Dịch bệnh, biến đổi khí hậu, yêu cầu giảm phát thải và cạnh tranh bất đối xứng đang tạo sức ép lớn lên ngành chăn nuôi. Vì vậy, đẩy mạnh khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và hợp tác quốc tế được xác định là hướng đi quan trọng để ngành phát triển bền vững...

Từ ngày 28-31/10/2026, Hội nghị Khoa học Chăn nuôi Á - Úc lần thứ 21 (AAAP 2026) với chủ đề: “Chăn nuôi bền vững - Sustainable Animal Production” diễn ra tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia, Hà Nội.

Hội nghị do Hội Chăn nuôi Việt Nam (AHAV) chủ trì tổ chức, với sự tham gia của các nhà khoa học, chuyên gia, nhà quản lý và doanh nghiệp đến từ 45 quốc gia, vùng lãnh thổ, cùng trao đổi về những định hướng phát triển của ngành chăn nuôi trong bối cảnh mới.

CHĂN NUÔI ĐỐI MẶT VỚI NHIỀU THÁCH THỨC

Phát biểu tại phiên khai mạc ngày 28/10,  Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp khẳng định chăn nuôi là lợi thế quốc gia, lĩnh vực được ưu tiên phát triển, không chỉ bảo đảm an ninh dinh dưỡng mà còn tạo sinh kế cho nông dân và duy trì hệ sinh thái doanh nghiệp nông nghiệp.

Dù gặp nhiều bất lợi về điều kiện tự nhiên, đất đai hạn chế, khí hậu phức tạp và phụ thuộc lớn vào nguyên liệu thức ăn nhập khẩu, ngành chăn nuôi Việt Nam vẫn đạt những bước phát triển đáng kể nhờ chính sách phù hợp cùng nỗ lực của các nhà khoa học, doanh nghiệp và người chăn nuôi.

Hiện nay, chăn nuôi đóng góp khoảng 27% GDP ngành nông nghiệp, cơ bản đáp ứng nhu cầu thực phẩm thiết yếu trong nước và bước đầu tham gia xuất khẩu. Việt Nam đứng thứ 6 thế giới về quy mô đàn lợn, thứ 2 về đàn thủy cầm. Công nghiệp sản xuất, chế biến thức ăn chăn nuôi, thuốc và sinh phẩm thú y cũng thuộc nhóm dẫn đầu ASEAN".

Ông Nguyễn Hoàng Hiệp Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường

Đáng chú ý, hơn 90% nguồn lực đầu tư vào sản xuất, kinh doanh chăn nuôi đến từ khu vực kinh tế tư nhân. Nhà nước tập trung hỗ trợ thông qua các chính sách về thuế, đào tạo nhân lực và phát triển khoa học, công nghệ.

Tuy nhiên, quá trình phát triển và hội nhập sâu rộng đang đặt ngành chăn nuôi trước nhiều thách thức. Đó là dịch bệnh, biến đổi khí hậu, yêu cầu giảm phát thải khí nhà kính, bảo đảm an toàn thực phẩm, cạnh tranh bất đối xứng và phúc lợi vật nuôi đang tác động trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh. Trong đó, khu vực chăn nuôi nông hộ và các doanh nghiệp vừa, nhỏ chịu sức ép ngày càng lớn.

Để làm rõ nhận định này, Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp cho biết giai đoạn 2020-2025, tỷ trọng chăn nuôi lợn của khu vực nông hộ đã giảm từ 70% xuống dưới 30% tổng đàn. Xu hướng này cho thấy những khó khăn trong việc duy trì mô hình chăn nuôi quy mô nhỏ trước yêu cầu ngày càng cao về năng suất, chất lượng, an toàn dịch bệnh và khả năng cạnh tranh.

