Việc triển khai dồn dập nhiều tuyến cao tốc tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long khiến tình trạng khan hiếm cát sông trở nên nghiêm trọng, gây ảnh hưởng tiến độ thi công. Bên cạnh đó, việc khai thác cát quá mức trên sông Tiền, sông Hậu lại gây thêm mối lo sạt lở và sụt lún khu vực này...

Đại biểu Trần Thị Hoa Ry, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Bạc Liêu phản ánh hiện nay, ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long, các doanh nghiệp xây dựng, cũng như việc thi công tuyến cao tốc Cần Thơ - Cà Mau đang gặp nhiều khó khăn là do thiếu cát xây lắp. Chính vì khan hiếm nguồn cát, nhiều dự án xây dựng khó đạt tiến độ, trong đó, có dự án quan trọng như tuyến cao tốc Cần Thơ - Cà Mau.

Mặt khác, "theo ý kiến của các nhà khoa học, hiện nay nếu tiếp tục khai thác cát trên sông Tiền, sông Hậu sẽ làm trầm trọng sạt lở và sụt lún ở Đồng bằng Sông Cửu Long", bà Ry nêu rõ. Với thực trạng nêu trên, đại biểu Quốc hội tỉnh Bạc Liêu bày tỏ lo lắng liệu dự án cao tốc Cần Thơ - Cà Mau hoàn thành đúng tiến độ đưa vào sử dụng năm 2026 không?

NỖ LỰC ĐẢM BẢO NGUỒN CUNG VẬT LIỆU

Trước thực trạng trên, đại biểu Quốc hội tỉnh Bạc Liêu đề nghị Bộ trưởng đưa ra giải pháp để giải quyết vấn đề này, vừa đảm bảo vật liệu xây dựng cho đồng bằng, vừa đảm bảo việc bảo vệ môi trường cho vùng Đồng bằng Sông Cửu Long.

Phản hồi đại biểu Quốc hội tỉnh Bạc Liêu, Bộ Giao thông vận tải cho biết về nguồn vật liệu cát đắp nền đường cho các dự cao tốc trong khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, theo báo cáo của tư vấn và số liệu quy hoạch mỏ cát từ các địa phương, tổng trữ lượng các mỏ (cát sông) trong quy hoạch khoảng 215,58 triệu m3.

Trong đó, tỉnh An Giang khoảng 54,54 triệu m3/13 mỏ; tỉnh Đồng Tháp khoảng 33,57 triệu m3/10 mỏ; tỉnh Vĩnh Long khoảng 42,3 triệu m3/10 mỏ; tỉnh Sóc Trăng khoảng 85 triệu m3.

Theo tính toán của Bộ Giao thông vận tải, nhu cầu vật liệu cát đắp nền cho dự án cao tốc Cần Thơ - Cà Mau là 18,07 triệu m3 và tổng nhu cầu cho các dự án đường cao tốc khu vực Đồng bằng sông Cửu Long triển khai trong giai đoạn 2021 - 2025 khoảng 53,69 triệu m3, tương ứng khoảng 35% trữ lượng các mỏ quy hoạch.

Để bảo đảm đủ nguồn vật liệu cát đắp cho dự án cao tốc Cần Thơ - Cà Mau, Thủ tướng Chính phủ, Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà trực tiếp kiểm tra, làm việc và chỉ đạo các tỉnh ưu tiên bố trí đủ nguồn vật liệu, cũng như giao Bộ Tài nguyên và Môi trường rà soát, điều tiết phù hợp tiến độ thi công các dự án.

Cụ thể, giao chỉ tiêu cho các tỉnh An Giang (7,0 triệu m3), Đồng Tháp (7,0 triệu m3), Vĩnh Long (5,0 triệu m3) ưu tiên bố trí ngay nguồn cát đắp cho dự án.

Đến thời điểm hiện nay, các tỉnh cơ bản bố trí đủ nguồn từ các mỏ đang khai thác và các mỏ chưa khai thác nhưng quy hoạch; đồng thời, đang triển khai các thủ tục đánh giá tác động môi trường để cấp phép khai thác phục vụ dự án. 

"Việc khai thác vật liệu cát tại các mỏ đều được đánh giá tác động môi trường kết hợp với việc thiết lập hệ thống và thực hiện quan trắc, giám sát tác động xói lở lòng, bờ sông theo quy định để đảm bảo các yêu cầu về an toàn, bảo vệ môi trường trong khai thác, không làm thay đổi dòng chảy, không gây sạt lở lòng, bờ, bãi sông", Bộ Giao thông vận tải khẳng định.

SẮP CÓ KẾT QUẢ THÍ ĐIỂM DÙNG CÁT BIỂN

Về lâu dài, để chủ động nguồn vật liệu thay thế cát sông, Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo Bộ Tài nguyên và Môi trường triển khai dự án “Đánh giá tài nguyên khoáng sản phục vụ khai thác cát biển, đáp ứng nhu cầu san lấp các dự án đường cao tốc và hạ tầng giao thông, đô thị vùng đồng bằng sông Cửu Long”.

Mặt khác, Bộ Giao thông vận tải chủ động triển khai thi công thử nghiệm cát biển sử dụng đắp nền đường cho các dự án hạ tầng giao thông khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, thí điểm trên phạm vi đoạn tuyến hoàn trả ĐT978 thuộc dự án Hậu Giang - Cà Mau. Đến nay hoàn thành và đưa vào khai thác sử dụng và tiến hành quan trắc.

Với trữ lượng cát biển tại khu vực đồng bằng sông Cửu Long, nếu việc thí điểm và đánh giá đáp ứng yêu cầu, đây sẽ là nguồn vật liệu rất lớn cho khu vực. 

Về tiến độ các dự án cao tốc thành phần đoạn Cần Thơ - Hậu Giang và Hậu Giang - Cà Mau, Bộ Giao thông vận tải cho biết với sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, sự phối hợp, của Bộ Tài nguyên và Môi trường và các địa phương, đến nay, nguồn vật liệu cát đắp bố trí cho dự án được 1,471 triệu m3 và sẽ tiếp tục cung cấp cát từ các mỏ đang khai thác thêm 2,7 triệu m3 (An Giang 2,2 triệu m3, Đồng Tháp 0,5 triệu m3).

Đến tháng 10/2023, khi tỉnh Vĩnh Long và Đồng Tháp hoàn thành các thủ tục cấp mỏ mới sẽ đảm bảo nhu cầu 9,1 triệu m3 trong năm 2023 cho dự án.

Với khối lượng còn lại, Bộ Giao thông vận tải sẽ tiếp tục phối hợp, làm việc với địa phương để đảm bảo nguồn cung vật liệu theo kế hoạch triển khai.

Như vậy, "tiến độ hoàn thành của dự án sẽ đảm bảo theo đúng kế hoạch đề ra", Bộ Giao thông vận tải khẳng định.