Trong tháng 9 vừa qua, lượng dầu thô và khí ngưng tụ xuất khẩu từ Vùng Vịnh không bao gồm Iran đã quay trở lại mức trước xung đột...

Lượng dầu xuất khẩu từ các quốc gia Trung Đông không bao gồm Iran đã phục hồi về mức trung bình của thời điểm trước khi xảy ra cuộc chiến tranh giữa Mỹ và Iran, nhờ các tuyến vận chuyển giúp tránh eo biển Hormuz và sự cải thiện của dòng chảy dầu thô đi qua eo biển này bất chấp các cuộc tấn công vẫn liên tục nhằm vào tàu bè. Tuy nhiên, giá dầu vẫn đang giữ mốc 100 USD/thùng.

Dữ liệu từ công ty theo dõi vận tải biển Kpler cho thấy trong tháng 9 vừa qua, lượng dầu thô và khí ngưng tụ xuất khẩu từ Vùng Vịnh không bao gồm Iran đã quay trở lại mức trước xung đột. Sự phục hồi này diễn ra sau khi các tuyến đường xuất khẩu trong khu vực được điều chỉnh để thích ứng với tình hình mới.

NHỮNG TUYẾN VẬN TẢI THAY THẾ

Báo cáo ngày 5/10 của Kpler cho biết: "Ít nhất 16,5 triệu thùng dầu mỗi ngày đã được vận chuyển khỏi khu vực trong khoảng thời gian từ ngày 1-28/9, ngang bằng với mức trung bình trước xung đột nếu không tính Iran. Con số này cao hơn 10,5 triệu thùng/ngày so với mức trung bình hàng tháng của tháng 3”.

Dữ liệu nói trên bao gồm dầu thô và khí ngưng tụ. Nếu tính cả dầu thô, khí ngưng tụ và nhiên liệu, lượng xuất khẩu từ Vùng Vịnh trong tháng 9 đạt bình quân 18,6 triệu thùng/ngày, tương đương 80% trước chiến tranh.

Tuy nhiên, 40% lượng dầu xuất khẩu này đi qua các tuyến đường tránh eo biển Hormuz, so với tỷ lệ 17% trước xung đột. Trong đó, các đường ống dẫn dầu của Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) đóng vai trò là các tuyến đường thay thế quan trọng. Đối với Saudi Arabia, đó là đường ống Đông - Tây. Còn đối với UAE, đó là hệ thống đường ống nối từ các mỏ dầu ở Abu Dhabi đến cảng Fujairah - một trạm xuất khẩu nằm bên Vịnh Oman, ở phía bên ngoài eo biển Hormuz.

Phần lớn dầu thô đi qua eo biển Hormuz đều được chuyển tải từ các tàu làm nhiệm vụ trung chuyển sang tàu chở dầu đợi ở khu vực ngoài khơi.

Số liệu xuất khẩu nói trên cũng tính cả những lô dầu được vận chuyển qua Biển Đỏ, tuyến đường ngày càng được các nhà xuất khẩu lựa chọn để tránh nỗ lực phong tỏa eo biển Hormuz của Iran.

Iran hiện vẫn tuyên bố kiểm soát eo biển Hormuz - tuyến đường vận chuyển 20% nguồn cung dầu thô toàn cầu trước chiến tranh - và các tàu thuyền di chuyển qua mà không có sự cho phép của Tehran đều có nguy cơ bị tấn công. Tuy nhiên, ngày càng có nhiều tàu đi qua được eo biển này, và các tuyến đường vận chuyển dầu thay thế cũng đang hoạt động hết công suất.

NHỮNG LÝ DO KHIẾN GIÁ DẦU NEO CAO

Dù xuất khẩu dầu từ Vùng Vịnh đã phục hồi, giá dầu vẫn duy trì ở mức cao hơn nhiều so với thời điểm trước xung đột. Giá dầu thô Brent giao sau tại thị trường London - giá tham chiếu của thị trường dầu lửa toàn cầu - hiện đang dao động gần mức 101 USD/thùng, cao hơn khoảng 40% so với trước chiến tranh.

Đó một phần là do giới chuyên gia cảnh báo rằng tình hình ở Vùng Vịnh sẽ mất nhiều thời gian mới có thể trở lại bình thường, xét tới nỗ lực để đi đến một giải pháp hòa bình cho cuộc chiến Mỹ - Iran đang rơi vào bế tắc. Việc Mỹ phong tỏa các cảng của Iran vẫn tiếp tục hạn chế phần lớn lượng dầu xuất khẩu của chính quốc gia này.

Bên cạnh đó, việc vận chuyển các lô hàng dầu thô, khí ngưng tụ và nhiên liệu qua các tuyến đường thay thế có chi phí cực kỳ đắt đỏ, và thị trường dầu vẫn đang trong tình trạng khan hiếm nguồn cung nghiêm trọng. Phản ánh tình trạng này, giá các lô dầu thô Brent Biển Bắc giao ngay trong tháng này đã tăng lên mức cao nhất kể từ tháng 4.

Ngoài ra, CEO Amin Nasser hãng dầu lửa quốc doanh Saudi Aramco của Saudi Arabia ngày 5/10 cảnh báo rằng lượng tồn trữ dầu trên toàn cầu hiện đang ở mức "thấp đến mức đáng lo ngại", đồng thời nói thêm rằng sẽ mất tới 2 năm để khôi phục lại lượng tồn trữ dầu đã bị rút cạn kể từ khi xung đột bắt đầu.

Theo ông Nasser, cuộc chiến kéo dài 7 tháng qua đã làm giảm nguồn cung dầu từ Trung Đông một lượng gần 3 tỷ thùng, tương đương khoảng một nửa lượng dầu thô và nhiên liệu tinh chế lẽ ra đã được vận chuyển qua eo biển Hormuz trong cùng khoảng thời gian đó. Ông Nasser nói thêm rằng hơn 1 tỷ thùng dầu đã được rút từ các kho dự trữ để bù đắp phần thiếu hụt.

Các chính phủ đã xả hơn 300 triệu thùng từ dự trữ chiến lược và đã nhất trí xả thêm 100 triệu thùng nữa, nhưng ông Nasser cho biết phần lớn lượng dầu được đưa ra thị trường lại đến từ kho dự trữ của các doanh nghiệp.

Trong bài phát biểu công khai đầu tiên kể từ khi chiến tranh nổ ra, người đứng đầu Saudi Aramco ước tính rằng "hiện chỉ còn lại chưa đầy 6 tỷ thùng dầu tồn kho thương mại trên thế giới, trong đó phần lớn không thực sự khả dụng để dùng ngay”.

"Hệ thống đang chịu áp lực lớn. Và khi thế giới hầu như không còn giải pháp thay thế nào khác, lớp đệm an toàn về khả năng phục hồi nguồn cung đang mỏng đi đến mức đáng báo động”, tờ báo Financial Times dẫn lời ông Nasser phát biểu tại hội nghị năng lượng Energy Intelligence Forum ở London.

Ông Nasser nhận định rằng ngay cả khi xung đột kết thúc, "việc bổ sung kho dự trữ song song với đáp ứng nhu cầu có thể mất tới 2 năm", đồng thời kêu gọi các chính phủ chú trọng hơn đến an ninh năng lượng và khả năng chống chịu của hệ thống năng lượng. Ông cũng cho biết Aramco đang nghiên cứu các tuyến đường xuất khẩu dầu thô bổ sung của Saudi Arabia và tìm kiếm thêm các cơ sở lưu trữ ở nước ngoài nhằm giúp bảo vệ khách hàng trước những gián đoạn có thể xảy ra trong tương lai.