Hành vi tiêu dùng trên thị trường luôn phản ánh trực tiếp mức độ tự tin tài chính của người dân. Khi kinh tế khó khăn, người tiêu dùng sẽ có xu hướng phòng thủ, hạn chế những khoản chi chưa thực sự cần thiết và tập trung vào nhu cầu cơ bản…

Tại các thành phố lớn, không khó để nhận thấy người tiêu dùng hiện quan tâm nhiều hơn đến giá cả, chương trình khuyến mãi và khả năng sử dụng lâu dài của sản phẩm. Xu hướng “mua đủ dùng” cũng dần thay thế tâm lý mua sắm dư thừa trước đây. Nhiều người trẻ bắt đầu quan tâm đến các vấn đề như tiêu dùng bền vững hoặc an ninh lương thực. Áp lực tài chính khiến mỗi người đều cân nhắc kỹ hơn trước mỗi quyết định mua hàng.

17h30 chiều mỗi ngày, sau khi tan làm, chị Trương Khánh Thương (phường Bến Thành, TP.HCM) có thói quen rẽ qua Bách Hóa Xanh để "đi chợ". Chị Thương cho biết: "Dù là sản phẩm sale 30 - 50%, mua 1 tặng 1, nhưng nếu chịu khó chọn thì cũng mua được sản phẩm ưng ý, phù hợp với nhu cầu. Thường xuyên như vậy sẽ tiết kiệm được một khoản kha khá", chị Thương nói.

TRÀO LƯU MỚI GIỮA BỐI CẢNH THẮT CHẶT CHI TIÊU

Ghi nhận trên thị trường, hiện khá nhiều hệ thống siêu thị, cửa hàng đang áp dụng chương trình giảm giá sâu cuối ngày đối với thực phẩm tươi hoặc hàng cận hạn sử dụng. Điều này góp phần tạo thói quen mua sắm mới cho nhiều người tiêu dùng, trong đó không ít bà nội trợ xem "săn giảm giá cuối ngày" trở thành cách tiêu dùng thông minh trong giai đoạn ưu tiên thắt chặt chi tiêu.

Xu hướng này không chỉ có ở Việt Nam. Khi cuộc khủng hoảng chi phí sinh hoạt ngày càng trầm trọng, các cửa hàng "thanh lý" thực phẩm như NQR, Cheaper Buy Miles và Beyond Best Before tại Mỹ, Canada, Australia… đang bùng nổ về mức độ phổ biến. Xu hướng này cũng đang được thúc đẩy bởi mạng xã hội, với các nhà sáng tạo nội dung trên TikTok khoe khoang về những món đồ “cận date” mà họ mua được.

Tại Trung quốc, khu đồ ăn chín tại các siêu thị thường sáng đèn rực rỡ sau 8 giờ tối, khi “bữa tiệc giảm giá” bắt đầu diễn ra tại hầu hết các thành phố. Nhiều người dùng điện thoại ghi lại những giỏ hàng đầy ắp “chiến lợi phẩm”, rồi đăng lên mạng xã hội với lời cảm thán: “Siêu thị buổi tối đúng là thiên đường cho người tiết kiệm”.

Cũng vậy, các loại thực phẩm sắp hết hạn sử dụng ngày càng được người tiêu dùng Hàn Quốc ưa chuộng. Một số siêu thị hay nền tảng trực tuyến thay vì sale trong khung “giờ vàng”, thì đã chọn cách bán những “túi mù” chứa các mặt hàng thực phẩm một cách ngẫu nhiên, với mức giảm giá từ 50% trở lên.

Tại Việt Nam, khoảng thời gian từ sau giờ tan tầm đến cuối buổi tối, tại nhiều hệ thống siêu thị bán lẻ như AEON, WinMart, Fujimart hay Bách Hóa Xanh, các quầy thực phẩm bắt đầu xuất hiện thêm những tấm tem giảm giá với mức ưu đãi từ 30 – 50%. Đây cũng là lúc lượng khách tìm đến các khu vực này tăng lên rõ rệt. 

BỀN VỮNG HƠN, NHIỀU GIÁ TRỊ HƠN

Không chỉ tập trung ở một vài nhóm hàng nhất định, chương trình giảm giá cuối ngày xuất hiện ở nhiều quầy kệ khác nhau. Từ thịt, cá, rau củ quả tươi sống đến các khay sushi, cơm hộp, bánh mì, salad và thực phẩm chế biến sẵn đều có thể được áp dụng mức giảm tùy theo từng sản phẩm. Điều này khiến việc tìm kiếm sản phẩm có giá tốt mở rộng ra gần như toàn bộ khu vực thực phẩm.

