Tòa án nhân dân tối cao xác định trọng tâm trong thời gian tới là hoàn thiện các quy định về tổ chức, thẩm quyền của Tòa án; luật hóa, hoàn thiện cơ chế tố tụng điện tử, chứng cứ điện tử, hồ sơ điện tử; tháo gỡ vướng mắc về thẩm quyền, thủ tục trong các vụ việc dân sự, hành chính, lao động, sở hữu trí tuệ...

Ngày 22/10, Tòa án nhân dân tối cao đã công bố dự thảo báo cáo kết quả tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật.

Thời gian qua, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật thuộc trách nhiệm rà soát của Tòa án nhân dân tối cao về cơ bản đã tạo cơ sở pháp lý cho tổ chức, hoạt động của Tòa án và việc giải quyết các loại vụ việc theo thẩm quyền.

Tuy nhiên, trong bối cảnh sắp xếp tổ chức bộ máy, xây dựng Tòa án chuyên biệt tại Trung tâm tài chính quốc tế, đẩy mạnh chuyển đổi số và hoàn thiện pháp luật tố tụng, một số quy định cần được tiếp tục sửa đổi, bổ sung, thay thế, bãi bỏ hoặc ban hành mới để bảo đảm thống nhất, đồng bộ, khả thi.

Theo dự thảo báo cáo, tính đến ngày 30/9/2026, Tòa án nhân dân tối cao đã tổng hợp 109 văn bản quy phạm pháp luật.

Qua rà soát cho thấy 2 văn bản quy phạm pháp luật gồm 1 luật, 1 thông tư không còn phù hợp với đường lối, chủ trương mới của Đảng.

Nội dung này tập trung vào việc hoàn thiện khung pháp lý về chứng cứ điện tử, tố tụng điện tử, hồ sơ điện tử, xác thực điện tử, tống đạt điện tử, phiên họp trực tuyến và lưu trữ hồ sơ điện tử trong tố tụng dân sự; cập nhật căn cứ pháp lý, tên gọi cơ quan, chức danh, trình tự, thủ tục giải quyết khiếu nại, tố cáo trong Tòa án nhân dân.

Ngoài ra, có 32 nội dung được quy định tại 16 văn bản quy phạm pháp luật còn mâu thuẫn, chồng chéo, không thống nhất, không còn phù hợp.

Có 4 văn bản bao gồm 4 Nghị quyết của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao đề xuất bãi bỏ toàn bộ do một số nội dung không còn phù hợp với hệ thống pháp luật hiện hành.

Bên cạnh đó, có 11 nội dung của 11 văn bản quy phạm pháp luật chưa được ban hành, đáng chú ý có quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành Luật Tòa án chuyên biệt tại Trung tâm tài chính quốc tế số 150/2025/QH15.

Tòa án nhân dân tối cao cũng xác định có 4 nội dung quy định tại 2 văn bản quy phạm pháp luật có quy định không rõ ràng, có nhiều cách hiểu khác nhau, không hợp lý, không phù hợp thực tiễn, không khả thi. Các quy định này gây khó khăn, vướng mắc, tạo “điểm nghẽn” trong áp dụng, thực hiện pháp luật, cản trở quá trình phát triển.

Các nội dung này tập trung tại các lĩnh vực: tố tụng dân sự; chứng cứ điện tử, tố tụng điện tử; giải quyết vụ việc dân sự có yếu tố nước ngoài, tương trợ tư pháp về dân sự và tống đạt văn bản tố tụng ra nước ngoài; mẫu trang phục trong Tòa án nhân dân.

Kết quả tổng rà soát cho thấy trọng tâm xử lý trong thời gian tới, Tòa án nhân dân tối cao hoàn thiện các quy định về tổ chức, thẩm quyền của Tòa án; đồng bộ các luật tố tụng với Luật Tổ chức Tòa án nhân dân và các luật chuyên ngành mới.

Đồng thời, luật hóa, hoàn thiện cơ chế tố tụng điện tử, chứng cứ điện tử, hồ sơ điện tử; bảo đảm quyền tiếp cận công lý và bảo vệ dữ liệu cá nhân, bí mật đời tư, bí mật kinh doanh trong hoạt động tố tụng.

Cùng với đó, tháo gỡ các vướng mắc về thẩm quyền, thủ tục trong các vụ việc dân sự, hành chính, lao động, sở hữu trí tuệ, người chưa thành niên, thi hành án hành chính và trợ giúp pháp lý.

Tòa án nhân dân tối cao cũng kiến nghị Bộ Tư pháp tiếp tục hoàn thiện Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật và các công cụ hỗ trợ kiểm tra, rà soát, hệ thống hóa văn bản quy phạm pháp luật theo hướng đồng bộ, liên thông…

Nghiên cứu tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo trong công tác kiểm tra, rà soát, hệ thống hóa văn bản quy phạm phápluật.

Trước mắt, cần tập trung vào việc hỗ trợ phát hiện văn bản sửa đổi, bổ sung, thay thế, bãi bỏ và kiểm tra tình trạng dẫn chiếu, đối chiếu tình trạng hiệu lực và nhận diện các quy định có dấu hiệu mâu thuẫn, chồng chéo để cơ quan có thẩm quyền xem xét, đánh giá.