Theo thống kê, nhịp hồi phục sau tháng 11 thường kéo dài hơn so với nhịp hồi phục trong tháng 8, với VN-Index tăng bình quân khoảng 19,0% từ đáy tháng 11 đến vùng đỉnh trong quý I năm tiếp theo, tính trên bốn năm gần nhất.

Tháng 10/2026 khép lại với nhịp điều chỉnh tiếp diễn trong bối cảnh thị trường vẫn còn lo ngại về mặt bằng lãi suất trong nước và toàn cầu. VN-Index đóng cửa ở mức 1.741,6 điểm, giảm 27 điểm (-1,5%) và thấp hơn 9,7% so với đỉnh năm thiết lập vào giữa tháng 5.

Mức giảm của VN-Index vẫn thấp hơn so với Indonesia (-16,7%), Singapore (-5,3%), Thái Lan (-2,6%), Malaysia (-2,2%), Hàn Quốc (-16,2%) và chỉ số MSCI Emerging Markets (-6,6%).

Tuy nhiên, mức giảm 1,5% của VN-Index chưa phản ánh đầy đủ bức tranh chung của thị trường, khi VN30 và VNMidcap lần lượt giảm 2,7% và 1,8%. Sàn HoSE ghi nhận 237 mã giảm giá, so với 159 mã tăng giá. Chỉ số chung được nâng đỡ đáng kể bởi nhóm Vingroup. Nếu loại trừ VIC, VHM, VRE và VPL, VN-Index sẽ giảm mạnh hơn, ở mức 2,6%.

Tính từ đầu năm, VN-Index giảm 2,4%, trong khi chỉ số loại trừ nhóm Vingroup giảm tới 8,9%.

Phần lớn các ngành ghi nhận diễn biến kém tích cực. Nguyên vật liệu (+3%) và Bất động sản (+1,9%) là hai nhóm dẫn đầu đà tăng trong tháng 10. Hàng tiêu dùng không thiết yếu dù giảm 0,1% vẫn diễn biến tốt hơn thị trường chung. Ở chiều ngược lại, Công nghệ thông tin giảm mạnh nhất (-15,9%), tiếp theo là Năng lượng (-8%), Tài chính (-3,5%), Tiện ích (-3,1%) và Công nghiệp (-1,8%). Hàng tiêu dùng thiết yếu giảm 1,6%, tương đương mức giảm của thị trường chung.

Nhận định về triển vọng thị trường chứng khoán tháng 11, SSI Research cho rằng dư nợ cho vay ký quỹ vẫn ở mức cao kỷ lục, dù đòn bẩy của nhà đầu tư cá nhân dường như đã hạ nhiệt. Số dư tiền của nhà đầu tư cá nhân tại các công ty chứng khoán vào cuối tháng 9 giảm 15% so với quý trước và hơn 40% so với cùng kỳ năm trước.

Trong khi đó, dư nợ cho vay ký quỹ toàn ngành tăng khoảng 2–3% so với quý trước trong quý III, dẫn dắt bởi các công ty chứng khoán thuộc ngân hàng. Dư nợ tại các công ty chứng khoán tập trung vào khách hàng cá nhân giảm, cho thấy hoạt động cho vay ký quỹ đang dịch chuyển sang nhóm nhà đầu tư lớn và chủ doanh nghiệp.

SSI Research duy trì quan điểm tăng trưởng lợi nhuận có thể chậm lại trong quý IV/2026. Nguyên nhân là nền so sánh cao khi lợi nhuận sau thuế thuộc về cổ đông công ty mẹ trên sàn HoSE tăng 43,7% so với cùng kỳ năm trước trong quý IV/2025, so với mức tăng 23,4% trong quý III/2025.

Tăng trưởng của các ngành liên quan đến hàng hóa và bán lẻ cũng có thể chậm lại do nền so sánh cao. Bên cạnh đó, một số doanh nghiệp đã vượt kế hoạch lợi nhuận cả năm sau 9 tháng đầu năm 2026 có thể gia tăng trích lập chi phí trong quý IV/2026.

