Đặc khu Phú Quý là đơn vị hành chính hải đảo tiền tiêu của tỉnh Lâm Đồng, nằm ở vị trí chiến lược quan trọng trên biển Đông, giữ vai trò đặc biệt trong phát triển kinh tế biển gắn với bảo đảm quốc phòng, an ninh và bảo vệ chủ quyền biển đảo quốc gia…

Cách đất liền khoảng 56 hải lý về phía Đông Nam, Phú Quý từng là một điểm đến xa xôi, phụ thuộc nhiều vào điều kiện thời tiết. Những năm gần đây, sự xuất hiện của các tàu cao tốc đã rút ngắn hành trình giữa đảo và đất liền xuống còn khoảng 2,5 giờ. Hiện có 5 tàu khách và 10 tàu hàng hóa hoạt động trên tuyến Phan Thiết - Phú Quý, cơ bản đáp ứng nhu cầu đi lại, vận chuyển hàng hóa của người dân và du khách.

Cùng với giao thông đường biển, hệ thống đường quanh đảo, cảng biển, điện, trường học, cơ sở y tế, nhà hàng và nơi lưu trú từng bước được đầu tư. Du lịch tăng trưởng nhanh, mang đến thêm việc làm và sinh kế cho người dân. Trong 8 tháng năm 2026, Phú Quý đón khoảng 156.449 lượt khách, trong đó có hơn 4.400 lượt khách quốc tế.

Mới đây, người dân Phú Quý bắt gặp đàn cá heo ước tính khoảng 1.000 con cách Hòn Tranh khoảng một hải lý. Cùng thời điểm đàn cá heo xuất hiện, người dân còn thấy 1 - 2 con cá voi xanh trên vùng biển này. Ngay sau đó, ổ rùa biển phát hiện trên đảo Phú Quý đã nở 57 rùa con, được trạm kiểm ngư canh giữ nghiêm ngặt và thả về lại tự nhiên ngày 12/10. 

Hướng đến mục tiêu trở thành điểm đến tiêu biểu về du lịch xanh, địa phương thường xuyên tổ chức các đợt ra quân làm sạch bãi biển, phát động phong trào chống rác thải nhựa và kêu gọi du khách hạn chế mang rác thải nhựa lên đảo. Không chỉ dừng ở hoạt động tuyên truyền, các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ du lịch cũng bắt đầu thay đổi cách phục vụ khách.

Theo ông Ngô Minh Phố, Chi hội trưởng Chi hội Du lịch Đặc khu Phú Quý, hiện có 12 doanh nghiệp, gồm cơ sở kinh doanh ăn uống trên biển, khu du lịch và tàu cao tốc đã ký cam kết không sử dụng hoặc hạn chế tối đa sản phẩm nhựa dùng một lần. Các sản phẩm như chai nước nhựa, ly nhựa, ống hút nhựa và túi nylon khó phân hủy từng bước được thay thế bằng bình thủy tinh, ly giấy, cốc sứ, túi giấy, túi vải cùng những vật dụng có thể tái sử dụng nhiều lần.

Ông Lê Hồng Lợi, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND Đặc khu Phú Quý, cho rằng với một hòn đảo nhỏ giữa biển khơi, mỗi túi nylon hay chai nhựa bị thải ra môi trường có thể tồn tại hàng chục năm. Chỉ cần mỗi người nhặt một mảnh rác, trồng thêm một cây xanh, Phú Quý sẽ xanh hơn mỗi ngày. Đây cũng là cách gìn giữ hòn đảo cho thế hệ sau và những du khách tìm đến tham quan.

Song song với xanh hóa là số hóa. Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lâm Đồng, các đơn vị chuyên môn đang phối hợp với UBND đặc khu Phú Quý triển khai hệ thống mã QR giới thiệu điểm đến phục vụ phát triển du lịch. Các điểm tham quan nổi bật như Đền thờ Công chúa Bàn Tranh, chùa Linh Sơn - núi Cao Cát, mộ Thầy Sài Nại, Bãi Nhỏ - Gành Hang, cột cờ Phú Quý... đã và đang được lắp đặt bảng mã QR.

