Tổng giám đốc FPT nêu 5 kiến nghị để đổi mới sáng tạo đi vào thực tiễn

Ngày 1/7/2025, Chính phủ ban hành Nghị định 180/2025/NĐ-CP về cơ chế, chính sách hợp tác công tư trong lĩnh vực phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Trong đó, quy định tổ chức tham gia hợp tác công tư (PPP) trong đầu tư, nghiên cứu khoa học, sẽ được khấu trừ gấp đôi (200%) chi phí hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D) khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp. 

Tuy nhiên, tại Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia, ông Nguyễn Văn Khoa, Tổng Giám đốc Tập đoàn FPT, cho biết: "Nghị định 180 là một quy định mang tính đột phá, tạo ra nhiều niềm hứng khởi cho các doanh nghiệp. Tuy nhiên, hôm nay, ngày 1/10, chúng tôi chưa nhận được hướng dẫn cụ thể về việc hạch toán đầu tư cho R&D để được khấu trừ một 'đồng' R&D cho hai 'đồng' chi phí". 

Do đó, ông Khoa kiến nghị các bộ, ban, ngành sẽ đồng hành và nhanh chóng cụ thể hóa các quy định này.

Lãnh đạo FPT khẳng định nếu không có đổi mới sáng tạo, FPT sẽ không có được ngày hôm nay. Tập đoàn này đến nay đã đưa đổi mới sáng tạo trở thành một phần trong văn hóa doanh nghiệp, coi đó là nền tảng để phát triển bền vững.

Năm 2025, FPT có khoảng 4.931 sáng kiến liên quan đến đổi mới sáng tạo tập trung vào ba lĩnh vực: tối ưu vận hành, đổi mới sản sản phẩm và đổi mới quy định. 

Đo lường kết quả, đổi mới sáng tạo đã giúp FPT tiết kiệm đến 800 tỷ vận hành trong một năm. 

Tuy nhiên, để thúc đẩy đổi mới sáng tạo rộng rãi hơn nữa, Tổng Giám đốc FPT cho rằng Chính phủ cần nhanh chóng hoàn thiện các thể chế pháp lý cho đổi mới sáng tạo. Mặc dù đã có một số quy định pháp lý bổ trợ, song việc hình thành luật và nghị định riêng cho lĩnh vực này sẽ giúp đổi mới sáng tạo có thêm động lực để bứt phá. 

Ông Khoa cũng thẳng thắn cho rằng không thể chỉ tập trung đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực công nghệ thông tin. Nhất là khi những lĩnh vực như chế biến, chế tạo, sản xuất công nghiệp nặng và công nghiệp nhẹ mới là những nơi cần đổi mới sáng tạo nhiều nhất để nâng cao năng suất, tối ưu chi phí.

Ngoài ra, các địa phương, bộ ngành cũng không nên chạy theo phong trào “đổi mới sáng tạo” mà không có sự tính toán, kế hoạch và chiến lược cụ thể, bởi xây dựng trung tâm đổi mới sáng tạo dàn trải không chỉ không hiệu quả, mà còn gây tốn kém cho doanh nghiệp và xã hội.

Ông Khoa cũng kiến nghị Bộ Khoa học và Công nghệ nên xây dựng bản đồ chiến lược công nghệ cho từng ngành, từng địa phương. Ví dụ: Đà Nẵng tập trung vào bán dẫn, từ đó các viện, trường xây dựng chương trình đào tạo chuyên sâu để sinh viên muốn theo lĩnh vực này sẽ đến Đà Nẵng, vừa được hưởng chính sách ưu đãi, vừa gắn liền đào tạo với nhu cầu thực tiễn.

Tương tự, Quảng Ninh có thể chọn phát triển kinh tế tầm thấp như phát triển UAV hay TP.HCM phát triển công nghệ sinh học.

Làm được như vậy sẽ mang lại ba lợi ích: thứ nhất, sử dụng hiệu quả chi phí đầu tư của Nhà nước; thứ hai, doanh nghiệp có cơ hội tập trung đầu tư, tránh dàn trải; thứ ba, địa phương cũng không phải vất vả đi kêu gọi đầu tư, mà nguồn lực sẽ tự động hội tụ.

Đề xuất về trách nhiệm của doanh nghiệp, ông Khoa cho rằng cần giao trọng trách dẫn dắt hệ sinh thái cho các doanh nghiệp lớn.

"Hiện nay, chúng ta chưa hình thành được hệ sinh thái doanh nghiệp đúng nghĩa, Những kiến thức, năng lực quản trị, kinh nghiệm quý báu của những doanh nghiệp đầu đàn chưa được chia sẻ cho các doanh nghiệp nhỏ hơn trong cùng liên minh. Thế nên, doanh nghiệp lớn cần đóng vai trò như ‘người đỡ đầu’, không chỉ hỗ trợ về vốn, mà còn cả thị trường, khách hàng cho những doanh nghiệp nhỏ hơn, để tạo ra hệ sinh thái doanh nghiệp vững mạnh", ông Khoa nhấn mạnh. 

Bên cạnh đó, các doanh nghiệp lớn cũng phải thể hiện trách nhiệm với đất nước thông qua việc đặt hàng nghiên cứu có tính chiều sâu, định hướng công nghệ chiến lược. Nếu không có những đơn đặt hàng như vậy, các nghị quyết sẽ khó đi vào thực tiễn.

Tháng 8 vừa qua, FPT có dịp tháp tùng đoàn công tác cấp cao của Việt Nam tại Hàn Quốc. Trong chuyến đi này, Tổng Bí thư khẳng định với đối tác "chaebol" Hàn Quốc rằng Việt Nam đã qua thời kỳ chỉ dựa vào lao động giá rẻ, hai bên cần trở thành những liên minh kinh tế, Tổng Giám đốc FPT chia sẻ.

Điều này có nghĩa các doanh nghiệp quốc tế đến làm việc, mở nhà máy hay đầu tư tại Việt Nam, thay vì chỉ thâm dụng nhân công giá rẻ, hãy chuyển giao công nghệ, cùng nhau chia sẻ lợi ích.

Khẳng định của Tổng Bí thư cũng đặt ra yêu cầu cho chính các doanh nghiệp Việt Nam "Chúng ta phải có đủ năng lực và nội lực để hấp thụ tri thức, khoa học và công nghệ tiên tiến", ông Khoa nhấn mạnh.

Tổng Giám đốc Tập đoàn FPT khẳng định vị thế của Việt Nam hôm nay đã khác. Chúng ta có thể rút ngắn tiến trình hội nhập công nghệ toàn cầu bằng năng lực AI.

Nếu tiếp tục chạy theo các công nghệ cũ, chúng ta sẽ mãi không thể bắt kịp. Nhưng với AI, ông Khoa tin rằng, nhờ nguồn lực dữ liệu, cùng với lợi thế địa chính trị, nguồn nhân lực trẻ dồi dào, đam mê khoa học công nghệ, Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành trung tâm công nghệ hàng đầu của khu vực.