Siết quản lý kê đơn, dùng kháng sinh có trách nhiệm để chặn kháng thuốc
NNhật Dương
Chọn cỡ chữ
Trước tình trạng kháng thuốc đang đe dọa trực tiếp đến chất lượng điều trị và an toàn người bệnh, Bộ Y tế đặt trọng tâm vào việc giám sát chặt chẽ hoạt động kê đơn, nâng cao năng lực xét nghiệm vi sinh và thực hành kiểm soát nhiễm khuẩn...
Ảnh minh họa: Nhật Dương.
Ngày 18/11, Bộ Y tế phối hợp với Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và các cơ
quan, đơn vị đã tổ chức
Mít tinh hưởng ứng Tuần lễ thế giới nâng cao nhận thức về kháng thuốc từ ngày
18-24/11/2026, và Sơ kết thực hiện Kế hoạch phòng, chống kháng thuốc trong y tế
giai đoạn 2026-2030.
TÌNH TRẠNG KHÁNG THUỐC GIA TĂNG
Theo Bộ Y tế, kháng thuốc xảy ra khi vi
khuẩn, virus, nấm và ký
sinh trùng thay đổi theo thời gian và không còn đáp ứng với thuốc, khiến các bệnh
nhiễm trùng thông thường trở nên khó điều trị hơn và làm tăng nguy cơ lây lan bệnh,
bệnh nặng và tử vong.
Nhiều yếu tố đã đẩy nhanh mối đe
dọa kháng kháng sinh trên toàn thế giới, bao gồm việc sử dụng quá mức và sử dụng sai mục đích ở người, vật
nuôi và nông nghiệp, cũng như khả năng tiếp cận kém với nước sạch và vệ sinh. Việt Nam cũng trong bối cảnh toàn cầu về gia tăng kháng thuốc.
Theo WHO, sự gia tăng tình trạng kháng
thuốc kháng sinh trên toàn cầu gây ra mối đe dọa đáng kể, làm giảm hiệu quả của
các loại kháng sinh thông thường chống lại các bệnh nhiễm trùng lan rộng.
Dữ liệu được WHO cập nhật tháng
7/2026 cho thấy, kháng thuốc của vi khuẩn có liên quan đến hơn 4,7 triệu ca tử
vong trên toàn cầu trong năm 2021. Ước tính, khoảng 1 trong 6 trường hợp nhiễm
khuẩn được xác nhận bằng xét nghiệm trong năm 2023 có tình trạng kháng thuốc
kháng sinh.
Trong giai đoạn 2018 - 2023, tình trạng kháng
kháng sinh gia tăng ở hơn 40% các cặp vi khuẩn - kháng sinh được WHO theo dõi; mức tăng
trung bình hằng năm ở các cặp này dao động khoảng 5 - 15%.
WHO ghi nhận tỷ lệ kháng thuốc
cao nhất tại Khu vực Đông Nam Á và Đông Địa Trung Hải, nơi khoảng 1 trong 3 trường
hợp nhiễm khuẩn được báo cáo có tình trạng kháng thuốc.
PGS.TS. Đào Xuân Cơ, Thứ trưởng Bộ
Y tế nhấn mạnh, kháng thuốc không đơn thuần là câu chuyện của vi sinh hay dược
lâm sàng, mà là vấn đề
sống còn đối với chất lượng điều trị, an toàn người bệnh và an ninh y tế quốc
gia.
PGS.TS. Đào Xuân Cơ, Thứ trưởng Bộ Y tế, chia sẻ tại chương trình. Ảnh: PV.
Từ kinh nghiệm nhiều năm công tác
trong lĩnh vực hồi sức tích cực, Thứ trưởng chia sẻ thực tế có những người bệnh
vượt qua suy hô hấp, suy tuần hoàn nhờ các kỹ thuật hồi sức hiện đại, nhưng cuối
cùng vẫn có thể tử vong do nhiễm khuẩn bởi vi khuẩn đa kháng, khi các lựa chọn
kháng sinh hiệu quả ngày càng thu hẹp.
Theo Thứ trưởng, hệ thống hồi sức
có thể được đầu tư hiện đại, thiết bị hỗ trợ sự sống ngày càng tiên tiến, nhưng
nếu không còn kháng sinh hiệu quả để kiểm soát nhiễm khuẩn thì thành quả của
nhiều tiến bộ y học cũng bị đe dọa. Đằng sau những con số về kháng thuốc là người
bệnh, gia đình và những tổn thất mà hệ thống y tế không thể xem nhẹ.
