Sau 30 năm, Chứng khoán Việt Nam sẽ tiếp tục phát triển ổn định, bền vững

Bước sang năm thứ 30 vận hành, thị trường chứng khoán Việt Nam được kỳ vọng sẽ tiếp tục ghi dấu ấn trên hành trình mới. Nhân dịp Xuân mới Bính Ngọ 2026, bà Vũ Thị Chân Phương, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, đã có cuộc trao đổi với VnEconomy về các nhiệm vụ, giải pháp của ngành Chứng khoán Việt Nam trong năm 2026.

2025: NĂM CỦA NHỮNG DẤU ẤN ĐẶC BIỆT

Thưa bà, thị trường chứng khoán Việt Nam đã có một năm giao dịch rất sôi động và để lại nhiều dấu ấn nổi bật trong năm qua. Xin bà cho biết vài nét khái quát chính về sự phát triển của thị trường chứng khoán Việt Nam trong năm 2025? 

Năm 2025, thị trường chứng khoán toàn cầu chịu tác động rất mạnh các biến động khó lường của tình hình địa chính trị và kinh tế vĩ mô ở nhiều khu vực. Tuy nhiên, dưới sự quan tâm, lãnh đạo, chỉ đạo sát sao của Chính phủ, Bộ Tài chính, sự phối hợp, hỗ trợ của nhiều bộ, ngành, tổ chức và sự đồng hành của các thành viên thị trường, doanh nghiệp, nhà đầu tư… nhiều nỗ lực, hành động của cơ quan quản lý, các đơn vị vận hành thị trường đã cho kết quả rất tích cực và được ghi nhận, đánh giá cao.  Có thể nói, năm 2025 là năm ghi nhận nhiều dấu ấn đặc biệt của thị trường chứng khoán Việt Nam.

Điểm nhấn đầu tiên trong năm qua đó là chúng ta đã khai trương và vận hành thành công Hệ thống công nghệ thông tin mới (Hệ thống KRX). Đây là hệ thống công nghệ mới bao trùm cho toàn bộ thị trường, không chỉ mở ra cơ hội để hỗ trợ thị trường tăng trưởng về quy mô, hoạt động an toàn, ổn định hơn, mà còn là cơ sở để các đơn vị chức năng phát triển các dịch vụ, sản phẩm mới theo lộ trình đã đề ra, gia tăng tính đa dạng, hấp dẫn cho thị trường sau này.

Một điểm nhấn nổi bật hơn trong năm qua là việc tổ chức FTSE Russell công bố Việt Nam đáp ứng toàn bộ tiêu chí và nâng hạng từ thị trường cận biên lên mới nổi thứ cấp. Đây là thành quả của một quá trình quyết tâm cải cách đồng bộ về khung pháp lý, hạ tầng công nghệ, tăng mức độ tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài… Thị trường chứng khoán Việt Nam được nâng hạng vừa tạo ra cơ hội thu hút mạnh mẽ hơn dòng vốn lớn từ trong và ngoài nước, vừa là bước tiến quan trọng về chất lượng phát triển của thị trường, khẳng định vị thế mới của Việt Nam trong bản đồ tài chính toàn cầu sau 25 năm hoạt động dưới sự lãnh đạo sáng suốt, chỉ đạo sát sao của Đảng và Nhà nước.

Bên cạnh đó, trong năm qua, công tác hoàn thiện pháp lý cũng để lại nhiều dấu ấn. Theo đó, trên nền Luật Chứng khoán sửa đổi, nhiều nghị định, thông tư, đề án và văn bản quan trọng khác đã được sửa đổi, bổ sung kịp thời, chất lượng, hỗ trợ tích cực cho tiến trình nâng hạng, vận hành hệ thống mới, tăng cung hàng hóa cho thị trường…

Chính vì vậy, trên nền tảng kinh tế vĩ mô tăng trưởng mạnh mẽ, sự điều hành sáng quyết liệt, chủ động và nỗ lực tháo gỡ các điểm nghẽn, vướng mắc của Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương… năm qua, thị trường chứng khoán Việt Nam đã có một năm tăng trưởng ấn tượng. Trong bối cảnh kinh tế - tài chính quốc tế nhiều biến động, thị trường chứng khoán Việt Nam duy trì sự phát triển ổn định, hoạt động an toàn, củng cố tính minh bạch, và có tăng trưởng mạnh về điểm số và thanh khoản.