Ngoài thông tin về các điểm tham quan, hệ thống mã QR còn cung cấp dữ liệu về cơ sở lưu trú, dịch vụ ăn uống, vui chơi giải trí trên đảo. Khi quét mã, du khách được kết nối đến website du lịch của tỉnh để tiếp cận thông tin, hình ảnh và video giới thiệu về Phú Quý. Theo kế hoạch, thời gian tới toàn bộ các điểm du lịch, di tích lịch sử - văn hóa và danh lam thắng cảnh trên địa bàn đặc khu Phú Quý sẽ được số hóa bằng mã QR.

Ngày 19/10 vừa qua, UBND Đặc khu Phú Quý đã tổ chức Hội nghị công bố quyết định phê duyệt đề án Phát triển du lịch xanh Đặc khu Phú Quý giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2045. Đề án hướng đến xây dựng du lịch thành ngành kinh tế phát triển bền vững, giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường, bảo tồn di sản văn hóa, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của người dân.

Các nhiệm vụ trọng tâm gồm phát triển sản phẩm thân thiện môi trường; sử dụng năng lượng sạch, đạt Net Zero và nâng cao nhận thức cho người dân địa phương và du khách. Theo mục tiêu đề ra, đến năm 2030, Phú Quý phấn đấu đón khoảng 1 triệu lượt khách, trong đó có 6.000 lượt khách quốc tế, duy trì tốc độ tăng trưởng du lịch từ 13 - 15%/năm.

Đề án đặt mục tiêu 100% khu, điểm du lịch, cơ sở lưu trú và cơ sở kinh doanh dịch vụ khác ven biển không sử dụng sản phẩm nhựa dùng một lần và túi ni lông khó phân hủy. Đến năm 2045, địa phương phấn đấu đón 9.000 lượt khách quốc tế, tổng thu từ khách du lịch đạt khoảng 2.825 tỷ đồng, đóng góp 17 - 18% GRDP địa phương.

Tại hội nghị, báo cáo viên đã tập huấn các nội dung trọng tâm về phát triển du lịch xanh, tập trung vào những tiêu chí cốt lõi, giải pháp áp dụng tại các cơ sở kinh doanh và định hướng xây dựng sản phẩm du lịch mang bản sắc địa phương. Theo đó, Phú Quý định hướng phát triển các sản phẩm du lịch như tour không rác thải, đi bộ ven biển, đạp xe, cắm trại dã ngoại và các hoạt động kinh tế đêm.

Địa phương cũng khuyến khích sử dụng xe điện, xe đạp, ứng dụng năng lượng tái tạo tại cơ sở lưu trú, đồng thời kiểm soát sức chứa sinh thái để hạn chế tác động đến môi trường. Trong năm 2026, 100% cơ sở du lịch được yêu cầu ký cam kết giảm rác thải nhựa, hạn chế đồ nhựa dùng một lần. Đến năm 2030, Phú Quý phấn đấu có 50 – 70% cơ sở lưu trú đạt tiêu chí xanh.

Về hạ tầng, đề án đề xuất nghiên cứu đầu tư sân bay lưỡng dụng, thu hút tàu khách cao tốc thân thiện với môi trường và sớm thành lập Khu bảo tồn biển Phú Quý nhằm bảo vệ rạn san hô, hệ sinh thái ven bờ. Phú Quý cũng định hướng kết nối tuyến du lịch “Đại ngàn – Ngàn hoa – Biển xanh”, liên kết Gia Nghĩa – Đà Lạt – Phan Thiết – Phú Quý, nhằm hình thành chuỗi trải nghiệm từ cao nguyên đến biển đảo, kéo dài thời gian lưu trú và tăng chi tiêu của du khách.

Phát biểu tại hội nghị, ông Lê Hồng Lợi đề nghị các cơ quan, đơn vị khẩn trương cụ thể hóa đề án thành những nhiệm vụ thiết thực, ưu tiên triển khai các nhiệm vụ trọng tâm trong những tháng còn lại của năm 2026. Đồng chí Lê Hồng Lợi nhấn mạnh, yêu cầu bảo vệ môi trường biển, đảo phải được thực hiện thường xuyên, liên tục; đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số và nhân rộng các mô hình du lịch xanh hiệu quả.