Đây là mô hình tích hợp, kết nối việc phân loại chất thải sinh hoạt tại hộ gia đình với thu gom, tái chế và vận chuyển phần chất thải không thể tái chế đến nhà máy xi măng để đồng xử lý. Nhà máy xi măng có thể tiếp nhận, sử dụng phần chất thải không thể tái chế làm nguồn nguyên liệu, nhiên liệu thay thế, qua đó giảm lượng rác phải chôn lấp và góp phần hạn chế phát thải khí nhà kính...

UBND tỉnh Quảng Ninh vừa phối hợp với UNDP Việt Nam, Đại sứ quán Na Uy tại Việt Nam công bố Dự án "Thúc đẩy kinh tế tuần hoàn trong quản lý tổng hợp chất thải rắn sinh hoạt thông qua thí điểm đồng xử lý trong lò nung xi măng tại thành phố Quảng Ninh".

Trước đó, dự án này được UBND tỉnh Quảng Ninh phê duyệt tháng 6/2026, tập trung triển khai phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn tại các phường Uông Bí, Yên Tử và Hiệp Hòa; nghiên cứu, xây dựng mô hình trạm phân loại gắn với đồng xử lý phần chất thải không thể tái chế trong lò nung xi măng; hỗ trợ xây dựng Kế hoạch quản lý chất thải rắn sinh hoạt thành phố Quảng Ninh giai đoạn 2026- 2030.

Ba nhóm nội dung có mối liên hệ chặt chẽ, từ nâng cao nhận thức, thúc đẩy thay đổi hành vi của cộng đồng đến nghiên cứu giải pháp xử lý phù hợp và hoàn thiện định hướng quản lý chất thải trong dài hạn. Qua đó, dự án hướng tới nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên, giảm lượng chất thải phải xử lý theo phương thức truyền thống, đồng thời tạo cơ sở thực tiễn cho việc nghiên cứu, áp dụng các mô hình quản lý chất thải tiên tiến tại địa phương.

Thống kê cho thấy lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh tại Quảng Ninh năm 2024 ước tính khoảng 1.100 tấn/ngày, tạo áp lực lên hệ thống thu gom và xử lý. Một số khu xử lý sắp hết công suất, trong khi địa hình trải dài và đa dạng của thành phố khiến công tác quản lý chất thải gặp thêm nhiều khó khăn. Phần lớn chất thải vẫn được đưa đi chôn lấp, còn các vật liệu có giá trị chưa được thu hồi và tái chế hiệu quả.

Ông Stein Iversen, Đại sứ Na Uy tại Việt Nam và Lào, cho biết "đồng xử lý là một trong những sáng kiến trọng điểm được Na Uy thúc đẩy, đồng thời rất phù hợp với các ưu tiên trong khuôn khổ Quan hệ Đối tác Chiến lược Xanh giữa Na Uy và Việt Nam được thiết lập vào tháng 4/2026".

Quảng Ninh có điều kiện để triển khai mô hình khi sở hữu bốn nhà máy xi măng với tổng công suất sản xuất khoảng 7,7 triệu tấn/năm. Đây là cơ sở công nghiệp có thể tiếp nhận, sử dụng phần chất thải không thể tái chế làm nguồn nguyên liệu, nhiên liệu thay thế, qua đó giảm lượng rác phải chôn lấp và góp phần hạn chế phát thải khí nhà kính.

Công ty Xi măng Lam Thạch đã có nhiều năm hợp tác với Na Uy, UNDP và Viện nghiên cứu SINTEF. Việc xây dựng cơ sở thu hồi vật liệu phục vụ đồng xử lý tiếp tục kế thừa những kết quả hợp tác này. 

Được biết dự án kế thừa kinh nghiệm từ các mô hình quản lý chất thải mà UNDP đã hỗ trợ triển khai tại các địa phương khác ở Việt Nam. Tại Gia Lai, mô hình Cơ sở thu hồi vật liệu (MRF), nơi rác thải được phân loại và các vật liệu có khả năng tái chế được thu hồi, đã thu gom và tái chế khoảng 400 tấn rác thải nhựa kể từ tháng 10/2024.

Tại khu vực Quy Nhơn, 13.000 hộ gia đình đã tham gia chương trình phân loại rác tại nguồn. Tại Hưng Yên, một hoạt động thí điểm đã đồng xử lý 111 tấn chất thải nhựa không thể tái chế.

Theo bà Ramla Khalidi, Trưởng đại diện UNDP tại Việt Nam, chỉ riêng công nghệ không thể giải quyết được thách thức về chất thải. Điểm khởi đầu là giảm thiểu chất thải, phân loại đúng cách và thu hồi tối đa vật liệu để tái sử dụng và tái chế.

Đại diện UNDP cho rằng đối với những loại chất thải không thể tái chế, các giải pháp như đồng xử lý có thể đóng vai trò bổ trợ. Điều quan trọng là xây dựng một hệ thống quản lý tổng hợp có thể vận hành hiệu quả trong thực tế, đáp ứng nhu cầu của cộng đồng, chính quyền địa phương và doanh nghiệp, đồng thời tuân thủ các tiêu chuẩn phù hợp về môi trường và kỹ thuật.

Bà Ramla Khalidi nhấn mạnh "Chất thải cũng có thể trở thành tài nguyên. Đối với UNDP, đây chính là một trong những nội dung cốt lõi của kinh tế tuần hoàn".