Xuất khẩu cá tra tăng mạnh nhưng người nuôi cá và doanh nghiệp đều...không vui

Kim ngạch xuất khẩu cá tra 6 tháng đầu năm 2021 tăng trưởng tới 18% so với cùng kỳ năm 2020. Thế nhưng, đây không phải là tín hiệu vui cho ngành cá tra, bởi hiện người nuôi cá và doanh nghiệp chế biến cá tra xuất khẩu đều đang phải chịu thua lỗ...

Nuôi trồng, chế biến cá tra đều đang bị lỗ.
Nuôi trồng, chế biến cá tra đều đang bị lỗ.

Theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, sau giai đoạn sụt giảm giá trị vào năm ngoái và quý 1/2021, xuất khẩu cá tra đã tăng trưởng mạnh liên tiếp trong những tháng gần đây.

Cụ thể, giá trị xuất khẩu cá tra tăng 39% trong tháng 5/2021, tiếp tục tăng 35% trong tháng 6/2021 so với cùng kỳ năm trước.  Lũy kế nửa đầu năm 2021, kim ngạch xuất khẩu cá tra đạt 788 triệu USD, tăng 18% so với cùng kỳ năm 2020.

VÌ ĐÂU XUẤT KHẨU CÁ TRA SANG EU SUY GIẢM?

Xuất khẩu cá tra đang tăng mạnh ở nhiều thị trường: Nga, Mexico, Brazin, Thái Lan,… Mỹ, Trung Quốc, EU vẫn là những thị trường chủ lực cho xuất khẩu cá tra. Trong khi xuất khẩu cá tra sang Mỹ tăng rất mạnh với mức tăng 55,3% và sang Trung Quốc tăng nhẹ 2,1% so với cùng kỳ năm trước, thì xuất khẩu cá tra sang thị trường EU vẫn chứng kiến sự sụt giảm.

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản (VASEP), việc xuất khẩu cá tra vào EU suy giảm là rất đáng quan ngại, trong bối cảnh khu vực này đã phục hồi các hoạt động kinh tế sau Covid-19. 

Tính đến cuối tháng 6/2021, có khoảng 60% dân số trên toàn Liên minh châu Âu (EU) (tức 220 triệu người) đã được tiêm ít nhất một liều vaccine ngừa COVID-19. Hoạt động sản xuất, kinh doanh của nhà nhập khẩu đang ổn định trở lại. Thế nhưng, trong tháng 6/2021, giá trị xuất khẩu cá tra sang EU chỉ đạt hơn 100 USD, giảm 21% so với năm 2020.

Lý giải về vấn đề này, VASEP cho hay, giá thu mua cá tra nguyên liệu tăng mạnh dẫn đến giá thành sản phẩm cá chế biến tăng. Thế nhưng khi các doanh nghiệp tăng giá cá tra xuất khẩu, thì đối tác ở EU hủy bỏ đơn hàng. Hiện các doanh nghiêp vẫn phải xuất khẩu cá tra sang thị trường EU với giá trung bình dao động xung quanh mức 2,35 USD/kg (tương đương so với cùng kỳ năm trước). Hiện ít nhất 25 doanh nghiệp xuất khẩu cá tra Việt Nam đã “thoái” lui khỏi thị trường EU.

Theo đánh giá của các doanh nghiệp cá tra, xuất khẩu sang thị trường EU hiện đang chịu lỗ nặng nhưng vẫn chấp nhận giá cá ổn định (không tăng cao) so với cùng kỳ năm ngoái là bởi cố duy trì đối tác và thị trường, chờ cho cơn “sóng gió” qua đi.

Từ đầu năm nay, chi phí đầu vào cho sản xuất, nuôi trồng, chế biến đã tăng mạnh. Giá nguyên liệu vật tư tăng 3-4 đợt, các mặt hàng thiết yếu phục vụ cho hoạt động của nhà máy cũng tăng từ 5-25%: găng tay, nhựa, bao bì, băng keo... giá thức ăn thủy sản cũng tăng từ 15-20%, chưa kể tiền lương người lao động, cước vận tải biển tăng từ 5-7 lần...

Khác với thị trường Mỹ chủ yếu tiêu dùng cá da trơn và thị trường Trung Quốc do đông dân nên đã quen với việc khi thực phẩm thiếu thì giá tăng; nhưng ở EU, cá tra phải cạnh tranh khốc liệt với rất nhiều loại sản phẩm cá thịt trắng.

Theo số liệu của nhà phân tích Ragnar Nystoyl của Kontali, dự kiến sản lượng cá thịt trắng nuôi và khai thác tự nhiên năm 2021 đạt 13 triệu tấn, tăng 3,7%, tức là tăng hơn 700.000 tấn so với năm 2020. Trong đó, sản lượng cá tra, cá rô phi và cá Alaska pollock đạt mức cao nhất trong nhóm cá thịt trắng.

EU đang là khu vực nhập khẩu sản phẩm cá thịt trắng lớn nhất thế giới. Các loại cá thịt trắng đều có giá bán khá rẻ, đó là lý do người tiêu dùng EU khó chấp nhận mua cá tra giá cao.

NGƯỜI NUÔI CÁ VÀ DOANH NGHIỆP CHẾ BIẾN CÙNG CHỊU LỖ

Theo Cục Chế biến và Phát triển thị trường nông sản, giá cá tra nguyên liệu bán tại ao đầm của người nuôi đã tăng mạnh từ tháng 5/2021 đến nay, hiện ở mức 21.500 – 22.000 đồng/kg, tăng 3.500 đ/kg so với cùng thời điểm này năm ngoái.

Mặc dù giá cá tra có tăng, nhưng người nuôi cá vẫn lỗ từ 1.000 - 2.000 đồng/kg. Trái ngược với việc cá thương phẩm xuất bán hiện cung không đủ cầu, thì giá cá giống lại đang giảm mạnh, do nhiều chủ đầm để trống ao, không muốn bắt con giống đưa vào nuôi. Đồng bằng sông Cửu Long là vùng thâm canh cá tra lớn nhất cả nước, bình quân chiếm khoảng 80% diện tích và sản lượng xuất khẩu.

Hiện tại, giá thức ăn cho cá tra đã tăng hơn 20% so với giữa năm ngoái, khiến chi phí giá thành nuôi cá tra bình quân từ 18.000-19.000 đồng/kg trước đây, hiện đã lên tới 22.500 -23.000 đồng/kg cá thu hoạch. Đây là lý do, tuy giá bán cá nguyên liệu tăng cao, nhưng người nuôi cá tra vẫn phải chịu thua lỗ.

Nuôi cá tra ở Đồng bằng sông Cửu Long có sự thâm canh rất cao, sản lượng thu hoạch bình quân đạt 300 tấn/ha. Vì vậy, từ nhiều năm nay, nông dân nuôi cá tra chỉ cần đạt lợi nhuận bình quân 1.000 đồng/kg cá xuất bán, thì mỗi ha ao đã cho lợi nhuận 300 triệu đồng.

Đó là lý do, chênh lệch giữa giá thành sản xuất và giá bán cá tra thương phẩm rất thấp. Khác với chăn nuôi lợn gà, hay nuôi các loài cá khác, chênh lệch giữa giá bán và giá thành cao hơn nhiều, có khi lên tới 10.000-15.000 đồng/kg.

Theo một số người nuôi cá tra, không chỉ vì giá mua cám cá tăng, mà còn vì suốt năm 2020 và quý đầu năm 2021, do ảnh hưởng của dịch bệnh Covid-19 nên thị trường xuất khẩu gặp khó. Nhiều hộ không bán được cá thương phẩm, nên đã nuôi hạn chế cho ăn, thời gian nuôi kéo dài, dẫn đến hệ số thức ăn tăng cao, hao hụt đầu con nhiều nên giá thành càng tăng cao hơn nữa.

Hiệu ứng domino từ việc tăng giá thức ăn đang phủ bóng đen lên ngành cá tra, khiến cá người nuôi cá, và doanh nghiệp chế biến cá tra xuất khẩu đang phải chịu thua lỗ nặng nề. Tất thảy đều phải đang “cầm cự” chờ qua cơn sóng gió. Vì vậy, con số tăng trưởng xuất khẩu 18% trong nửa đầu năm nay, không phải là tín hiệu vui cho ngành cá tra.

Đào tạo nhân lực công nghệ qua thực hành từ bậc phổ thông để làm chủ tự động hóa

Làn sóng ứng dụng trí tuệ nhân tạo và robot trong sản xuất đang đặt ra yêu cầu cấp thiết về nguồn nhân lực công nghệ cao. Để đáp ứng nhu cầu thực tiễn và hiện thực hóa các mục tiêu chuyển đổi số quốc gia, giáo dục cần chuyển dịch mạnh mẽ từ truyền thụ lý thuyết sang thực hành, hình thành tư duy công nghệ xuyên suốt cho người học ngay từ bậc phổ thông...

Nghệ An xây dựng hệ sinh thái giúp doanh nghiệp khai thác thực chất các FTA

Các hiệp định thương mại tự do (FTA) đã giúp hàng hóa Việt Nam tiếp cận những thị trường lớn với ưu đãi thuế quan đáng kể. Tuy nhiên, cơ hội chỉ thành lợi thế khi doanh nghiệp đạt chuẩn xuất xứ, kỹ thuật và truy xuất nguồn gốc. Với Nghệ An, vấn đề hiện nay không chỉ mở rộng xuất khẩu, mà còn phải giúp doanh nghiệp đủ năng lực khai thác những lợi ích thực chất từ các cam kết thương mại quốc tế…

Thương mại điện tử không khoảng cách: Khởi động ngày hội số đầu tiên của Việt Nam

Ngày Thương mại điện tử quốc gia (12/12) lần đầu được luật hóa, đánh dấu cột mốc lịch sử của ngành. Hưởng ứng sự kiện, Tuần lễ Thương mại điện tử Việt Nam 2026 với chủ đề “Thương mại điện tử không khoảng cách” chính thức khởi động nhằm thu hẹp chênh lệch số, kích cầu tiêu dùng cuối năm...

Báo cáo tình hình kinh tế - xã hội 10 tháng đầu năm 2026 ghi nhận nhiều con số kỷ lục. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu lần đầu tiên vượt mốc 1.000 tỷ USD, vốn FDI đăng ký đạt mức cao nhất kể từ năm 2009 đến nay (54,85 tỷ USD), vốn FDI thực hiện cũng đạt mức cao nhất trong 5 năm qua (24,08 tỷ USD). Cùng với sự phục hồi mạnh mẽ của sản xuất công nghiệp, bán lẻ và du lịch, nền kinh tế Việt Nam đang chứng tỏ đà tăng trưởng vững chắc…

Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XVI

Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XVI

Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XVI dự kiến kéo dài 28 ngày bắt đầu từ 17/10/2026. Kỳ họp với khối lượng công việc lớn, dự kiến xem xét, thông qua 43 luật, nghị quyết quy phạm pháp luật và quyết định...

Việt Nam: Khát vọng quốc gia biển mạnh

Việt Nam: Khát vọng quốc gia biển mạnh

Yêu cầu cốt lõi mà Nghị quyết 20 đặt ra là phải biến nước ta từ một quốc gia có biển thành một quốc gia biển mạnh, với kinh tế biển phát triển hiện đại, có năng lực cạnh tranh cao, đồng thời giữ vững...

VnEconomy Interactive

VnEconomy Interactive

Interactive là một sản phẩm báo chí mới của VnEconomy vừa được ra mắt bạn đọc từ đầu tháng 3/2023 đã gây ấn tượng mạnh với độc giả bởi sự mới lạ, độc đáo. Đây cũng là sản phẩm độc quyền chỉ có trên...

VnEconomy
VnEconomy