Một vấn đề quan trọng trong điều
trị nhiễm khuẩn nặng và sốc nhiễm khuẩn là phải đồng thời bảo đảm sử dụng kháng
sinh thích hợp, đủ sớm để cứu sống người bệnh, nhưng cũng tránh sử dụng kháng
sinh phổ rộng kéo dài không cần thiết, bởi điều này tạo áp lực chọn lọc và thúc
đẩy vi khuẩn kháng thuốc.
SỬ DỤNG KHÁNG SINH CÓ TRÁCH NHIỆM
Theo báo cáo của Cục Quản lý Khám, chữa
bệnh (Bộ Y tế), hiện mạng
lưới giám sát quốc gia về kháng thuốc đã mở rộng từ 16 bệnh viện năm 2016 lên
64 bệnh viện vào năm 2026, bao phủ 28/34 tỉnh, thành phố.
Tuy nhiên, chất lượng xét nghiệm
vi sinh và dữ liệu giám sát giữa các tuyến còn chưa đồng đều. Việc kết nối, phân tích dữ liệu liên
khoa tại một số cơ sở y tế chưa thật sự chặt chẽ. Đây là những vấn đề cần tiếp
tục khắc phục để nâng cao chất lượng giám sát và sử dụng dữ liệu phục vụ điều
trị.
Để ứng phó với kháng thuốc, năm 2023, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Chiến
lược quốc gia về phòng, chống kháng thuốc giai đoạn 2023-2030. Đây là cam kết của Chính phủ trong phối hợp với WHO và các đối tác, nhằm ứng phó với tình trạng kháng thuốc ngày càng gia tăng, đồng thời thúc đẩy sự tham gia của các ngành y tế, nông nghiệp - môi trường và công thương.
Trong lĩnh vực y tế, tiếp nối Kế hoạch hành động
quốc gia phòng chống kháng thuốc lĩnh vực y tế giai đoạn 2024-2025, Bộ Y tế đã
ban hành và đang triển khai kế hoạch hành động giai đoạn 2026 -2030.
Các ưu tiên gồm tăng cường giám
sát vi sinh và kháng thuốc; nâng
cao năng lực phòng xét nghiệm;
thực hiện hiệu quả các biện pháp phòng ngừa và kiểm soát nhiễm khuẩn; quản lý sử dụng kháng sinh
và bảo đảm kê đơn phù hợp hướng dẫn chuyên môn.
Thứ trưởng Bộ Y tế Đào Xuân Cơ nhấn mạnh, phòng chống kháng thuốc
không chỉ là nhiệm vụ riêng của ngành y tế mà đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ, liên
ngành và sự tham gia của toàn xã hội. Mỗi
quyết định sử dụng kháng sinh có trách nhiệm, mỗi hành động phòng ngừa nhiễm
khuẩn, và mỗi nỗ lực bảo vệ môi trường, đều góp phần gìn giữ hiệu quả của thuốc
kháng vi sinh vật, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và các thế hệ tương lai.
Khởi động tuần lễ nâng cao nhận thức về kháng thuốc. Ảnh: PV.
Hưởng ứng Tuần lễ Thế giới nâng
cao nhận thức về kháng thuốc năm 2026, Bộ Y tế kêu gọi các cơ sở khám bệnh, chữa
bệnh, đội ngũ nhân viên y tế và toàn thể người dân cùng nâng cao nhận thức,
thay đổi hành vi và thực hiện những hành động thiết thực nhằm ngăn chặn sự xuất
hiện và lan rộng của tình trạng kháng thuốc.
Đối với các cơ sở y tế, cần triển
khai thực chất chương trình quản lý sử dụng kháng sinh, tăng cường giám sát kê
đơn, xét nghiệm vi sinh, kiểm soát nhiễm khuẩn và đào tạo nhân viên. Mỗi nhân
viên y tế cần chỉ định, kê đơn, sử dụng thuốc đúng chỉ định, đúng liều lượng,
đường dùng và thời gian điều trị; tuân thủ hướng dẫn chuyên môn, thực hành vệ
sinh tay và tư vấn để người bệnh sử dụng thuốc đúng cách.
Đối với người dân, cần tuyệt đối
không tự ý mua, sử dụng kháng sinh khi chưa có đơn của người có chuyên môn;
không dùng lại đơn thuốc cũ, không chia sẻ thuốc cho người khác và không tự ý
thay đổi liều hoặc ngừng điều trị.
Ngày 23/5/2026, Đại hội đồng Y tế thế giới lần thứ 79 đã thông qua Kế hoạch hành động toàn cầu cập nhật về kháng thuốc kháng vi sinh vật giai đoạn 2026–2036. Kế hoạch do các tổ chức thuộc Nhóm Bốn bên (Quadripartite) phối hợp xây dựng, gồm WHO, Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO), Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc (UNEP) và Tổ chức Thú y thế giới (WOAH).
Kế hoạch cập nhật cung cấp khuôn khổ Một Sức khỏe để các quốc gia và các ngành phối hợp hành động trong thập kỷ tới. Kế hoạch đặt mục tiêu hỗ trợ thực hiện cam kết giảm 10% số ca tử vong ở người có liên quan đến kháng thuốc của vi khuẩn vào năm 2030; đồng thời giảm sử dụng thuốc kháng vi sinh vật trong hệ thống nông nghiệp – thực phẩm và giảm ô nhiễm môi trường do vi sinh vật kháng thuốc, tồn dư thuốc kháng vi sinh vật.
Unilever Việt Nam và Trường Đại học Ngoại thương (FTU) chính thức ký kết Biên bản ghi nhớ hợp tác chiến lược, đánh dấu bước phát triển mới trong quan hệ hợp tác giữa hai bên.
AI mở ra nhiều cơ hội để doanh nghiệp hoạt động hiệu quả hơn, tạo thêm việc làm có chất lượng. Tuy nhiên, những thay đổi do AI mang lại đối với việc làm, kỹ năng và điều kiện làm việc sẽ không giống nhau giữa các ngành nghề và nhóm lao động. Trong bối cảnh đó, việc ứng dụng AI cần đặt con người làm trọng tâm, bảo đảm cả doanh nghiệp và người lao động đều được hưởng lợi từ tiến bộ công nghệ…
Thay mặt Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú đã ký ban hành Kết luận số 123-KL/TW về tình hình, kết quả thực hiện Kết luận số 107-KL/TW của Bộ Chính trị; tiến độ hoàn thiện cơ sở dữ liệu vị trí việc làm và phương án biên chế giai đoạn 2027-2031...
Với mô hình “1+10" - một đoàn viên, mười công dân số, Đoàn xã Bắc Hà ưu tiên người cao tuổi, đồng bào dân tộc thiểu số, đồng thời hỗ trợ các hộ kinh doanh, làm du lịch ứng dụng công nghệ để quảng bá sản phẩm, phát triển kinh tế, qua đó đảm bảo chuyển đổi số thực chất, không ai bị bỏ lại phía sau...
Lãnh đạo Bộ Xây dựng xác nhận, Luật Nhà ở (sửa đổi) được chỉnh lý, bổ sung nhằm bảo đảm người thu nhập thấp có khả năng tiếp
cận được nhà ở thông qua việc thể chế hóa rõ nhóm các đối tượng được hưởng chính sách về nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê và nhà lưu trú công nhân; quy định cụ thể các điều kiện về nhà ở, thu nhập và thứ tự ưu tiên xét duyệt đối với từng loại hình chính sách.
Trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh hiện đại hóa hệ thống y tế, hợp tác với Thụy Điển đang mở ra dư địa phát triển mới, từ công nghệ y tế, y tế số đến nghiên cứu và phát triển. Vấn đề đặt ra không chỉ là tiếp nhận công nghệ, mà còn là cách chuyển hóa tri thức và kinh nghiệm quốc tế thành năng lực đổi mới sáng tạo, cơ hội đầu tư và giá trị kinh tế bền vững.
Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XVI dự kiến kéo dài 28 ngày bắt đầu từ 17/10/2026. Kỳ họp với khối lượng công việc lớn, dự kiến xem xét, thông qua 43 luật, nghị quyết quy phạm pháp luật và quyết định...
Yêu cầu cốt lõi mà Nghị quyết 20 đặt ra là phải biến nước ta từ một quốc gia có biển thành một quốc gia biển mạnh, với kinh tế biển phát triển hiện đại, có năng lực cạnh tranh cao, đồng thời giữ vững...
Nhìn lại di sản và thành tựu của Thời báo Kinh tế Việt Nam - Tạp chí Kinh tế Việt Nam trong 35 năm qua, giá trị lớn nhất không chỉ đo bằng lượng thông tin phục vụ bạn đọc hàng ngày, hàng giờ, cũng...
Interactive là một sản phẩm báo chí mới của VnEconomy vừa được ra mắt bạn đọc từ đầu tháng 3/2023 đã gây ấn tượng mạnh với độc giả bởi sự mới lạ, độc đáo. Đây cũng là sản phẩm độc quyền chỉ có trên...