Dọn đường cho "dòng chảy" pháp luật kinh doanh: Vẫn mang tính hình thức “làm cho có”
Vũ Khuê - Đức Long
29/03/2022, 17:21
Những đề xuất cắt giảm chi phí tuân thủ, doanh nghiệp vẫn nhìn thấy tính hình thức, “làm cho có”… rất nhiều quy định gây khó cho doanh nghiệp chưa được xử lý. Thậm chí, có quan ngại xuất hiện xu thế một số bộ ngành thắt chặt quản lý hơn nữa ở một số ngành, lĩnh vực trong hoạt động soạn chính sách...
Phát biểu tại hội thảo “Công bố báo cáo dòng chảy pháp luật kinh doanh 2021” do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức ngày 29/3, ông Phạm Tấn Công, Chủ tịch VCCI, nhấn mạnh hoạt động xây dựng pháp luật kinh doanh năm 2021 vẫn đi theo hai “dòng chảy” chính tương tự năm 2020 nhưng có phần mạnh mẽ hơn.
CẢI THIỆN MÔI TRƯỜNG KINH DOANH VẪN CÒN NHIỀU THÁCH THỨC
Đó là “dòng chảy” chính sách hỗ trợ, phục hồi sản xuất, kinh doanh cho cộng đồng doanh nghiệp và “dòng chảy” chính sách cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh.
Trong đó, "dòng chảy” chính sách hỗ trợ, phục hồi sản xuất kinh doanh rất mạnh mẽ, nhanh chóng và kịp thời. Lãnh đạo VCCI cho rằng, năm 2021, đợt bùng phát dịch lần thứ 4 đã gây thiệt hại nặng nề cho toàn bộ nền kinh tế nước ta.
Các giải pháp hỗ trợ cho doanh nghiệp, tháo gỡ những “điểm nghẽn” mở đường cho doanh nghiệp phục hồi kinh doanh là một trong những chính sách nổi bật, đậm nét.
Đơn cử như chính sách hỗ trợ về tài chính cho các đối tượng chịu ảnh hưởng như: tiếp tục giảm phí, lệ phí khi doanh nghiệp thực hiện các thủ tục hành chính; miễn giảm thuế thu nhập doanh nghiệp, thu nhập cá nhân, thuế giá trị gia tăng, miễn giảm nghĩa vụ tài chính trong một số ngành thiệt hại nặng nề như du lịch, hàng không…
Với “dòng chảy” chính sách cải thiện môi trường kinh doanh, Chủ tịch VCCI đánh giá, “dòng chảy” này vẫn đang được thúc đẩy nhưng vẫn còn nhiều thách thức về tính hiệu quả.
Theo Chủ tịch VCCI, những năm gần đây, Nhà nước luôn chú trọng hoạt động cải cách thể chế. Nhiều đợt rà soát, cắt giảm điều kiện kinh doanh, thủ tục hành chính đã được tiến hành.
Tuy nhiên, bên cạnh những nỗ lực của cơ quan nhà nước trong hoạt động cải thiện môi trường kinh doanh, doanh nghiệp vẫn còn khá nhiều băn khoăn về tính thực chất của những hoạt động rà soát, cắt giảm chi phí tuân thủ.
Bởi trong những đề xuất cắt giảm, doanh nghiệp vẫn nhìn thấy tính hình thức, “làm cho có”… rất nhiều quy định gây khó cho doanh nghiệp chưa được xử lý. Thậm chí, có quan ngại xuất hiện xu thế một số bộ ngành thắt chặt quản lý hơn nữa ở một số ngành, lĩnh vực trong hoạt động soạn chính sách.
“Chúng tôi nhìn thấy xu hướng thắt chặt quản lý ở một số ngành, lĩnh vực. Điểm đáng lưu ý, ở một số ngành, nghề trước đây được đánh giá cao về cải cách điều kiện kinh doanh, hiện nay đề xuất áp dụng lại các điều kiện kinh doanh trước đã xóa bỏ. Hoặc một số chính sách chúng tôi nhận thấy vẫn tạo ra gánh nặng về chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp”, ông Công nhấn mạnh.
Điều này cho thấy nghịch lý, trong khi Chính phủ đang có nhiều đợt tổng rà soát cắt giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp thì những chính sách soạn thảo mới lại đang tạo ra những rào cản, gánh nặng mới cho doanh nghiệp.
Ông Phạm Tấn Công, Chủ tịch VCCI
“Câu hỏi về tính đồng bộ trong hoạt động cải cách thể chế cũng như tính hiệu quả trong giám sát các chính sách về kinh doanh đã được đặt ra. Đây sẽ trở thành thách thức cho hoạt động xây dựng chính sách cải thiện môi trường kinh doanh”, Chủ tịch VCCI nhấn mạnh một lần nữa.