Thị trường chứng khoán Việt Nam là một trong những thị trường tăng trưởng mạnh và sôi động hàng đầu thế giới và khu vực; tiếp tục khẳng định là kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng, chủ yếu của nền kinh tế và doanh nghiệp.

Tính đến ngày 31/12/2025, chỉ số VN-Index đạt 1.784,49 điểm, tăng 40,9% so với cuối năm trước và là một trong những thị trường tăng trưởng top đầu thế giới. Giá trị giao dịch bình quân đạt 29.201 tỷ đồng/phiên, tăng 39,% so với bình quân năm trước. Mức vốn hóa thị trường cổ phiếu đạt 9.985,77 nghìn tỷ đồng, tăng 39,2% so với cuối năm trước, tương đương 86,7% GDP ước tính năm 2024. Số lượng tài khoản nhà đầu tư đạt hơn 11,6 triệu tài khoản, vượt mục tiêu của đề ra đến năm 2030.

CHÍNH THỨC VÀO HÀNH TRÌNH “NÂNG CHẤT”

Bà vừa nhắc tới một điểm nhấn rất nổi bật trong năm qua là thị trường chứng khoán Việt Nam chính thức đáp ứng các tiêu chuẩn nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp. Đây là một bước tiến quan trọng, tạo động lực mới, nhưng nhìn ở góc độ khác cũng là áp lực khi thị trường chứng khoán Việt Nam sẽ phải vận hành với yêu cầu chuẩn mực cao hơn?

Nâng hạng là bước ngoặt lịch sử quan trọng của thị trường Việt Nam sau nhiều năm kiên trì hoàn thiện thể chế pháp lý, cải thiện hạ tầng công nghệ, tăng cường tính minh bạch, hội nhập để tiệm cận các chuẩn mực quốc tế. Song nâng hạng đồng thời cũng mở ra một khởi đầu mới cho chặng đường hội nhập sâu hơn của thị trường chứng khoán nói riêng và thị trường tài chính Việt Nam nói chung vào sân chơi chuẩn mực cao hơn của toàn cầu.

Chính vì vậy, tôi hoàn toàn đồng thuận với ý kiến này. Nâng hạng là động lực rất quan trọng để thị trường chứng khoán Việt Nam tiến vào một giai đoạn phát triển mới, nhưng đó cũng là áp lực rất lớn để tất cả các bên liên quan đều phải “tự nâng chuẩn chính mình”, từ cơ quan quản lý, thành viên thị trường, doanh nghiệp niêm yết/đăng ký giao dịch và cả từ phía nhà đầu tư. FTSE Russell nâng hạng Việt Nam lên thị trường mới nổi thứ cấp là bước khởi đầu cho hành trình dài nâng hạng lên các bậc cao hơn của Việt Nam. Và tôi nghĩ rằng, kết quả tốt đẹp mang lại trên từng chặng đường đều phụ thuộc vào việc chúng ta có “biến được áp lực thành động lực hay không”.

Chúng tôi kỳ vọng rằng, thị trường vốn nói chung và thị trường chứng khoán sẽ chứng kiến một sự thay đổi về chất. Thị trường không chỉ đón nhận những vốn ngoại chất lượng cao, mà đi kèm với đó là yêu cầu cao hơn về quản trị doanh nghiệp hay tính công khai, minh bạch. Từ đó, sẽ tạo thêm động lực cho cả cơ quan quản lý, thành viên thị trường, doanh nghiệp và nhà đầu tư đều phải tự nâng tầm, góp phần đưa thị trường chứng khoán lên một tầm phát triển mới, đóng góp mạnh mẽ hơn cho nền kinh tế đất nước.

