Sau hơn 5 năm thực thi, Hiệp định UKVFTA không chỉ vượt qua khuôn khổ của một thỏa thuận cắt giảm thuế quan hàng hóa thông thường, mà đang trở thành "đòn bẩy" chiến lược kích hoạt dòng vốn đầu tư và các dịch vụ tài chính hiện đại...

Trong bối cảnh Việt Nam đang quyết liệt kiến tạo Trung tâm Tài chính Quốc tế (VIFC) tại TP. Hồ Chí Minh và Đà Nẵng, nguồn lực tài chính, kinh nghiệm quản trị và sức mạnh công nghệ từ Vương quốc Anh được kỳ vọng sẽ trở thành mắt xích quan trọng, thúc đẩy sự bứt phá cho nền kinh tế thực.

BA VAI TRÒ TRỤ CỘT CỦA ĐỐI TÁC ANH TRONG BÀI TOÁN TRUNG TÂM TÀI CHÍNH

Thực thi từ đầu năm 2021, Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Vương quốc Anh và Bắc Ireland (UKVFTA) đã mang lại những kết quả ấn tượng cho giao thương song phương. Kim ngạch thương mại hai chiều đã cán mốc hơn 10 tỷ bảng Anh, tăng 25% so với cùng kỳ năm trước và gấp đôi so với thời điểm năm 2020. Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn UKVFTA qua lăng kính xuất nhập khẩu nông sản hay hàng may mặc, không gian hợp tác giữa hai quốc gia sẽ bị thu hẹp đáng kể.

Mối quan hệ kinh tế Việt Nam - Vương quốc Anh đang bước sang một chương mới mang tính chiều sâu và phức tạp hơn, nơi các tập đoàn công nghệ lớn của Việt Nam như FPT mở rộng hoạt động tại Anh, hay các dự án hàng không hàng đầu của Việt Nam kết nối trực tiếp với Airbus và Rolls-Royce.

Sự phát triển vượt bậc của nền kinh tế thực đang đặt ra bài toán cấp thiết về khả năng tiếp cận nguồn tài chính quy mô lớn. Doanh nghiệp Việt Nam không chỉ cần thị trường tiêu thụ mà đang rất "khát" các dịch vụ tài chính phức hợp như bảo hiểm hàng hải, quản lý tài sản, tài trợ chuỗi cung ứng và dịch vụ tài chính số.

Tại toạ đàm “Từ UKVFTA đến Trung tâm tài chính quốc tế: Cơ hội kết nối hợp tác đầu tư, tài chính Việt Nam - Vương quốc Anh”, ông Joshua Ashworth, Trưởng bộ phận Thương mại và Đầu tư thuộc Đại sứ quán Vương quốc Anh tại Việt Nam, đánh giá cao tiềm năng bứt phá khi hai nền kinh tế hội nhập sâu rộng. Ngành dịch vụ tài chính và dịch vụ kinh doanh liên quan của Anh hiện tạo ra khoảng 281 tỷ bảng Anh, chiếm khoảng 12% GDP nước này.

Hệ sinh thái tài chính khổng lồ của London sở hữu năng lực vượt trội trong các lĩnh vực tài trợ thương mại, thị trường vốn, tài chính xanh và công nghệ tài chính. Sự kết hợp giữa thế mạnh tài chính lâu đời gần hai thế kỷ của Anh với một thị trường năng động, đang tăng trưởng nhanh như Việt Nam sẽ tạo ra xung lực mới cho cả hai phía.

Việc Quốc hội ban hành Nghị quyết số 222/2025/QH15 cùng hệ thống pháp lý đồng bộ đã chính thức tạo nền tảng thể chế cho VIFC tại TP. Hồ Chí Minh và Đà Nẵng. Trong lộ trình đưa VIFC từ văn bản ra vận hành thực tế, các định chế và tổ chức tư vấn quốc tế từ Vương quốc Anh mang sứ mệnh vô cùng quan trọng.

PGS.TS Nghiêm Thị Thà, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Tư vấn tài chính Việt Nam, phân tích ba vai trò trụ cột mà Việt Nam có thể tận dụng từ đối tác Anh.

Thứ nhất, vai trò chuyển giao kinh nghiệm tổ chức và vận hành thị trường. Với sự hiện diện lâu năm tại Việt Nam của các định chế tài chính và tổ chức kiểm toán hàng đầu thế giới nguồn gốc từ Anh như HSBC, Standard Chartered, Ernst & Young, KPMG, kinh nghiệm quản trị từ Trung tâm Tài chính London sẽ giúp Việt Nam chuẩn hóa năng lực vận hành thực tế, hiện thực hóa các cam kết UKVFTA thành những dòng vốn thực.

