Nguồn lao động trẻ, giá rẻ nhưng chất lượng vẫn là "điểm nghẽn"
Nhật Dương
05/05/2023, 15:51
Nguồn cung lao động ở Việt Nam hiện nay chủ yếu là lao động trẻ, trình độ thấp và giá rẻ, lao động qua đào tạo còn hạn chế và tăng rất chậm. Trong khi đó, việc làm cho lực lượng lao động thanh niên vẫn đang được lồng ghép trong nhiều chính sách khác nhau, chưa có một chương trình riêng cho nhóm lao động này…
Việt Nam có lực lượng lao động trẻ dồi dào. Ảnh minh họa - N.Dương.
Thông tin được các đại biểu chia sẻ tại Diễn đàn chính sách về việc làm cho thanh niên năm 2023, sáng 5/5.
CHẤT LƯỢNG LAO ĐỘNG ĐƯỢC CẢI THIỆN NHƯNG VẪN CÒN NHIỀU HẠN CHẾ
Phát biểu tại diễn đàn, Thứ trưởng Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội Lê Văn Thanh cho biết, lao động thanh niên là một trong những bộ phận chính của lực lượng lao động với khoảng 10,8 triệu người (chiếm 21,4% lực lượng lao động cả nước), mang lại một nguồn cung lao động dồi dào, trẻ, có nhiều tiềm năng.
Chất lượng lao động thanh niên từng bước được cải thiện, đã đóng góp tích cực thúc đẩy nâng cao chất lượng và năng suất lao động. Tuy nhiên, trong những năm tới, dự báo tình hình thế giới tiếp tục có những diễn biến nhanh chóng, phức tạp, khó lường, cần có các chính sách tháo gỡ các vướng mắc, khó khăn trong thực hiện việc làm cho thanh niên.
Thông tin về tình hình lao động, việc làm của thanh niên, Cục Việc làm (Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội) cho biết, với quy mô lực lượng lao động lớn, lao động thanh niên vừa là nguồn cung dồi dào, đồng thời cũng là sức ép lớn trong giải quyết việc làm bền vững.
Chất lượng lao động thanh niên từng bước được cải thiện nhưng vẫn còn hạn chế, đến năm 2021, chỉ có 29,3% thanh niên (15-29 tuổi) đã qua đào tạo có bằng cấp, chứng chỉ, mặc dù có cao hơn so với tỷ lệ chung của cả nước nhưng không đáng kể (26,1%).
Đây là dấu hiệu đáng lo ngại của thế hệ lao động tương lai, và thách thức lớn đối với Việt Nam trong việc nâng cao chất lượng và năng suất lao động, nhất là trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và tác động mạnh mẽ của cách mạng công nghiệp 4.0.
Chất lượng lao động Việt Nam nói chung, thanh niên nói riêng hạn chế đã trở thành lực cản đối với quá trình chuyển dịch cơ cấu lao động từ khu vực nông nghiệp sang khu vực công nghiệp và dịch vụ, đồng thời, ảnh hưởng trực tiếp tới năng suất lao động xã hội, là rào cản hướng tới việc làm năng suất, việc làm bền vững cho lao động.
Gửi tham luận đến diễn đàn, Văn phòng giới sử dụng lao động, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cũng cho rằng, nguồn cung lao động ở Việt Nam hiện nay chủ yếu là lao động trẻ, trình độ thấp, giá rẻ.
Lực lượng lao động đã qua đào tạo từ trình độ sơ cấp trở lên năm 2022 ước tính là 13,5 triệu người, chiếm 26,2% (theo Tổng cục Thống kê), còn lại 73,8% không được đào tạo. Trong đó, cơ cấu đào tạo cũng không hợp lý, thầy nhiều thợ ít; lực lượng công nhân kĩ thuật bậc cao rất khan hiếm. Bậc trên đại học, cử nhân, kỹ sư nhiều hơn so với nhu cầu của thị trường lao động.
CẦN CÓ CHƯƠNG TRÌNH VỀ VIỆC LÀM RIÊNG CHO THANH NIÊN
Cũng theo Báo cáo nghiên cứu do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam thực hiện năm 2021, xét về mức độ cần thiết giữa các kỹ năng đối với người lao động kỹ thuật chuyên môn, kỹ năng quan trọng nhất là kỹ năng công nghệ thông tin cơ bản, tiếp đến là nhóm kỹ năng mềm và nhóm kỹ năng liên quan đến sử dụng công nghệ (an ninh mạng, phân tích dữ liệu, xử lý dữ liệu….).
Các kỹ năng có liên quan đến công nghệ nhưng ở mức độ phức tạp hơn thì được đánh giá là ít cần thiết hơn (điện toán đám mây, trí tuệ nhân tạo…). Đây đang là điểm yếu của lao động Việt Nam nói chung và thanh niên nói riêng.
Diễn đàn việc làm thanh niên 2023.
Trình độ chuyên môn đang là vấn đề cảnh báo khi bức tranh chung về lao động qua đào tạo còn hạn chế và tăng rất chậm. Ông Đinh Ngọc Quý, Ủy viên Thường trực Ủy ban Xã hội của Quốc hội cho rằng, cần thẳng thắn nhìn nhận vấn đề này, đó là trình độ kỹ năng của thanh niên đang ở đâu.
Năm 2019, Báo cáo cạnh tranh toàn cầu tại Diễn đàn kinh tế thế giới đánh giá và xếp hạng thì xét về điểm số kỹ năng số của lực lượng lao động khu vực châu Á - Thái Bình Dương, vị trí của Việt Nam đang ở mức khá thấp so với các quốc gia trong khu vực, nếu không nói là gần như thấp nhất.
Ngay cả đối với nhóm đi làm việc ở nước ngoài, trong số 600.000 lao động thì số có trình độ đại học, cao đẳng rất ít, chủ yếu là cấp trung học phổ thông, trình độ trung học cơ sở (23,1%).
Trước những thực tế này, ông Đinh Ngọc Quý cho rằng, đào tạo nghề và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực luôn là yêu cầu của thị trường lao động, đặc biệt trong bối cảnh cách mạng 4.0 và hội nhập quốc tế hiện nay, cần nghiên cứu để có những đề xuất cụ thể hơn nhằm tận dụng những cơ hội nghề nghiệp, nhất là cải thiện về kỹ năng số, trình độ tay nghề cao của lực lượng lao động là thanh niên.
Chính phủ cần quan tâm xử lý các cơ chế về nguồn lực để thanh niên có thể phát huy được vai trò xung kích, đặc biệt đối với các chủ trương lớn, các chương trình kinh tế - xã hội trọng điểm, các Chương trình mục tiêu quốc gia.
Theo ông Quý, phải nhìn nhận thực tế là hiện nay chính sách vẫn đi chậm hơn thị trường, chưa có một đánh giá tổng thể về lực lượng lao động là thanh niên.
“Thanh niên nằm trong tất cả các chính sách nhưng lại không có một chính sách nào cụ thể dành riêng cho thanh niên. Cần có chương trình dành riêng cho thanh niên, nếu không chúng ta cứ lồng ghép vào rất nhiều chương trình thì không hiệu quả. Ví dụ chương trình việc làm công thì phải theo luật, rất khó để chen chân vào, chương trình mục tiêu quốc gia cũng phải theo quy định”, ông Quý nêu quan điểm và đề nghị các cơ quan liên quan nghiên cứu, đề xuất có chương trình việc làm riêng cho nhóm đối tượng này.
Việc làm tại các doanh nghiệp "chưa đến mức bi quan, nhưng cần chú ý"
12:12, 25/04/2023
Dự thảo Luật Việc làm (sửa đổi) chú ý đến nhóm lao động không chính thức
11:51, 16/04/2023
Cần sớm xây dựng bộ chỉ số về thị trường lao động, việc làm Quốc gia
Tổng rà soát hệ thống pháp luật để hoàn thiện thể chế
Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh cho biết đợt tổng rà soát pháp luật là một dấu mốc quan trọng, là bước khởi đầu có ý nghĩa nền tảng để thực hiện mục tiêu hoàn thiện thể chế...
Truy tố bị can kinh doanh online, trốn thuế hơn 12,5 tỷ đồng
Cáo buộc xác định bị can kinh doanh hàng hóa cũ là túi xách, đồng hồ, kim cương, áo, phụ kiện... của nhiều thương hiệu nổi tiếng thế giới với doanh thu từ năm 2020 đến tháng 6/2025 là gần 835 tỷ đồng...
Hộ kinh doanh có doanh thu dưới 1 tỷ đồng chưa bắt buộc dùng hóa đơn điện tử
Theo Nghị định 141/2026/NĐ-CP vừa ban hành, hộ kinh doanh có doanh thu dưới 1 tỷ đồng mỗi năm chưa bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử, trong khi nhóm vượt ngưỡng phải áp dụng hóa đơn điện tử có mã hoặc từ máy tính tiền kết nối dữ liệu với cơ quan thuế...
Công đoàn nghiên cứu hoán đổi nghỉ 4 ngày dịp Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11/2026
Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam sẽ nghiên cứu để cùng với Bộ Nội vụ có phương án phù hợp báo cáo Thủ tướng Chính phủ quyết định...
Hà Nội: Động thổ Dự án Nhà máy điện rác Sóc Sơn mở rộng xử lý 1.600 tấn rác mỗi ngày
Nhà máy mở rộng tập trung xử lý 1.600 tấn rác đã chôn lấp mỗi ngày, nâng tổng công suất phát điện toàn nhà máy lên 135MW, đồng thời hoàn thiện hệ thống hạ tầng kỹ thuật đồng bộ và đưa toàn bộ nhà máy đi vào vận hành trong quý IV/2027...
Với phương châm Đoàn kết - Dân chủ - Kỷ cương - Đột phá - Phát triển, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng xác định tư duy, tầm nhìn, những quyết sách chiến lược để chúng ta vững bước tiến mạnh trong kỷ nguyên mới, thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030 khi Đảng ta tròn 100 năm thành lập (1930 - 2030); hiện thực hoá tầm nhìn phát triển đến năm 2045, kỷ niệm 100 năm thành lập nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam (1945 - 2045).
Tổng số đơn vị bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI trong cả nước là 182. Số đơn vị bầu cử, danh sách các đơn vị bầu cử và số lượng đại biểu Quốc hội được bầu ở mỗi đơn vị bầu cử của các tỉnh, thành phố được ấn định...
VnEconomy cập nhật giá vàng trong nước & thế giới hôm nay: SJC, 9999, giá vàng USD/oz, biến động giá vàng tăng, giảm - phân tích, dự báo & dữ liệu lịch sử.
Interactive là một sản phẩm báo chí mới của VnEconomy vừa được ra mắt bạn đọc từ đầu tháng 3/2023 đã gây ấn tượng mạnh với độc giả bởi sự mới lạ, độc đáo. Đây cũng là sản phẩm độc quyền chỉ có trên VnEconomy.
Trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo, đặc biệt là generative AI, phát triển mạnh mẽ, Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy đã tiên phong ứng dụng công nghê để mang đến trải nghiệm thông tin đột phá với chatbot AI Askonomy...
Thuế đối ứng của Mỹ có ảnh hướng thế nào đến chứng khoán?
Chính sách thuế quan mới của Mỹ, đặc biệt với mức thuế đối ứng 20% áp dụng từ ngày 7/8/2025 (giảm từ 46% sau đàm phán),
có tác động đáng kể đến kinh tế Việt Nam do sự phụ thuộc lớn vào xuất khẩu sang Mỹ (chiếm ~30% kim ngạch xuất khẩu).
Dưới đây là phân tích ngắn gọn về các ảnh hưởng chính:
