Dù chỉ số PMI giảm về mức 51,9 điểm, song ngành sản xuất Việt Nam trong tháng 9 vẫn duy trì tăng trưởng. Đáng chú ý, sản lượng và hoạt động mua hàng tiếp tục tăng, việc tồn đọng được giải quyết, cùng niềm tin kinh doanh đạt mức cao nhất kể từ tháng 2…

Sáng 1/10/2026, S&P Global công bố Chỉ số Nhà Quản trị mua hàng (PMI) ngành sản xuất Việt Nam trong tháng 9/2026. Trong đó có 3 điểm nhấn nổi bật: Tốc độ tăng sản lượng và số lượng đơn đặt hàng mới đã chậm lại; đơn đặt hàng xuất khẩu mới giảm mạnh nhất trong năm tháng; và giá dầu và nhiên liệu tăng khiến giá cả đầu vào tăng, nhưng tốc độ tăng giá đầu ra đã chậm lại.

ĐÀ TĂNG SẢN LƯỢNG VÀ ĐƠN HÀNG MỚI CHẬM LẠI

Báo cáo của S&P Global ghi nhận ngành sản xuất của Việt Nam vẫn duy trì đà tăng trưởng trong tháng 9, dù tốc độ gia tăng sản lượng và số lượng đơn đặt hàng mới đã chậm lại so với tháng 8.

Việc số lượng đơn đặt hàng mới tăng chậm lại đã giúp các công ty giải quyết được khối lượng công việc tồn đọng, bất chấp tình trạng việc làm đã giảm tháng thứ hai liên tiếp. Trong khi đó, chi phí đầu vào tiếp tục tăng đáng kể, nhưng tốc độ tăng giá đầu ra lại tiếp tục chững lại, một phần do áp lực cạnh tranh trên thị trường.

PMI ngành sản xuất Việt Nam đã giảm từ mức 53,3 điểm trong tháng 8 xuống còn 51,9 điểm trong tháng 9, cho thấy sức khỏe của ngành sản xuất có sự cải thiện ở mức nhẹ hơn vào thời điểm cuối quý 3. Dẫu vậy, các điều kiện kinh doanh nhìn chung vẫn duy trì xu hướng cải thiện liên tục trong suốt 15 tháng qua.

Sản lượng tiếp tục ghi nhận mức tăng đáng kể trong tháng 9, qua đó nối dài chuỗi tăng trưởng bắt đầu từ tháng 5/2025, dù tốc độ tăng đã chậm lại so với tháng 8. Các thành viên tham gia khảo sát cho biết, lượng đơn đặt hàng mới tăng là động lực giúp đẩy mạnh sản lượng, song tốc độ tăng của đơn hàng cũng đã chậm lại.

Trên thực tế, mức tăng số lượng đơn đặt hàng mới lần này là yếu nhất trong thời kỳ tăng kéo dài năm tháng qua. Đối với các trường hợp có số lượng đơn đặt hàng mới tăng, các doanh nghiệp cho biết nguyên nhân chủ yếu nhờ các điều kiện thị trường cải thiện và khách hàng đã nâng quy mô đơn hàng.

Tuy nhiên, các báo cáo tiếp tục phản ánh nhu cầu trên thị trường quốc tế vẫn còn yếu, khiến số lượng đơn đặt hàng xuất khẩu mới giảm tháng thứ hai liên tiếp. Đáng chú ý, lượng đơn đặt hàng mới từ nước ngoài sụt giảm mạnh với tốc độ nhanh nhất kể từ tháng 4.

Lượng công việc tồn đọng hầu như không thay đổi trong tháng 9 sau khi đã tăng trong hai tháng trước đó. Trong khi lượng đơn đặt hàng mới tăng cùng với sự sụt giảm việc làm tạo áp lực lên công suất của một số doanh nghiệp, thì một số công ty khác lại cho biết việc đơn hàng mới tăng chậm lại đã tạo điều kiện để họ xử lý lượng công việc còn tồn đọng.

Mức giảm việc làm lần này đánh dấu tháng sụt giảm thứ hai liên tiếp, khi các doanh nghiệp báo cáo tình trạng nhân viên nghỉ việc diễn ra đồng thời với những nỗ lực tái cấu trúc bộ máy. Tuy nhiên, mức giảm quy mô nhân sự trong tháng 9 nhìn chung chỉ ở mức nhỏ.

Tháng 9 tiếp tục ghi nhận mức tăng đáng kể trong hoạt động mua hàng khi các doanh nghiệp đẩy mạnh mua thêm nguyên vật liệu đầu vào để phục vụ tăng sản lượng. Việc liên tục đưa nguyên vật liệu vào dây chuyền sản xuất đã khiến lượng tồn kho hàng đầu vào tiếp tục giảm.

Các nhà sản xuất cũng thể hiện rõ mong muốn giảm tồn kho hàng thành phẩm và đã tận dụng dịch vụ chuyển hàng nhanh tới khách hàng để đạt được mục tiêu này. Trên thực tế, lượng tồn kho hàng thành phẩm đã giảm với tốc độ nhanh nhất kể từ khi khảo sát bắt đầu vào tháng 3/2011.

Trong khi đó, thời gian giao hàng của các nhà cung cấp bị kéo dài đôi chút. Các thành viên khảo sát cho biết nguyên nhân giao hàng chậm trễ bắt nguồn từ những vấn đề liên quan đến vận tải quốc tế và điều kiện thời tiết bất lợi.

CHI PHÍ ĐẦU VÀO TĂNG NHƯNG TRIỂN VỌNG VẪN TÍCH CỰC

Theo S&P Global, bối cảnh quốc tế cũng là nguyên nhân chính khiến chi phí đầu vào tiếp tục leo thang, đặc biệt là cuộc chiến tranh ở Trung Đông đã đẩy giá dầu và nhiên liệu tăng cao.

Chi phí vận chuyển gia tăng cũng là yếu tố được ghi nhận. Tốc độ tăng giá đầu vào diễn ra đáng kể và nhanh hơn một chút so với tháng 8, song đây vẫn là một trong những mức tăng chậm nhất trong vòng một năm qua.

Ngược lại, tốc độ tăng giá đầu ra đã chậm lại tháng thứ năm liên tiếp và là mức tăng yếu nhất kể từ tháng 6/2025, do áp lực cạnh tranh gay gắt khiến các doanh nghiệp khó chuyển giao gánh nặng chi phí đầu vào sang cho khách hàng.

Kỳ vọng các điều kiện thị trường cải thiện đã củng cố niềm tin rằng sản lượng sẽ tiếp tục tăng trong năm tới. Kế hoạch ra mắt các sản phẩm mới cũng tiếp thêm tâm lý lạc quan, giúp niềm tin kinh doanh đạt mức cao nhất kể từ tháng 2.

Bình luận về kết quả khảo sát, ông Andrew Harker, Giám đốc Kinh tế tại S&P Global Market Intelligence, cho biết trong khi ngành sản xuất Việt Nam vẫn duy trì tăng trưởng trong tháng 9, các dữ liệu cho thấy môi trường quốc tế đã kìm hãm tốc độ tăng trưởng này. Số lượng đơn đặt hàng xuất khẩu mới đã giảm, cuộc chiến tranh ở Trung Đông khiến chi phí nhiên liệu và dầu tiếp tục tăng, cùng với tình trạng vận chuyển quốc tế chậm trễ đã góp phần làm thời gian giao hàng bị kéo dài.

Bất chấp những trở ngại này, sản lượng tiếp tục tăng đáng kể và các doanh nghiệp cũng có tâm lý lạc quan hơn về triển vọng sản lượng trong năm tới. Dựa trên mối liên hệ lịch sử giữa chỉ số PMI và các dữ liệu thống kê chính thức, ngành sản xuất có thể tiếp tục đóng góp mạnh mẽ vào tăng trưởng GDP trong quý 3/2026, và tiềm năng tăng trưởng sẽ còn mạnh mẽ hơn nữa nếu môi trường quốc tế được cải thiện.