh xã hội, mà thực chất đây là vấn đề kinh tế. Không có người lao động thì mọi hoạt động của doanh nghiệp đều không thể thực hiện. Do đó, trong định hướng chính sách cần lấy trọng tâm phục vụ là người lao động và doanh nghiệp.