Tuy nhiên, nhịp điều chỉnh đã giúp định giá trở nên hấp dẫn hơn và phản ánh một phần triển vọng tăng trưởng lợi nhuận chậm lại. Thị trường hiện giao dịch ở mức hệ số giá trên lợi nhuận dự phóng năm 2026 là 11,7 lần, hoặc 9,0 lần nếu loại trừ nhóm Vingroup, gần vùng định giá thấp trong các sự kiện thiên nga đen trước đây.

Định giá còn hấp dẫn hơn khi xét theo lợi nhuận dự phóng năm 2027, lần lượt ở mức 10,7 lần và 8,1 lần. Điều này cho thấy mặt bằng giá hiện tại có thể đã phản ánh một phần kỳ vọng lợi nhuận chậm lại trong các quý tới.

Thị trường có nhiều khả năng hình thành đáy ngắn hạn trong tháng 11. Trong bốn năm gần nhất có kỳ nghỉ lễ Quốc khánh 2/9 kéo dài bốn ngày, thị trường thường tăng trong tháng 8, giảm trong giai đoạn tháng 9–10 và tạo đáy vào tháng 11. Dù diễn biến này không chắc chắn lặp lại, thị trường năm nay cũng đã đi theo mô hình tương tự với nhịp hồi phục trong tháng 8 trước khi điều chỉnh từ tháng 9 đến tháng 10.

Theo thống kê, nhịp hồi phục sau tháng 11 thường kéo dài hơn so với nhịp hồi phục trong tháng 8, với VN-Index tăng bình quân khoảng 19,0% từ đáy tháng 11 đến vùng đỉnh trong quý I năm tiếp theo, tính trên bốn năm gần nhất. 

Một số yếu tố có thể hỗ trợ thanh khoản vào cuối năm. Lãi suất có thể đã đạt đỉnh trong ngắn hạn. Lãi suất huy động đã giảm 50–70 điểm cơ bản tại các ngân hàng thương mại. Việc miễn thuế bảo vệ môi trường đối với xăng, giảm 2% giá bán lẻ điện bình quân trong giai đoạn từ ngày 1/11 đến quý I/2027 và giá dầu thế giới giảm hơn 15% trong hai tuần qua sẽ giúp giảm áp lực lạm phát trong ngắn hạn.

Ngoài ra, đồng Việt Nam tăng giá hơn 2% so với USD từ đầu năm giúp Ngân hàng Nhà nước có thêm dư địa hỗ trợ thanh khoản vào cuối năm.

Xu hướng luân chuyển dòng tiền toàn cầu cũng có thể tạo yếu tố hỗ trợ. Dù còn sớm để khẳng định, áp lực chốt lời tại các thị trường thế giới, vốn có lợi thế trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo và bán dẫn, có thể kích hoạt dòng tiền luân chuyển sang các ngành truyền thống. Diễn biến này có thể giúp giảm áp lực bán tại thị trường Việt Nam và hỗ trợ độ rộng thị trường trở nên cân bằng hơn.

Biến động ngắn hạn trong bối cảnh lợi nhuận bình thường hóa và thanh khoản mỏng cho thấy việc mua đuổi ở vùng giá cao vẫn tiềm ẩn rủi ro, đòi hỏi nhà đầu tư thận trọng. Tuy nhiên, khả năng thanh khoản được hỗ trợ vào cuối năm cùng mặt bằng định giá hấp dẫn hơn ủng hộ chiến lược tích lũy có chọn lọc trong các nhịp điều chỉnh của tháng 11, với tầm nhìn trung hạn.

Thanh khoản phục hồi, dòng tiền quay trở lại nhóm vốn hóa lớn và nhà đầu tư nước ngoài mua ròng trở lại sẽ củng cố nhận định thị trường đang tạo đáy. SSI ưu tiên các cổ phiếu có triển vọng lợi nhuận vững vàng trong quý IV/2026 và năm 2027, đồng thời đang ở vùng nền giá thấp.