Thứ hai, Vương quốc Anh đóng vai trò là "cầu nối" đưa các dòng vốn quốc tế quy mô lớn vào VIFC để giải quyết cơn khát vốn cho các doanh nghiệp trong nước. Sự tham gia của các chuyên gia và định chế tư vấn Anh sẽ nâng cao uy tín, tạo dựng "chứng chỉ tin cậy" cho VIFC trong mắt các quỹ đầu tư toàn cầu.

Thứ ba, vai trò hỗ trợ hình thành mạng lưới hợp tác lâu dài và bền vững. Việc các tổ chức Anh đồng hành tư vấn cho doanh nghiệp Việt Nam chuẩn hóa hồ sơ gọi vốn, nâng cao tính minh bạch và áp dụng chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế (IFRS) sẽ tạo cơ sở vững chắc để thu hút dòng vốn đầu tư dài hạn.

XÂY DỰNG NIỀM TIN VÀ NĂNG LỰC THỰC THI ĐỂ THU HÚT NHÀ ĐẦU TƯ

Một trung tâm tài chính quốc tế không thể thành công nếu thiếu đi niềm tin của thị trường. Ông Joshua Ashworth cho biết các nhà đầu tư toàn cầu khi cân nhắc rót vốn vào VIFC luôn tìm kiếm 4 yếu tố cốt lõi: sự tin tưởng vào môi trường kinh doanh; tính minh bạch cùng độ độc lập phù hợp của cơ chế vận hành; hệ thống quản lý điều tiết đáng tin cậy; và sự gắn kết chặt chẽ giữa chính sách tài chính với chiến lược phát triển kinh tế vĩ mô.

"Nhà đầu tư cần sự nhất quán để biết rằng các tranh chấp kinh tế sẽ được giải quyết công bằng, không thiên vị và các thủ tục hành chính được xử lý nhanh chóng", ông Joshua Ashworth nhấn mạnh.

Đồng quan điểm về khía cạnh rủi ro pháp lý, ThS Nguyễn Minh Khôi, Viện Tony Blair vì sự Thay đổi toàn cầu (TBI) chỉ ra hai yếu tố then chốt giúp tạo dựng niềm tin vững chắc cho dòng vốn quốc tế.

Thứ nhất, cơ chế trọng tài quốc tế và tính dự đoán trong thực thi pháp luật. Khi đầu tư vào một thị trường mới như VIFC, nhà đầu tư luôn tính trước các kịch bản rủi ro. Việc phát triển cơ chế giải quyết tranh chấp tuân thủ các tiền lệ và chuẩn mực quốc tế, thay vì chỉ áp dụng luật pháp nội địa thuần túy, là điều kiện tiên quyết.

Thứ hai, các cơ quan quản lý cần tạo ra tính dự đoán cao trong quá trình thực thi chính sách thông qua việc thử nghiệm các mô hình thực tế ở quy mô nhỏ, giúp nhà đầu tư hình dung rõ toàn bộ quy trình vận hành từ cơ chế một cửa đến việc chuyển lợi nhuận hợp pháp về nước.

Đánh giá về bước chuyển từ thể chế sang vận hành, PGS.TS Nghiêm Thị Thà cho biết sự thành bại của VIFC phụ thuộc vào 6 yếu tố cơ bản: môi trường pháp lý minh bạch; chính sách thuế cạnh tranh; quy mô và sự trưởng thành của thị trường; chất lượng nguồn nhân lực; hạ tầng công nghệ - thanh toán số; và độ mở hội nhập quốc tế.

Để biến tiềm năng trên giấy thành dòng tiền thực tế, Việt Nam cần giải quyết triệt để 3 câu hỏi lớn của nhà đầu tư: Họ được quyền làm gì? Cơ chế pháp lý bảo vệ họ ra sao? Và cơ quan nào sẽ trực tiếp gỡ khó khi phát sinh vướng mắc? Việc đồng bộ hóa quy trình giữa chính quyền hai thành phố TP. Hồ Chí Minh, Đà Nẵng với các bộ, ngành trung ương là nhiệm vụ cấp bách nhằm loại bỏ rào cản tâm lý cho nhà đầu tư.