CÒN TÌNH TRẠNG LẠM DỤNG BAN HÀNH THÔNG TƯ
Ngoài ra, theo ông Đậu Anh Tuấn, Trưởng ban Pháp chế (VCCI), chất lượng của thông tư, công văn vẫn còn nhiều điểm quan ngại. Đây là hai loại văn bản liên quan sát sườn đến hoạt động đầu tư, kinh doanh của doanh nghiệp.
Những chính sách cởi mở, cải cách ở văn bản cấp luật, nghị định, quyết định của Thủ tướng sẽ khó trở thành hiện thực, nếu quy định tại thông tư, hướng dẫn thực tiễn ở công văn không truyền tải được tinh thần tiến bộ trên.
Chẳng hạn, có nhiều thông tư vẫn ban hành điều kiện kinh doanh – điều bị cấm theo Luật Đầu tư 2014, 2020; các quy định tại thông tư chưa minh bạch, chưa hợp lý, còn chồng chéo, mâu thuẫn, hay các công văn ban hành quy phạm pháp luật, nội dung hướng dẫn tại công văn chưa phù hợp…
Nhắc lại thời điểm năm 2016, ông Tuấn chia sẻ, mặc dù Luật đã quy định rất rõ nhưng tình trạng thông tư ban hành điều kiện kinh doanh khá nhiều, đặc biệt trước ngày 1/7/2016 – thời điểm Luật đầu tư 2014 tuyên bố các điều kiện kinh doanh ban hành không đúng thẩm quyền sẽ không còn hiệu lực. Ngày 1/7/2016 có đến hơn 50 nghị định về điều kiện kinh doanh được ban hành và phát sinh hiệu lực.
Từ 1/7/2016 đến nay hiện tượng thông tư ban hành điều kiện kinh doanh không còn nhiều như trước, các bộ đã ý thức hơn về thẩm quyền ban hành điều kiện kinh doanh. Tuy vậy, ông Tuấn cho rằng, nếu rà soát hệ thống pháp luật kinh doanh, không khó để tìm ra các thông tư vẫn còn quy định về điều kiện kinh doanh.
Thậm chí có những thông tư ban hành từ trước năm 2016 quy định về điều kiện kinh doanh vẫn đang được áp dụng trên thực tế. Ví dụ điều 12 Thông tư 35/2014/TT-BTNMT quy định việc điều tra, đánh giá đất đai quy định điều kiện của doanh nghiệp thực hiện điều tra, đánh giá đất đai, điều kiện cá nhân thực hiện điều tra… Đây là điều kiện kinh doanh khá rõ ràng nhưng không được nâng cấp lên thành nghị định trong đợt rà soát.
“Tất cả những vẫn đề này sẽ là cản trở, gây khó khăn rất lớn cho doanh nghiệp khi triển khai thực hiện các hoạt động đầu tư kinh doanh”, ông Tuấn nói.
Mặt khác, ông Tuấn đặt câu hỏi, có còn tình trạng lạm dụng ban hành thông tư? Nhiều trường hợp không nhất thiết cần thông tư nhưng các cơ quan nhà nước vẫn ban hành. Khi rà soát văn bản, VCCI nhận thấy dường như đang có tình trạng lạm dụng ban hành thông tư.
Đơn cử như về trình tự, thủ tục cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ thẩm định giá, Luật giá 2012 uỷ quyền cho chính phủ quy định về trình tự, thủ tục cấp Giấy chứng nhận… Tuy nhiên, Thông tư số 38/2014/TT-BTC, Thông tư 60/2021/TT-BTC đã quy định chi tiết về tài liệu trong hồ sơ cấp Giấy chứng nhận, thủ tục cấp… Trong khi những nội dung quy định tại Thông tư số 38, số 60 đều có thể quy định chi tiết ở Nghị định, không cần thiết phải quy định tiếp ở cấp Thông tư…
Hàng trăm ngàn doanh nghiệp, hộ kinh doanh sắp được gia hạn hơn 125.000 tỷ thuế, tiền thuê đất trong năm 2022
11:44, 26/03/2022
Luật Kinh doanh bất động sản: Chính thức bỏ yêu cầu vốn pháp định 20 tỷ đồng
14:49, 01/03/2022
Dòng chảy pháp luật kinh doanh: Sau vỗ tay lại "thở dài"
Đảng và Nhà nước luôn quan tâm đến bà con cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài
Thủ tướng Phạm Minh Chí khẳng định Đảng, Nhà nước luôn quan tâm đến bà con cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài, luôn nỗ lực lắng nghe tâm tư, nguyện vọng, giải quyết mọi khó khăn, vướng mắc, tạo thuận lợi cho cuộc sống của bà con cộng đồng…
Thủ tướng Phạm Minh Chính hội kiến Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc
Tại cuộc hội kiến với Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính khẳng định, Việt Nam trước sau như một luôn coi phát triển quan hệ với Trung Quốc là yêu cầu khách quan, lựa chọn chiến lược, tự nhiên và ưu tiên hàng đầu trong chính sách đối ngoại; sẵn sàng cùng Trung Quốc tiếp tục triển khai hiệu quả nhận thức chung giữa hai Tổng Bí thư...