Điển hình, Aeon Mall có chương trình giảm giá ưu đãi cho khách hàng đăng ký thành viên vào ngày mùng 5 và ngày 20 hàng tháng. Bên cạnh đó, sau 20h hàng ngày cũng là “khung giờ vàng” tại quầy thực phẩm chế biến sẵn tại Aeon Mall, bao gồm đồ ăn, trái cây cắt sẵn, bánh mì. Vì đây đều là sản phẩm đóng gói và bán trong ngày, mức giảm từ 30 - 50%.

Tương tự, những ai hay ghé WinMart đều biết “khung giờ vàng sau 18h”. Tùy từng cửa hàng mà ưu đãi sau 18h sẽ khác nhau, hay mua 1 tặng 1. Lotte Mart cũng triển khai chương trình "Giờ vàng Giá sốc" giảm tới 40%, áp dụng cho các mặt hàng thực phẩm tươi sống và ẩm thực trong khung giờ từ 10h00 - 11h00 và 17h00 - 18h00 hàng ngày.

Trong khi đó, tại hệ thống Tops Market, chương trình giảm giá 10% áp dụng cho bà nội trợ mua thực phẩm tươi sống trước 10h các ngày trong tuần. Hệ thống Co.opmart thì giảm giá luân phiên các mặt hàng thực phẩm theo ngày. Còn tại Bách Hóa Xanh, khung giờ giá tốt là từ 14h – 18h mỗi ngày, đồng giảm 20% cho thực phẩm tươi sống…

Thực tế, sức hút của việc săn thực phẩm giảm giá không chỉ nằm ở những con số ưu đãi. Đối với nhiều người, đây còn là cách chủ động điều chỉnh kế hoạch mua sắm trong bối cảnh các khoản chi tiêu hàng ngày cần được cân đối. 

Nguyễn Tuệ An (sinh viên Đại học Hà Nội) cho biết đây là cách người tiêu dùng nhìn nhận lại thói quen tiết kiệm. “Hiện nay, biết chờ đúng thời điểm để mua cùng một sản phẩm với giá tốt hơn đang được xem là một dạng tiêu dùng thông minh. Xét cho cùng, sau 20h, những món đồ ấy có thể mang lại nhiều giá trị hơn cho cùng một khoản tiền,” Tuệ An nói.

Ở góc độ rộng hơn, việc ưu đãi “giờ vàng” còn giúp nhà bán lẻ tối ưu vòng quay hàng hóa. Thực phẩm tươi sống và suất ăn chế biến sẵn có thời hạn sử dụng ngắn. Nếu không bán hết trong ngày, cửa hàng có thể phải tiêu hủy và chịu toàn bộ chi phí. Trong khi đó, tay vì đi ngược cam kết bền vững, doanh nghiệp có thể thu hồi một phần chi phí bằng cách bán chúng với giá thấp hơn.

Đây cũng là cách để doanh nghiệp kéo thêm doanh thu từ những sản phẩm khác. Một nhân viên vận hành siêu thị nhận xét rằng khách hàng đến mua bánh mì giảm giá thường "tiện tay" mua thêm sữa, mứt, đồ uống... với giá niêm yết. Khi mô hình này phát triển, các siêu thị cũng bắt đầu sử dụng dữ liệu bán hàng và lịch sử mua sắm của khách hàng để dự đoán nhu cầu.

Tuy nhiên, bên cạnh lợi ích về kinh tế, việc lựa chọn thực phẩm giảm giá cuối ngày cũng đặt ra yêu cầu về tiêu dùng thông minh. Với các mặt hàng tươi sống và thực phẩm chế biến sẵn, người mua cần quan tâm đến hạn sử dụng, điều kiện bảo quản và tình trạng thực tế của sản phẩm thay vì chỉ chú ý đến mức giảm giá. 

Ngoài ra, người mua nên cân nhắc lượng thực phẩm phù hợp với nhu cầu sử dụng, ưu tiên những món có thể chế biến hoặc dùng trong thời gian được khuyến nghị. Việc tận dụng ưu đãi, tiêu dùng bền vững chỉ thực sự hiệu quả khi sản phẩm được sử dụng đúng cách, tránh tâm lý mua nhiều rồi lại vứt bỏ lãng phí. Ưu đãi chỉ thực sự có ý nghĩa khi đáp ứng đúng nhu cầu thực tế, để giỏ hàng của mỗi người thật sự “đáng tiền”.