Khi thị trường đã vào “sân chơi mới nổi” cũng có nghĩa là đòi hỏi một chuẩn mực cao hơn về quản trị công ty, năng lực tài chính, hạ tầng, sản phẩm dịch vụ, nhất là tuân thủ công bố thông tin và minh bạch. Đây là điều mà các tổ chức trung gian kinh doanh chứng khoán và doanh nghiệp niêm yết/đăng ký giao dịch cần chú trọng để thay đổi.

Về phía cơ quan quán lý, căn cứ vào chủ trương, chiến lược của Đảng, Nhà nước, dưới sự chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Tài chính, thời gian tới, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và các đơn vị liên quan còn rất nhiều việc phải làm. Theo đó, sẽ tiếp tục bám sát và triển khai quyết liệt các giải pháp đã đề ra, tạo thuận lợi tối đa cho nhà đầu tư trong và ngoài nước tiếp cận thị trường; hoàn thiện khung khổ pháp lý, đồng thời thúc đẩy hiện đại hóa, số hóa cơ sở hạ tầng, nhằm xây dựng một thị trường chứng khoán ngày càng minh bạch, hiệu quả, hiện đại, theo chuẩn mực hàng đầu quốc tế.

Trong quá trình đó, chúng tôi mong muốn tiếp tục nhận được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, sự phối hợp hiệu quả của các bộ, ngành liên quan, các tổ chức quốc tế và thành viên thị trường… để thị trường chứng khoán Việt Nam không những duy trì được thứ hạng, mà còn hướng tới các chuẩn mực cao hơn.

Năm 2026 không chỉ là năm đầu Việt Nam vào “diễn đàn mới nổi”, mà cũng là một năm với yêu cầu vai trò quan trọng hơn của thị trường chứng khoán trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế đất nước trong giai đoạn mới. Đâu là giải pháp quan trọng để ngành Chứng khoán sẽ triển khai để có bước tiến mới trong năm 2026, thưa bà?

Bước sang năm 2026 - năm kỷ niệm 30 năm hình thành và phát triển của ngành Chứng khoán Việt Nam, yêu cầu đặt ra đối với công tác quản lý, điều hành thị trường không chỉ là duy trì đà tăng trưởng, mà quan trọng hơn là nâng cao chiều sâu, tính bền vững, đóng góp hiệu quả hơn cho tăng trưởng kinh tế đất nước.

Với nền tảng từ thành quả đạt được trong suốt thời gian qua, cùng quyết tâm cải cách và đổi mới, thị trường chứng khoán Việt Nam bước vào năm 2026 với tâm thế mới và kỳ vọng mới. Uỷ ban Chứng khoán Nhà nước tin tưởng rằng dưới sự quan tâm của Chính phủ, sự chỉ đạo sát sao của Lãnh đạo Bộ Tài chính và sự đồng hành của các chủ thể thị trường, thị trường chứng khoán Việt Nam sẽ tiếp tục phát triển ổn định, bền vững, đóng góp ngày càng quan trọng vào sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

Theo đó, nhiệm vụ trọng tâm của cơ quan quản lý trong thời gian tới là tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý cho thị trường chứng khoán, bảo đảm đồng bộ, minh bạch và phù hợp với thông lệ quốc tế. Việc duy trì và nâng cao chất lượng các tiêu chí nâng hạng thị trường được xác định là nhiệm vụ xuyên suốt, gắn với cải thiện môi trường đầu tư và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư.

Để hướng tới các mục tiêu cao hơn của FTSE Russell, hay vào danh sách xem xét nâng hạng của MSCI, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước sẽ tiếp tục triển khai đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp tại Quyết định số 2014/QĐ-TTg ngày 12/9/2025 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt Đề án nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam và Kế hoạch triển khai Đề án này của Bộ trưởng Bộ Tài chính.

Trên nền tảng hệ thống KRX, cơ quan quản lý sẽ tiếp tục đổi mới, hiện đại hóa hạ tầng công nghệ thông tin, gắn với chuyển đổi số toàn diện trong công tác quản lý, giám sát và vận hành thị trường. Đặc biệt, việc triển khai cơ chế Đối tác bù trừ trung tâm (CCP) được xác định là bước đi quan trọng nhằm tăng cường an toàn hệ thống và tiệm cận chuẩn mực của các thị trường chứng khoán phát triển, dự kiến vận hành vào đầu năm 2027.