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn hội đàm với Ủy viên trưởng Nhân đại toàn quốc Trung Quốc Triệu Lạc Tế
Gặp Ủy viên Thường vụ Bộ Chính trị, Ủy viên trưởng Nhân đại toàn quốc Trung Quốc Triệu Lạc Tế, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị hai bên thúc đẩy hợp tác nghị viện trở thành trụ cột quan trọng của quan hệ song phương, xứng đáng với tầm mức tin cậy mới giữa hai nước...
Thủ tướng Nepal muốn tham khảo kinh nghiệm Việt Nam trong phát triển đất nước
Tại cuộc gặp, Thủ tướng Nepal bày tỏ ấn tượng trước tốc độ phát triển mạnh mẽ và bứt phá của Việt Nam từ sau giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, mong muốn tham khảo kinh nghiệm của Việt Nam trong xây dựng và phát triển đất nước...
Tổng Bí thư: Phát huy vai trò thúc đẩy gắn kết thông qua hợp tác giữa cơ quan lập pháp Việt - Trung
Trong cuộc gặp với Ủy viên Thường vụ Bộ Chính trị Trung Quốc Trương Lạc Tế, Tổng Bí thư Tô Lâm đề nghị hai đảng, hai nước tiếp tục củng cố tin cậy chính trị và phối hợp chiến lược, xây dựng quan hệ chính trị tin cậy, chân thành giữa Ban lãnh đạo cao nhất hai đảng, hai nước...
Sáu giải pháp phát triển nhanh và bền vững ngành năng lượng
Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để phát triển năng lượng xanh, sạch nhằm đảm bảo an ninh năng lượng và phát triển bền vững. Ông Nguyễn Ngọc Trung chia sẻ với Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy về sáu giải pháp để phát triển nhanh và bền vững ngành năng lượng nói chung và các nguồn năng lượng tái tạo, năng lượng mới nói riêng…
Nhân lực là “chìa khóa” phát triển điện hạt nhân thành công và hiệu quả
Trao đổi với Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy, TS. Trần Chí Thành, Viện trưởng Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam, nhấn mạnh vấn đề quan trọng nhất khi phát triển điện hạt nhân ở Việt Nam là nguồn nhân lực, xây dựng năng lực, đào tạo nhân lực giỏi để tham gia vào triển khai, vận hành dự án...
Phát triển năng lượng tái tạo, xanh, sạch: Nền tảng cho tăng trưởng kinh tế trong dài hạn
Quốc hội đã chốt chỉ tiêu tăng trưởng kinh tế 8% cho năm 2025 và tăng trưởng hai chữ số cho giai đoạn 2026 – 2030. Để đạt được mục tiêu này, một trong những nguồn lực có tính nền tảng và huyết mạch chính là điện năng và các nguồn năng lượng xanh, sạch…
Nhà đầu tư điện gió ngoài khơi tại Việt Nam vẫn đang ‘mò mẫm trong bóng tối’
Trả lời VnEconomy bên lề Diễn đàn năng lượng xanh Việt Nam 2025, đại diện doanh nghiệp đầu tư năng lượng tái tạo nhận định rằng Chính phủ cần nhanh chóng ban hành các thủ tục và quy trình pháp lý nếu muốn nhà đầu tư nước ngoài rót vốn vào các dự án điện gió ngoài khơi của Việt Nam...
Tìm lộ trình hợp lý nhất cho năng lượng xanh tại Việt Nam
Chiều 31/3, tại Hà Nội, Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam, Hiệp hội Năng lượng sạch Việt Nam chủ trì, phối hợp với Tạp chí Kinh tế Việt Nam tổ chức Diễn đàn Năng lượng Việt Nam 2025 với chủ đề: “Năng lượng xanh, sạch kiến tạo kỷ nguyên kinh tế mới - Giải pháp thúc đẩy phát triển nhanh các nguồn năng lượng mới”...
Thuế đối ứng của Mỹ có ảnh hướng thế nào đến chứng khoán?
Chính sách thuế quan mới của Mỹ, đặc biệt với mức thuế đối ứng 20% áp dụng từ ngày 7/8/2025 (giảm từ 46% sau đàm phán),
có tác động đáng kể đến kinh tế Việt Nam do sự phụ thuộc lớn vào xuất khẩu sang Mỹ (chiếm ~30% kim ngạch xuất khẩu).
Dưới đây là phân tích ngắn gọn về các ảnh hưởng chính: