Liệu pháp oxy cao áp hiệu quả trong hồi sức tích cực

Bệnh viện Bãi Cháy (Quảng Ninh) mới đây vừa điều trị thành công một trường hợp tai biến lặn nặng bằng phương pháp oxy cao áp. Bệnh nhân Trần V.H. (37 tuổi, trú tại đặc khu Vân Đồn, Quảng Ninh), có nhiều năm làm nghề lặn biển. Trước khi nhập viện, bệnh nhân lặn nhiều lần ở độ sâu 31 - 32m.

Sau khi nổi lên, bệnh nhân xuất hiện đau cơ toàn thân, yếu tay chân nhưng tự xử trí bằng cách lặn lại vùng nước nông để "giảm áp" theo kinh nghiệm. Tình trạng sau đó nặng dần với biểu hiện yếu tứ chi, mệt nhiều và khó thở, phải chuyển cấp cứu.

Sau khi được điều trị hồi sức tích cực kết hợp liệu pháp oxy cao áp theo phác đồ 3 ngày, tình trạng cải thiện rõ rệt: giảm đau cơ, vận động tứ chi trở lại bình thường, hô hấp ổn định. Theo bác sĩ chuyên khoa, tai biến lặn xảy ra khi người lặn nổi lên quá nhanh, khiến khí ni tơ tạo thành bóng khí trong lòng mạch và mô, gây tắc mạch và thiếu oxy nhiều cơ quan.

Oxy cao áp giúp làm giảm kích thước bóng khí, tăng lượng oxy hòa tan trong máu, cải thiện vi tuần hoàn và hạn chế tổn thương thứ phát, đặc biệt hiệu quả với tổn thương thần kinh và cơ.

Trước đó, tại buổi Tập huấn triển khai ứng dụng công nghệ oxy cao áp trong cấp cứu, hồi sức tích cực, GS.TS. Nguyễn Trường Sơn, Chủ tịch Hội Y học biển Việt Nam, cho biết oxy cao áp được tăng cường để nuôi dưỡng các mô bị tổn thương của cơ thể, rất hiệu quả trong phục hồi chức năng cho các bệnh nhân có bệnh lý về tai biến mạch máu não, thần kinh không ổn định, đau nửa đầu, điếc đột ngột, thiểu năng tuần hoàn…

Trung tâm Y học dưới nước và oxy cao áp Viện Y học biển Việt Nam (Hải Phòng) hiện đón tiếp và điều trị trung bình hơn 100 bệnh nhân mỗi ngày với rất nhiều các bệnh lý nội, ngoại khoa khác nhau. Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Bảo Nam, Viện trưởng Viện Y học biển Việt Nam, cho biết liệu pháp oxy cao áp (Hyperbaric Oxygen Therapy - HBOT), là phương pháp điều trị trong đó bệnh nhân được đặt trong một buồng kín và hít thở oxy tinh khiết ở áp suất cao hơn áp suất khí quyển.

Phương pháp này giúp tăng lượng oxy hòa tan trong máu, từ đó thúc đẩy quá trình khuếch tán oxy vào mô tế bào của cơ thể bị tổn thương do thiếu oxy, qua đó giúp phục hồi chức năng các mô, tế bào bị tổn thương. Cho đến nay, theo Tiến sĩ Nguyễn Bảo Nam, Viện Y học biển Việt Nam ứng dụng oxy cao áp đứng thứ 2 châu Á chỉ sau Trung Quốc.

Hiện tại Trung tâm Y học dưới nước và oxy cao áp của Viện Y học biển Việt Nam có 1 buồng oxy cao áp đặc chủng chuyên điều trị các bệnh lý cần áp suất cao như bệnh giảm áp, 1 buồng oxy cao áp hiện đại đa trị liệu có thể cùng lúc điều trị cho 20 bệnh nhân. Cùng với đó là 1 buồng oxy cao áp đa trị liệu cùng lúc điều trị cho 10 bệnh nhân chuyên điều trị các bệnh lý oxy cao áp lâm sàng, 1 buồng oxy cao áp đơn ngăn, đơn chỗ điều trị các bệnh lý lây nhiễm...

Đặc biệt, Trung tâm Y học dưới nước và oxy cao áp là địa chỉ tin cậy điều trị nhồi máu não cho bệnh nhân trong thành phố Hải Phòng cũng như các tỉnh lân cận với hàng nghìn bệnh nhân nhồi máu não điều trị mỗi năm.