Bên cạnh đó, sự phát triển của công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và xu hướng thực phẩm mới đang làm thay đổi phương thức sản xuất, quản trị và tiêu dùng. Nếu không giải quyết đồng bộ các vấn đề về kinh tế, xã hội, môi trường và phúc lợi động vật, ngành chăn nuôi Việt Nam cũng như các nước trong khu vực sẽ gặp khó khăn trong việc nâng cao vị thế và phát triển dài hạn.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp, để giải quyết đồng bộ các thách thức, ngành chăn nuôi cần những chính sách và giải pháp thiết thực, thay vì chỉ dựa vào quyết tâm. Trong đó, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo giữ vai trò quan trọng, đồng thời cần được thúc đẩy thông qua hợp tác, chia sẻ kinh nghiệm ở cấp khu vực và quốc tế.

Năm 2025, Bộ Chính trị đã ban hành bốn nghị quyết quan trọng liên quan đến đột phá phát triển khoa học, công nghệ; tăng cường hội nhập quốc tế; hoàn thiện thể chế, chính sách, pháp luật và phát triển kinh tế tư nhân. Theo Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp, đây là những định hướng góp phần tháo gỡ điểm nghẽn, tạo điều kiện cho doanh nghiệp và người chăn nuôi đổi mới hoạt động sản xuất, kinh doanh.

KHOA HỌC CÔNG NGHỆ LÀ ĐỘNG LỰC CHUYỂN ĐỔI

TS Nguyễn Xuân Dương, Chủ tịch Hội Chăn nuôi Việt Nam, cho rằng dịch tả lợn châu Phi và các dịch bệnh khác, biến đổi khí hậu, phát thải khí nhà kính cùng sự cạnh tranh giữa các tập đoàn kinh tế lớn với khu vực nông hộ và hệ sinh thái doanh nghiệp chăn nuôi truyền thống đang đặt ra những vấn đề lớn. Cuộc cách mạng số và trí tuệ nhân tạo cũng tác động sâu sắc đến hoạt động chăn nuôi, đồng thời định hình lại xu hướng thực phẩm trong tương lai.

"Những thay đổi này đòi hỏi ngành chăn nuôi phải xem xét lại mô hình và phương thức sản xuất, tăng cường năng lực thích ứng, đồng thời thúc đẩy hợp tác giữa các bên liên quan", ông Dương nhấn mạnh.

Với chủ đề chăn nuôi bền vững, AAAP 2026 tập trung thúc đẩy trao đổi học thuật, chia sẻ kết quả nghiên cứu và tăng cường kết nối giữa khoa học với thực tiễn sản xuất. Chương trình khoa học được xây dựng theo hướng liên ngành, gồm 14 nhóm chuyên đề, từ di truyền và giống vật nuôi, dinh dưỡng, thức ăn chăn nuôi, sinh sản, sức khỏe vật nuôi đến môi trường, quản trị số, chăn nuôi thông minh, chăn nuôi nông hộ và phúc lợi động vật.

Tại phiên khai mạc, GS.TS Nguyễn Thị Lan, Đại biểu Quốc hội, Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam, đã trình bày tham luận với chủ đề: "Chuyển đổi ngành chăn nuôi vì tương lai bền vững", trong đó nhấn mạnh đến vai trò của khoa học, công nghệ và sự phối hợp giữa các bên trong việc đưa kết quả nghiên cứu vào thực tiễn.

Giáo sư Julius van der Werf, chuyên gia di truyền và chọn giống vật nuôi tại Đại học New England (Australia), tập trung vào phát triển các chương trình chọn giống bền vững nhằm nâng cao tiến bộ di truyền. Trong khi đó, Giáo sư Ermias Kebreab, Đại học California, Davis (Hoa Kỳ), đề cập hướng sản xuất chăn nuôi thông minh với khí hậu, tích hợp dinh dưỡng, công nghệ và tính bền vững để nâng cao hiệu quả sản xuất, đồng thời giảm tác động đến môi trường.

Ngoài các báo cáo khoa học tại năm phòng hội thảo, chương trình còn tổ chức các phiên chuyên đề có sự tham gia của doanh nghiệp, tạo điều kiện giới thiệu công nghệ và giải pháp ứng dụng trong sản xuất. Khu trưng bày tại tầng 1 Trung tâm Hội nghị Quốc gia, mở cửa miễn phí từ ngày 28-30/10, quy tụ hơn 40 gian hàng của doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học và tổ chức trong nước, quốc tế.