Trong số các nền kinh tế lớn của khu vực, Việt Nam là quốc gia được WB điều chỉnh tăng dự báo mạnh nhất, với mức tăng 1,1 điểm phần trăm lên 7,4%...

Ngân hàng Thế giới (WB) ngày 6/10 nâng dự báo tăng trưởng kinh tế Đông Á - Thái Bình Dương, nhận định các nền kinh tế trong khu vực đang được thúc đẩy bởi hoạt động xuất khẩu sôi động các sản phẩm liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI). Dù vậy, WB cũng cảnh báo rằng sự phụ thuộc vào làn sóng đầu tư AI đặt khu vực này vào một vị thế dễ bị tổn thương trước nguy cơ đảo chiều trong chi tiêu công nghệ toàn cầu.

Trong báo cáo của WB, khu vực Đông Á - Thái Bình Dương bao gồm 23 nền kinh tế, trong đó có Trung Quốc, Việt Nam, Indonesia, Malaysia và Thái Lan. Báo cáo cho biết nền kinh tế khu vực này được dự báo sẽ tăng trưởng 4,5% trong năm nay, cao hơn 0,3 điểm phần trăm so với mức dự báo mà WB đưa ra vào tháng 4.

Tốc độ tăng trưởng kinh tế khu vực được WB dự báo sẽ giảm nhẹ xuống mức 4,4% vào năm 2027 và 4,3% vào năm 2028.

Trong số các nền kinh tế lớn của khu vực, Việt Nam là quốc gia được WB điều chỉnh tăng dự báo mạnh nhất, với mức tăng 1,1 điểm phần trăm lên 7,4%. Tiếp theo là Malaysia với mức điều chỉnh tăng 0,7% lên 5,1%, và Thái Lan 0,7% lên 2%.

Trung Quốc - nền kinh tế lớn nhất khu vực - được WB dự báo đạt mức tăng trưởng 4,4% trong năm nay. Thị trường lao động yếu và tình trạng suy thoái kéo dài trong lĩnh vực bất động sản đang là những yếu tố chính gây áp lực lên tăng trưởng kinh tế Trung Quốc, theo WB.

Báo cáo nói rằng sức mạnh của nền kinh tế khu vực đang phụ thuộc nhiều vào hoạt động sản xuất và xuất khẩu các sản phẩm liên quan đến AI. WB cho biết tăng trưởng thương mại đối với các mặt hàng không liên quan đến AI vẫn ở mức "yếu hoặc tăng trưởng âm".

Các sản phẩm liên quan đến AI chiếm hơn một nửa mức tăng trưởng xuất khẩu tại hầu hết các nền kinh tế trong khu vực, và con số này lên tới hơn 70% tại Malaysia, Philippines, Thái Lan và Việt Nam.

Theo báo cáo, Trung Quốc, Indonesia, Malaysia, Philippines, Thái Lan và Việt Nam đã xuất khẩu lượng hàng hóa liên quan đến AI có tổng trị giá 1,4 nghìn tỷ USD trong vòng 12 tháng tính đến hết tháng 4 năm nay.

Số liệu chính thức cho thấy xuất khẩu của Hàn Quốc đã tăng 83,5% trong tháng 9, đạt mức kỷ lục 120,9 tỷ USD, trong đó chip bán dẫn chiếm một nửa tổng kim ngạch xuất khẩu. Để minh chứng cho vai trò thống trị của ngành bán dẫn tại thị trường nước này, WB nhấn mạnh rằng chỉ riêng hai nhà sản xuất chip là Samsung và SK Hynix đã chiếm tới 43% tổng giá trị vốn hóa của chỉ số chứng khoán Kospi tại thời điểm cuối tháng 4 năm nay.

“Sự hội nhập sâu rộng của khu vực Đông Á - Thái Bình Dương vào các chuỗi giá trị toàn cầu cùng sự năng động về kinh tế đã tạo lợi thế để khu vực này hưởng lợi từ sự bùng nổ các hoạt động liên quan đến AI trên toàn cầu. Thách thức hiện nay là làm sao chuyển hóa thế mạnh của khu vực trong việc sản xuất các sản phẩm liên quan đến AI thành việc ứng dụng AI rộng rãi, qua đó thúc đẩy năng suất và tạo ra nhiều việc làm tốt hơn cho hàng triệu người. Nếu các quốc gia hành động mạnh mẽ ngay từ bây giờ, AI có thể trở thành động lực mạnh mẽ mang lại cơ hội, gia tăng thu nhập và kiến tạo một tương lai thịnh vượng hơn cho tất cả mọi người”, ông Carlos Felipe Jaramillo, Phó chủ tịch WB phụ trách khu vực Đông Á - Thái Bình Dương, cho biết trong một tuyên bố.

Rủi ro liên quan đến AI nằm ở khía cạnh đầu tư. Đầu tư cơ bản cho AI trên toàn cầu đã đạt mức tương đương khoảng 6% tổng sản phẩm trong nước (GDP) của Mỹ, ngang với đỉnh điểm đầu tư vào công nghệ thông tin năm 2000. WB nhận định rằng chu kỳ công nghệ hiện tại "đã tăng nhanh hơn bất kỳ chu kỳ nào trước đây và vẫn đang tiếp tục tăng tốc”.

Tương tự, trong báo cáo kinh tế thường niên công bố vào tháng 6, Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) đã cảnh báo rằng quy mô và tốc độ của đợt bùng nổ đầu tư AI này có những điểm tương đồng với cơn sốt dot-com vào thập niên 1990 và các cơn sốt thị trường khác.

Nguồn vốn thúc đẩy làn sóng đầu tư AI này cũng thiếu tính minh bạch. Theo WB, trong tổng số 2.900 tỷ USD vốn đầu tư cơ bản cho AI như được dự kiến trong giai đoạn 2025-2028, có 800 tỷ USD được kỳ vọng sẽ đến từ kênh tín dụng tư nhân. Trong kênh này, tỷ trọng cho vay liên quan đến AI đã tăng lên mức 34% trong năm 2025, so với mức trung bình 18% của 5 năm trước đó. Trong năm nay, các danh mục tín dụng tư nhân đã ghi nhận tình trạng giảm định giá tài sản, dòng vốn rút ra và các vụ vỡ nợ.

Trong báo cáo, WB nhận định rằng thị trường tín dụng tư nhân "ít minh bạch hơn và chưa từng trải qua thử thách của một cuộc suy thoái nghiêm trọng".

Tuy nhiên, báo cáo cho thấy đà tăng trưởng mạnh mẽ của lĩnh vực AI, được thúc đẩy bởi nguồn thanh khoản dồi dào, có thể sẽ chậm lại do các điều kiện tài chính bị thắt chặt gần đây, khi các ngân hàng trung ương lớn bắt đầu tăng lãi suất lần đầu tiên kể từ năm 2023. Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đã tăng lãi suất vào tháng trước, đánh dấu lần tăng đầu tiên sau hơn ba năm, và phát tín hiệu sẽ có thêm một đợt tăng nữa trong năm nay.

Các chuyên gia của WB nhận định rằng một đợt điều chỉnh không nhất thiết đồng nghĩa với sự sụp đổ của chu kỳ tăng trưởng mạnh trong ngành AI, mà chỉ cho thấy hoạt động đầu tư đã "đi trước nhu cầu thực tế".

Cũng theo báo cứ, khi tăng trưởng kinh tế Mỹ giảm 1 điểm phần trăm, kéo theo đó sẽ là mức giảm ước tính 0,6 điểm phần trăm trong tăng trưởng kinh tế của các thị trường mới nổi khác, trong đó tác động đến đầu tư lớn gấp đôi mức này. "Sự suy giảm tập trung vào lĩnh vực AI sẽ gây ảnh hưởng đáng kể đến Đông Á do vai trò nổi bật của khu vực này trong chuỗi cung ứng AI”, báo cáo viết.