Điển hình, Ths.Bs Lê Thị Hồng, Phó giám đốc Trung tâm Y học dưới nước và oxy cao áp, kể lại một trường hợp bệnh nhân T.N.M, sinh năm 2012, vào viện do hôn mê do ngộ độc khí CO. Tại Bệnh viện Bãi Cháy (Quảng Ninh) bệnh nhân được đặt ống nội khí quản, hỗ trợ bóp bóng qua ống nội khí quản, an thần và chuyển ngay sang Viện Y học biển trong tình trạng hôn mê, thở máy.

Khi chụp cắt lớp vi tính sọ não, phát hiện bệnh nhân đã bị phù não 2 bán cầu đối xứng 2 bên. Bệnh nhân đã được các bác sĩ ở Viện Y học biển Việt Nam điều trị bằng oxy cao áp theo phác đồ VINIMAM 4 (ca điều trị đầu tiên), VINIMAM 3 (ca điều trị thứ 2), sau khi tỉnh lại thì duy trì bằng phác đồ VINIMAM 2.

Sau đó bệnh nhân tiếp tục được điều trị bằng oxy cao áp phối hợp với các thuốc điều trị khác. Bệnh nhân ra viện sau 7 ngày điều trị trong tình trạng tỉnh táo, tiếp xúc tốt, vận động tốt, đặc biệt là không bị ảnh hưởng đến trí nhớ, đồng thời chức năng tim về bình thường, hết tình trạng phù phổi cấp và các xét nghiệm sinh hóa trở về bình thường.

Tương tự, tại Trung tâm oxy cao áp - Bệnh viện Y học cổ truyền Đà Nẵng, mỗi ngày đều có hàng chục bệnh nhân xếp hàng chờ tới “ca thở” của mình. Bệnh nhân N P.T.T.H (53 tuổi, ngụ Q.Liên Chiểu, TP.Đà Nẵng) cho biết gần 2 năm trước bà bị tai biến, suốt thời gian qua bà điều trị phục hồi chức năng sau tai biến, đã có 4 đợt sử dụng liệu pháp oxy cao áp.

"Qua mỗi đợt điều trị, tôi thấy rõ mức độ phục hồi của cơ thể, tỉnh táo hơn, linh động hơn", bệnh nhân nói. Bác sĩ điều trị của bệnh nhân này cho biết liệu pháp giúp tăng cường oxy trong máu đến các cơ quan tổn thương, nhất là những vị trí bị chèn ép như tim phổi gây khó thở trước đó, giúp bệnh nhân bớt đi những cơn mệt mỏi, chóng mặt, đau đầu…

Th.S Phan Nguyên Huy, Trưởng khoa Nội tổng hợp, Bệnh viện Y học cổ truyền Đà Nẵng, thông tin: Mỗi đợt trị liệu thường kéo dài 6 - 10 ngày liên tục, mỗi ngày khoảng 90 phút trở lại, tùy vào chỉ định của bác sĩ và quyết định của bệnh nhân. "Liệu pháp oxy cao áp tại bệnh viện hiện được kết hợp nhiều phương pháp khác như dùng thuốc y học cổ truyền, châm cứu, xoa bóp bấm huyệt, phục hồi chức năng... Từ đó, chúng tôi thấy đáp ứng điều trị tăng lên rõ rệt", BS Phan Nguyên Huy cho biết.

Phát biểu tại Hội nghị khoa học thường niên Y học dưới nước và Oxy cao áp Châu Á lần thứ 18 (AHDMA 2025) và Hội nghị Quốc gia lần thứ 3 về Y học dưới nước và oxy cao áp mới đây, GS.TS. Trần Văn Thuấn, Thứ trưởng Bộ Y tế, Chủ tịch Hội đồng Y khoa Quốc gia, nhận định y học cao áp là một lĩnh vực hiện đại, có cơ sở khoa học vững chắc và tiềm năng ứng dụng rộng rãi trong thực tiễn.

"Việt Nam hiện đã công nhận 48 chỉ định trị liệu oxy cao áp, ban hành quy trình điều trị thống nhất từ năm 2019 và đang xây dựng mạng lưới cơ sở điều trị tại nhiều địa phương. Bộ Y tế cam kết hỗ trợ phát triển chuyên ngành này theo hướng hiện đại, hội nhập và dựa trên thực tế”, GS.TS Trần Văn Thuấn nhấn mạnh.