Triển khai Chương trình hành động của Ban Chấp hành Trung ương Đảng thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng và nhiệm vụ được Bộ Chính trị giao, Ban Chính sách, chiến lược Trung ương đang chủ trì, phối hợp với các Ban, Bộ, ngành trung ương và cơ quan liên quan xây dựng Đề án “Đổi mới mô hình phát triển đất nước dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số” trình Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV.

Hội thảo khoa học quốc gia với chủ đề “Đổi mới mô hình phát triển đất nước dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số” do Ban Chính sách, chiến lược Trung ương phối hợp cùng Học Viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Hội đồng Lý luận Trung ương, Thành ủy Hải Phòng, Tạp chí Cộng sản, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia sự thật, Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam và Tạp chí Kinh tế Việt Nam VnEconomy tổ chức vào sáng ngày 26/5 tại TP Hải Phòng nhằm góp phần cung cấp luận cứ phục vụ xây dựng Đề án.

Hội thảo có sự tham dự và đồng chủ trì của các đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị: Nguyễn Thanh Nghị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Chính sách, chiến lược Trung ương; Đoàn Minh Huấn, Giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh; Ủy viên Bộ Chính trị khóa XIII, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương Nguyễn Xuân Thắng; các đồng chí nguyên Ủy viên Bộ Chính trị; các đồng chí Ủy viên Trung ương Đảng cùng các đồng chí lãnh đạo Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia Sự thật, Lãnh đạo Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam.

Phát biểu tại hội thảo, đồng chí Nguyễn Thanh Nghị, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Chính sách, chiến lược Trung ương, khẳng định: "Đây là Hội thảo có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bối cảnh toàn Đảng, toàn dân, toàn quân đang ra sức thi đua triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, hướng tới mục tiêu đến năm 2045 Việt Nam trở thành nước phát triển, thu nhập cao, hoà bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội".

Đồng chí Nguyễn Thanh Nghị cũng nhấn mạnh, văn kiện Đại hội XIV của Đảng tiếp tục khẳng định yêu cầu đổi mới mô hình phát triển đất nước theo hướng hiện đại, xanh, số và dựa trên tri thức; lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chủ yếu để phát triển nhanh và bền vững đất nước. Đại hội nhấn mạnh yêu cầu phát triển mạnh kinh tế số, xã hội số, công dân số; xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia; hình thành các ngành công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp chiến lược và doanh nghiệp công nghệ Việt Nam có năng lực cạnh tranh toàn cầu; phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; đổi mới quản trị quốc gia theo hướng hiện đại, số hóa, minh bạch và hiệu quả.

Hội thảo khoa học còn có sự tham gia, đóng góp ý kiến của gần 300 đại biểu là đại diện các Ban, Bộ, ngành Trung ương, các Ủy ban của Quốc hội, Hội đồng lý luận Trung ương; các địa phương; các Viện Nghiên cứu; các chuyên gia, nhà khoa học; các tổ chức quốc tế tại Việt Nam.

Việt Nam, sau gần 40 năm đổi mới đã trở thành nền kinh tế có quy mô đứng trong nhóm dẫn đầu ASEAN, đời sống nhân dân được cải thiện, vị thế quốc tế được nâng cao. Tuy nhiên, mô hình phát triển hiện nay đang bộc lộ nhiều hạn chế, chất lượng thể chế chưa theo kịp yêu cầu phát triển khiến thể chế trở thành “điểm nghẽn” của “điểm nghẽn”; tăng trưởng dựa nhiều vào vốn đầu tư và lao động giá rẻ, năng suất lao động và năng lực đổi mới sáng tạo còn thấp, mức độ tự chủ công nghệ còn hạn chế.

Trong tiến trình phát triển của các quốc gia, mô hình phát triển giữ vai trò là khung khổ tổng thể định hướng cho cách thức tổ chức nền kinh tế - xã hội và chi phối toàn bộ hoạt động hoạch định, thực thi chính sách. Ở mỗi giai đoạn lịch sử, các quốc gia đều chủ động lựa chọn và điều chỉnh mô hình phát triển phù hợp với điều kiện nội tại và bối cảnh quốc tế, cụ thể hóa qua hệ thống chiến lược và kế hoạch phát triển quốc gia. Thực tiễn phát triển ở các quốc gia thành công cho thấy năng lực nhận diện đúng thời cơ, chủ động và kịp thời đổi mới mô hình phát triển đất nước trước những biến động lớn về công nghệ và trật tự kinh tế toàn cầu là yếu tố quyết định thành công của các quốc gia.

Đồng chí Nguyễn Xuân Thắng, Ủy viên Bộ Chính trị Khóa XIII, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương, nhận định: "Mô hình tăng trưởng, mô hình phát triển và mô hình chủ nghĩa xã hội Việt Nam là ba vòng tròn đồng tâm. Đổi mới mô hình phát triển Việt Nam vì thế không chỉ có đổi mới mô hình tăng trưởng kinh tế, mà là đổi mới tổng thể tư duy phát triển, phương thức lãnh đạo, quản trị quốc gia, tổ chức xã hội và cách huy động, phân bổ nguồn lực; là nền tảng để hướng tới hoàn thiện mô hình chủ nghĩa xã hội và định hình con đường đi lên chủ nghĩa xã hội của Việt Nam. Đổi mới mô hình phát triển là điều kiện để Việt Nam vượt qua tư duy cũ, giới hạn phát triển cũ, tạo động lực mới và nâng cao năng lực tự chủ chiến lược trong một thế giới biến động không ngừng và rất khó dự báo". 

Trong mô hình phát triển mới, con người vừa là mục tiêu, vừa là nguồn lực và động lực nội sinh của phát triển. Cần phát triển toàn diện, xây dựng con người Việt Nam mới xã hội chủ nghĩa trong thế kỷ XXI có lòng yêu nước, có ý thức công dân, tinh thần thượng tôn pháp luật; có tri thức, kỹ năng số, tư duy đổi mới sáng tạo và năng lực học tập suốt đời; có đạo đức, bản lĩnh văn hóa và khát vọng cống hiến. Con người Việt Nam mới, hiện đại không chỉ được thụ hưởng thành quả phát triển mà là chủ thể sáng tạo và thúc đẩy phát triển. 

Hội thảo khoa học quốc gia  tập trung thảo luận, đánh giá, làm rõ cơ sở lý luận và kinh nghiệm quốc tế về mô hình phát triển quốc gia; về đổi mới mô hình phát triển quốc gia dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Làm rõ thực trạng đổi mới mô hình phát triển của Việt Nam, các kết quả đạt được, tồn tại, hạn chế, nguyên nhân và bài học kinh nghiệm về đổi mới mô hình phát triển đất nước.

Kinh nghiệm của các địa phương tiêu biểu trong cả nước, trong đó có TP Hải Phòng về đổi mới mô hình phát triển; các mô hình mới, cách làm hay về các lĩnh vực phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, môi trường, bảo đảm quốc phòng, anh ninh, đối ngoại và hội nhập quốc tế. Phân tích bối cảnh quốc tế và trong nước; xu thế, dự báo chiến lược và định hướng tương lai Việt Nam đến năm 2045.

Đồng thời, hội thảo cũng tập trung xác lập những nội dung chủ yếu của mô hình phát triển đất nước giai đoạn 2026-2045; đề xuất những quan điểm, mục tiêu, lộ trình, nhiệm vụ và giải pháp đổi mới mô hình phát triển đất nước dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số để chuyển đổi thành công sang mô hình phát triển mới, góp phần hiện thực hóa mục tiêu đến năm 2045, Việt Nam trở thành nước phát triển, có thu nhập cao.

Nhiều ý kiến đóng tại hội thảo đã hướng đến vấn đề đổi mới mô hình phát triển quốc gia của Việt Nam trong kỷ nguyên mới là yêu cầu khách quan, cấp thiết và có ý nghĩa chiến lược lâu dài. Đây không chỉ là yêu cầu điều chỉnh mô hình tăng trưởng kinh tế, mà là quá trình tái cấu trúc tổng thể phương thức phát triển đất nước trên cả ba trụ cột: quản trị quốc gia và năng lực quyền lực quốc gia; phát triển kinh tế; phát triển xã hội và an sinh xã hội.