Song song với đó, cơ quan quản lý sẽ tập trung phân loại và tổ chức lại thị trường cổ phiếu niêm yết, đồng thời xây dựng và vận hành hiệu quả các thị trường mới như thị trường giao dịch các-bon, thị trường giao dịch tài sản mã hóa và thị trường giao dịch chuyên biệt cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo. Đây là những không gian phát triển mới, phù hợp với xu hướng kinh tế số, kinh tế xanh và đổi mới sáng tạo.

Đồng thời, công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát tiếp tục được tăng cường nhằm giữ vững kỷ cương, kỷ luật thị trường, đồng thời cải cách thủ tục hành chính, nâng cao năng lực các tổ chức trung gian và cải thiện chất lượng quản trị công ty niêm yết. Bên cạnh đó, cùng với công tác tăng cường tuyên truyền, đào tạo, việc đa dạng hóa và tái cơ cấu cơ sở nhà đầu tư theo hướng cân bằng, bền vững tiếp tục được đẩy mạnh, với trọng tâm là phát triển ngành quỹ đầu tư chứng khoán và khuyến khích sự tham gia của các nhà đầu tư tổ chức, nhà đầu tư dài hạn trong và ngoài nước.

Cùng với đa dạng hóa sản phẩm và hàng hóa trên thị trường, cơ quan quản lý sẽ đẩy mạnh IPO gắn với niêm yết, thúc đẩy doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) tham gia thị trường chứng khoán, đồng thời phối hợp xây dựng cơ chế chào bán trái phiếu ra công chúng cho các doanh nghiệp dự án theo mô hình đối tác công - tư, trái phiếu hạ tầng, qua đó huy động hiệu quả nguồn vốn trung và dài hạn cho các dự án trọng điểm của nền kinh tế.

30 NĂM – DẤU MỐC TRƯỞNG THÀNH

Bà kỳ vọng điều gì về tuổi 30 của ngành Chứng khoán, độ tuổi trưởng thành để chinh phục những thành công cao hơn?

Năm 2026 sẽ rất quan trọng với thị trường chứng khoán Việt Nam và mang ý nghĩa đặc biệt với ngành Chứng khoán. Thị trường sẽ chuyển từ “đạt điều kiện” sang “vận hành ổn định và bền vững” theo chuẩn mực của một thị trường mới nổi; đồng thời cũng là năm ngành Chứng khoán kỷ niệm 30 năm xây dựng và trưởng thành (28/11/1996 – 28/11/2026).

Cùng với việc triển khai rất nhiều nhóm nhiệm vụ quan trọng như đã chia sẻ ở trên, năm 2026 này, ngành Chứng khoán đặt quyết tâm nỗ lực cao nhất, đoàn kết, chủ động, sáng tạo để đóng góp hiệu quả hơn cho tăng trưởng kinh tế trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên mới. Chúng tôi xem đó là những món quà ý nghĩa thực sự nhất dành cho ngành Chứng khoán để đón sinh nhật tuổi 30; đồng thời đó cũng là sự tri ân dành cảm ơn sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của các cấp lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Chính phủ, Bộ Tài chính; sự phối hợp hiệu quả của các ban, bộ, ngành trung ương và địa phương; sự hỗ trợ hữu tình của các tổ chức, đơn vị trong và ngoài nước; đặc biệt là các thế hệ lãnh đạo, cán bộ, công chức, viên chức, người lao động trong toàn ngành Chứng khoán suốt gần 30 năm qua.

Với nền tảng đã được củng cố trong năm 2025 và định hướng phát triển rõ ràng cho giai đoạn tới, thị trường chứng khoán Việt Nam được kỳ vọng sẽ tiếp tục phát triển ổn định, bền vững, xứng đáng với vai trò là trụ cột quan trọng của thị trường tài chính và là thành quả tiêu biểu của 30 năm xây dựng, đổi mới và hội nhập của ngành Chứng khoán Việt Nam.